Cơn bùng nổ toàn cầu của phim ngắn Trung Quốc

Từ những con phố ở Đông Nam Á vào buổi sáng cho tới giờ cao điểm buổi tối tại châu Âu và Hoa Kỳ, ngày càng nhiều màn hình điện thoại xuất hiện dày đặc những bộ phim ngắn đầy kịch tính đến từ Trung Quốc.

Những loạt phim quay theo chiều dọc, chỉ kéo dài vài phút mỗi tập, đang phủ sóng toàn cầu với tốc độ khiến ngay cả giới làm nội dung cũng bất ngờ.

Phim ngắn Trung Quốc tràn ngập toàn cầu

Nếu trước đây phim truyền hình Trung Quốc được biết đến qua những series dài tập phát trên truyền hình hay nền tảng lớn, thì nay một 'đế chế nội dung' mới đang hình thành theo cách hoàn toàn khác: phát hành bằng thuật toán, lan truyền bằng cảm xúc và bùng nổ nhờ khả năng viral trên mạng xã hội.

Điều đáng chú ý là sự thay đổi này diễn ra rất nhanh. Chỉ trong vài năm, phim ngắn Trung Quốc đã chuyển từ mô hình giải trí nội địa sang một ngành công nghiệp toàn cầu.

Theo báo cáo về sự phát triển của ngành phim truyền hình ngắn tập Trung Quốc, doanh thu ở thị trường nước ngoài trong 8 tháng đầu năm 2025 đạt 1,5 tỉ USD, tăng gần 195% so với cùng kỳ năm trước.

Số lượt tải các ứng dụng phim ngắn Trung Quốc trên toàn cầu cũng tăng hơn 370%, lên khoảng 730 triệu lượt tải.

Đằng sau những con số ấy là một thay đổi lớn trong thói quen tiếp nhận nội dung của khán giả toàn cầu.

Người xem hiện đã quen với nhịp lướt liên tục trên TikTok hay các nền tảng video ngắn.

Phim ngắn Trung Quốc đi theo con đường 'viral trước, doanh thu sau'

Phim ngắn nhiều tập xuất hiện như một dạng 'lai' giữa điện ảnh và mạng xã hội: có tính kể chuyện liền mạch hơn video ngắn thông thường nhưng không đòi hỏi thời gian dài như các series truyền thống trên Netflix.

Khác với mô hình xuất khẩu phim truyền hình truyền thống vốn phụ thuộc vào bán bản quyền và đàm phán với các nền tảng lớn, phim ngắn Trung Quốc đi theo con đường 'viral trước, doanh thu sau'.

Nội dung được phát trực tiếp qua ứng dụng, kiếm tiền từ thanh toán của người dùng và được thúc đẩy bằng những đoạn cắt cao trào lan truyền trên mạng xã hội.

Chính cơ chế này đã làm thay đổi tư duy sản xuất nội dung. Một bộ phim giờ không còn chờ 'giờ vàng' trên truyền hình, mà chờ khoảnh khắc bùng nổ trên thuật toán. Chỉ cần một phân cảnh đánh trúng tâm lý khán giả, bộ phim có thể lan rộng sang nhiều quốc gia trong vài giờ.

Các công ty Trung Quốc hiện không chỉ xuất khẩu phim mà còn xuất khẩu cả hệ thống sản xuất và phân phối.

Kịch bản được phát triển tại Trung Quốc nhưng được điều chỉnh theo văn hóa từng thị trường, kết hợp với diễn viên và ekip địa phương để tăng khả năng tiếp cận khán giả sở tại.

Ban đầu, phần lớn phim ngắn quốc tế chỉ là bản dịch từ các tác phẩm ăn khách của Trung Quốc.

Nhưng hiện nay, nhiều công ty đã chuyển sang sản xuất nội dung ngay tại nước ngoài, hợp tác cùng các đối tác địa phương trong tuyển diễn viên và sản xuất để phù hợp hơn với thị hiếu từng khu vực.

