Dưới đáy đại dương: Gặp gỡ bạch tuộc ma quái Casper

Một con bạch tuộc trắng ngồi dưới đáy biển, nhẹ nhàng vẫy cánh tay ngắn và mập mạp của mình và nhìn chằm chằm vào máy ảnh của một robot lặn sâu.

Đó là năm 2016, ở vùng biển ngoài khơi Hawaii, ở độ sâu 4.290 mét dưới mực nước biển. Không ai từng thấy một con bạch tuộc như nó, và chắc chắn là không sâu như vậy. Dựa trên vẻ ngoài ma quái, nó được đặt biệt danh là Casper.

Cho đến lúc đó, loài động vật chân đầu duy nhất được quay ở độ sâu như vậy là bạch tuộc Dumbo, được đặt theo tên của một nhân vật hoạt hình khác, được nhìn thấy bơi xung quanh ở độ sâu tới 6.957 mét, với hai bên đầu giống như hai cái tai thanh lịch.

Bạch tuộc ma quái Casper. Ảnh: The Guardian.

Việc nhìn thấy Casper là một khoảnh khắc ấn tượng đối với Janet Voight, người phụ trách bộ môn động vật không xương sống tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Field ở Chicago. 'Điều này hoàn toàn mới và khác biệt', cô nói khi nhớ lại khám phá.

Cái nhìn đầu tiên về Casper đã làm dấy lên nhiều bí ẩn. Sao nó nhạt thế này? Hầu hết các loài bạch tuộc khác đều có các tế bào sắc tố đầy màu sắc trên da, chúng thay đổi hình dạng ngay lập tức và hoạt động như một lớp ngụy trang để đánh lừa những kẻ săn mồi.

Ngay cả ở dưới biển sâu, bạch tuộc cũng có thể có nhiều màu sắc, như loài Graneledone màu tím. Một số loài sử dụng một chiếc áo choàng có sắc tố da sẫm màu, dường như để che giấu những con mồi phát sáng, phát quang sinh học mà chúng tóm trong tay và do đó tránh cảnh báo cho những kẻ săn mồi khác. Voight đoán rằng sự xanh xao của Casper có thể do thức ăn của nó thiếu sắc tố.

Một câu đố khác chính là cánh tay ngắn, mặc dù Casper không đơn độc có khả năng tiếp cận hạn chế. Voight nói: 'Bạn càng sống ở môi trường nông và nhiệt đới, cánh tay của bạn càng dài và mỏng'.

Xu hướng đối với cánh tay ngắn hơn ở những con bạch tuộc sống sâu không có lời giải thích rõ ràng. Voight cho rằng, thay vì vươn ra để lấy thức ăn, chúng đã phát triển một chiến thuật thay thế là vặn người xung quanh để miệng, ở mặt dưới cơ thể, trực tiếp tiếp xúc với thức ăn.

Các nhà khoa học đã tìm hiểu thêm về Casper bằng cách tìm kiếm các đoạn phim lưu trữ trong 5 năm thu thập được về các cuộc khảo sát biển sâu trên Thái Bình Dương. Họ phát hiện thêm hàng chục con giống Casper đang đậu dưới đáy biển, từ hai loài khác biệt.

'Có thể là chúng khá phổ biến', Voight nói. 'Nó chỉ là một chỉ báo cho thấy chúng ta biết rất ít về những gì ở dưới đó'.

Đối với Voight, điều đặc biệt thú vị là các Caspers với cánh tay của họ ôm lấy những quả trứng bị mắc kẹt vào những miếng bọt biển cao. Trước đây, cô đã đưa ra giả thuyết rằng những con bạch tuộc sống dưới đáy biển cần những tảng đá cứng để đẻ trứng. Xa hơn nữa, có thể có ít đá lộ ra hơn, hạn chế độ sâu của chúng.

Bạch tuộc ma quái Casper. Ảnh: The Guardian.

Cô nói: 'Casper đã chỉ ra rằng có nhiều cách để giải quyết vấn đề đó bằng cách tìm một thân cây xốp. Đây có phải là một bước đột phá trong quá trình tiến hóa của bạch tuộc không?'

Bản thân bọt biển được gắn vào các nốt đá nằm rải rác trên các vùng đồng bằng sâu thẳm và mất hàng triệu năm để hình thành.

Nếu những con bạch tuộc biển sâu khác không thể đi qua, thì những con Caspers cái có lẽ đã dành một thời gian dài để canh giữ những quả trứng của chúng. Một con bạch tuộc từ một loài khác đã được nhìn thấy ngoài khơi bờ biển California, trên một vách đá dốc ở Monterey Canyon, ấp trứng đơn chiếc ở cùng một vị trí trong hơn bốn năm.

Hiện tại, những con bạch tuộc Casper nhợt nhạt và bí ẩn vẫn chưa được đặt tên chính thức, bởi vì tất cả những gì chúng ta biết về chúng đều đến từ hình ảnh; không ai có thể thu thập một mẫu vật để nghiên cứu chi tiết.

Voight nói: 'Với một con bạch tuộc, bạn thực sự cần nó trong tay'.