Phim Việt 'đuối sức' giữa mùa hè

Dù được đầu tư hoành tráng nhưng 'Mesdames Thanh Sắc' vẫn không làm nên chuyện

Khoảng trống giữa mùa cao điểm

Những tháng hè vốn được xem là 'mùa vàng' của ngành công nghiệp điện ảnh thế giới. Đây là thời điểm học sinh, sinh viên nghỉ học, nhu cầu giải trí của các gia đình tăng cao, lượng khán giả đến rạp cũng thường tăng mạnh. Nắm bắt lợi thế ấy, các hãng phim quốc tế liên tục tung ra những bom tấn hoạt hình, phiêu lưu, giả tưởng hoặc siêu anh hùng, hướng tới nhiều nhóm công chúng.

Tại Việt Nam, phòng vé mùa hè lại cho thấy một nghịch lý đã lặp lại trong nhiều năm. Nếu dịp Tết và các kỳ nghỉ lễ thường chứng kiến sức áp đảo của phim nội, với không ít tác phẩm đạt doanh thu hàng trăm tỉ đồng, thì bước sang tháng 6 và tháng 7, thị trường gần như thuộc về phim ngoại.

Những thương hiệu quen thuộc như Minions, Doraemon, Conan cùng các bộ phim siêu anh hùng tiếp tục dẫn đầu doanh thu, trở thành lựa chọn của nhiều gia đình trong kỳ nghỉ hè. Trong khi đó, nguồn phim Việt ra rạp khá mỏng, chủ yếu tập trung vào một số thể loại dành cho khán giả trưởng thành, còn các tác phẩm hướng đến gia đình, thiếu nhi và giới trẻ vẫn vắng bóng. Dù được đầu tư không nhỏ, phần lớn phim nội chưa tạo được sức bật đáng kể.

Suốt tháng 6 và nửa đầu tháng 7.2026, những vị trí dẫn đầu phòng vé liên tục thuộc về các tác phẩm nước ngoài, chặn đứng chuỗi thành công mà điện ảnh Việt duy trì từ mùa Tết. Điều đáng lưu ý là lượng người đến rạp không hề sụt giảm. Khán giả vẫn sẵn sàng mua vé, nhưng lựa chọn của họ nghiêng về những bộ phim đáp ứng đúng nhu cầu giải trí trong dịp hè.

Theo nhiều đạo diễn và đơn vị phát hành, trong khi các hãng phim quốc tế có chiến lược ra mắt tác phẩm theo mùa khá rõ ràng, phần lớn nhà sản xuất trong nước vẫn dồn nguồn lực cho dịp Tết hoặc những kỳ nghỉ lễ. Mùa hè vì thế thường bị bỏ ngỏ, thỉnh thoảng mới xuất hiện một vài dự án mang tính thăm dò. Sự dè dặt này phần nào bắt nguồn từ tâm lý e ngại phải cạnh tranh trực diện với những bom tấn ngoại có quy mô đầu tư lớn, sở hữu thương hiệu toàn cầu và lượng người hâm mộ sẵn có.

Tuy nhiên, việc liên tục né tránh đang tạo nên một vòng luẩn quẩn. Khi thiếu những bộ phim Việt đủ chất lượng và phù hợp với nhu cầu mùa hè, khán giả dần hình thành thói quen lựa chọn phim ngoại. Khoảng cách doanh thu ngày càng lớn lại khiến các nhà sản xuất thêm thiếu tự tin khi cân nhắc lịch phát hành. Cứ như vậy, điện ảnh trong nước tự đánh mất một trong những mùa chiếu giàu tiềm năng nhất năm.

Không thể mãi nhường sân nhà cho phim ngoại

Thực tế cho thấy, 'lời nguyền mùa hè' không bắt nguồn từ việc khán giả quay lưng với điện ảnh Việt, mà trước hết nằm ở sự thiếu hụt những tác phẩm phù hợp để cạnh tranh. Doanh thu của phim ngoại cùng thành công của một số dự án trong nước những năm trước đều chứng minh nhu cầu thưởng thức điện ảnh của công chúng chưa bao giờ suy giảm.

Đáng tiếc, những tín hiệu tích cực từng xuất hiện nhưng chưa tạo thành đà phát triển ổn định. Mùa hè năm 2025, khán giả nhỏ tuổi có dịp thưởng thức một số phim hoạt hình Việt Nam như Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới xóm Lầy Lội, Trạng Quỳnh nhí: Truyền thuyết Kim Ngưu, Wolfoo & Cuộc đua Tam Giới. Trong đó, Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới xóm Lầy Lội trở thành điểm sáng khi đạt doanh thu hơn 21 tỉ đồng, nhờ chất lượng nghệ thuật và cách làm mới tác phẩm văn học kinh điển của nhà văn Tô Hoài dưới góc nhìn hiện đại.