Một nhà sản xuất tại Los Angeles cho biết dù chi phí cao hơn, các sản phẩm bản địa hóa lại có lợi thế lớn về chiều sâu văn hóa và chất lượng tiếp cận khán giả.

AI đang thúc đẩy mạnh mẽ làn sóng phim ngắn Trung Quốc

Một trong những yếu tố đang thúc đẩy mạnh mẽ làn sóng phim ngắn Trung Quốc là trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ AI hiện tham gia gần như toàn bộ quy trình sản xuất, từ phát triển kịch bản, dịch thuật, dựng phim cho tới hệ thống đề xuất nội dung.

Điều từng cần một ekip lớn và nhiều tháng thực hiện giờ có thể được rút ngắn xuống vài ngày.

Ông Ma Hongbin, Phó Chủ tịch cấp cao của Kuaishou cho biết các công cụ AI của công ty đã hỗ trợ hơn 60 triệu nhà sáng tạo trên toàn thế giới và góp phần sản xuất hơn 600 triệu video kể từ năm 2024.

Trong khi đó, CEO iQIYI Gong Yu nhận định AI đang giúp việc sản xuất nội dung và tiếp cận khán giả trở nên dễ dàng hơn, đặc biệt với các nhà sáng tạo trẻ.

Sự thay đổi này mở ra một giai đoạn mới cho ngành công nghiệp điện ảnh số. Những nhóm sáng tạo nhỏ, thậm chí không xuất thân từ lĩnh vực điện ảnh, giờ vẫn có thể làm phim nhờ AI.

Một nhóm khởi nghiệp 10 người tại Thành Đô đã dùng AI để sản xuất phim hoạt hình ngắn, trong đó có thành viên đến từ các lĩnh vực như hóa học hay an toàn thực phẩm.

Ở các thể loại giả tưởng, lịch sử hay thần thoại, AI càng cho thấy ưu thế rõ rệt khi giúp tạo ra những đại cảnh vốn rất tốn kém với chi phí thấp hơn nhiều.

Nhà sáng tạo Yang Hanhan tại Vũ Hán chỉ cùng nhóm 3 người đã hoàn thành một phim ngắn lịch sử về danh tướng Huo Qubing trong 48 giờ với chi phí khoảng 3.000 nhân dân tệ, nhưng vẫn thu hút sự chú ý rộng rãi trong và ngoài nước.

Có thể thấy, điều Trung Quốc đang tạo ra không phải là một dòng phim mới, mà là một mô hình công nghiệp nội dung mới.

Trong mô hình ấy, 'viral' không còn chỉ là công cụ quảng bá mà trở thành một phần của cấu trúc làm phim.

Nhịp kể phải đủ nhanh để giữ người xem trong vài giây đầu tiên, cảm xúc phải đủ mạnh để kích thích chia sẻ, còn thuật toán sẽ thay vai trò của lịch phát sóng truyền thống.

Sự phủ sóng của phim ngắn Trung Quốc cũng phản ánh một chuyển động lớn hơn của ngành giải trí toàn cầu: điện thoại thông minh đang trở thành 'rạp chiếu phim' mới của thế hệ trẻ.

Trong không gian này, những nội dung có khả năng lan truyền nhanh, chi phí sản xuất linh hoạt và được tối ưu hóa bằng công nghệ sẽ có lợi thế vượt trội.

Theo nhiều chuyên gia, giai đoạn tiếp theo của ngành sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào công nghệ thay vì chỉ dựa vào lưu lượng truy cập.

AI đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong dịch thuật, bản địa hóa, phát triển kịch bản và thiết kế cảnh quay, giúp ngành công nghiệp này tiến gần hơn tới một hệ sinh thái nội dung toàn cầu có khả năng thích ứng cao.

Từ những video dọc từng bị xem là giải trí tức thời, phim ngắn Trung Quốc giờ đang cho thấy tham vọng lớn hơn nhiều khi tái định nghĩa cách sản xuất, phát hành và lan truyền nội dung trong kỷ nguyên số.