Hai bộ phim còn lại chỉ thu hơn 3 tỉ đồng mỗi phim, chưa đủ bù đắp chi phí sản xuất. Trước đó, Maika: Cô bé đến từ hành tinh khác, ra mắt năm 2022, được đầu tư khoảng 30 tỉ đồng nhưng doanh thu chỉ hơn 6 tỉ đồng. Đến năm 2024, Kính vạn hoa: Bắt đền con ma, chuyển thể từ tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, cũng dừng ở mức hơn 6 tỉ đồng.

Những con số này cho thấy phim thiếu nhi và hoạt hình vẫn là cuộc chơi nhiều rủi ro. Theo những người trong nghề, để hình thành một thương hiệu hoạt hình đủ sức cạnh tranh cần có hệ sinh thái được xây dựng lâu dài, bắt đầu từ truyện tranh, sách thiếu nhi hoặc các loạt phim truyền hình, trước khi tiến lên màn ảnh rộng. Nhật Bản và Hàn Quốc đã thành công với hướng đi này.

Trong khi đó, Việt Nam chưa có nhiều thương hiệu truyện tranh đủ sức tạo dựng cộng đồng người hâm mộ rộng lớn. Phim hoạt hình nội địa vì thế thường gặp khó ngay từ khâu tiếp cận công chúng. Các nhà đầu tư lại có xu hướng ưu tiên những thể loại được cho là dễ thu hồi vốn hơn, thay vì mạo hiểm với hoạt hình hoặc các dự án dành cho thiếu niên.

Diễn biến phòng vé mùa hè 2026 càng làm rõ khoảng trống ấy. Sau một số tác phẩm ra mắt từ đầu mùa, thị trường nhanh chóng chững lại khi những phim phát hành tiếp theo không tạo được sức hút đủ lớn để duy trì sự quan tâm của khán giả. Nguồn phim trong nước vừa mỏng, vừa tập trung vào một số thể loại quen thuộc, trong khi tác phẩm hướng đến gia đình, thiếu nhi và giới trẻ vẫn khá vắng bóng.

Một số phim Việt ra rạp trong tháng 7 bước đầu thu hút sự chú ý nhưng sớm nhận những phản hồi trái chiều về kịch bản, cách xử lý tình huống và chất lượng kỹ xảo. Trong bối cảnh hiệu ứng truyền miệng ngày càng chi phối quyết định mua vé, những hạn chế về nội dung và cách thể hiện khiến tác phẩm khó duy trì sức nóng, qua đó cho thấy rõ hơn bài toán về sự đa dạng thể loại và năng lực cạnh tranh của điện ảnh Việt trong mùa hè.

Điện ảnh Việt không thiếu khán giả, cũng không thiếu những người làm nghề tâm huyết. Điều còn thiếu là một chiến lược phát triển thị trường đủ dài hơi để duy trì nguồn phim ổn định trong suốt cả năm. Nếu tiếp tục xem mùa hè là thời điểm cần né tránh, phim Việt sẽ mặc nhiên nhường 'mùa vàng' cho các tác phẩm ngoại nhập, đồng thời góp phần hình thành thói quen lựa chọn bất lợi cho chính mình.

Một nền công nghiệp điện ảnh chỉ có thể lớn mạnh khi duy trì sự hiện diện quanh năm, đáp ứng nhu cầu đa dạng của nhiều nhóm công chúng. Sau những thành công vào mùa Tết và các dịp lễ, điện ảnh Việt cần mạnh dạn chinh phục 'vùng trũng' mùa hè bằng những tác phẩm có chất lượng, giàu bản sắc, được chuẩn bị kỹ lưỡng từ nội dung đến chiến lược phát hành.

Hóa giải 'lời nguyền mùa hè' không thể trông chờ vào một vài hiện tượng phòng vé đơn lẻ, mà đòi hỏi sự chuyển biến trong tư duy làm nghề và cách tổ chức thị trường. Khi các nhà sản xuất kiên trì đầu tư cho những dự án hướng đến gia đình, thiếu nhi và giới trẻ, xây dựng thương hiệu từ sớm và chủ động cạnh tranh với phim ngoại, mùa hè mới có thể trở thành động lực tăng trưởng, thay vì tiếp tục là khoảng lặng quen thuộc của phòng vé Việt.