Sợ AI soán việc, giới trẻ đổ xô đi học nghề thủ công

Hannah Spencer, một thợ sửa ống nước, trở thành nghị sĩ Anh từ tháng 2.2026. Ảnh: Instagram

Câu chuyện về Hannah Spencer, 34 tuổi, một thợ sửa ống nước vừa đắc cử nghị sĩ Anh, đang phản ánh rõ nét sự thay đổi trong nhận thức nghề nghiệp. Cô mới hoàn thành khóa học nghề trát vữa ngay trong thời gian tranh cử, cho thấy giá trị của lao động chân tay không hề thua kém những vị trí danh giá.

Xu hướng chuộng nghề tay chân đang len lỏi mạnh mẽ vào thế hệ Gen Z. Điển hình như Freya, 18 tuổi, đã quyết định bỏ qua chứng chỉ A-level (tương đương bằng tú tài) để đăng ký chương trình học nghề thợ điện kéo dài bốn năm.

Dù phải đối mặt với áp lực vừa học vừa làm, Freya vẫn cảm thấy hạnh phúc vì tin rằng đây là công việc AI không thể thay thế, đặc biệt trong bối cảnh ngành xe điện đang phát triển rộng mở.

Những con số thống kê càng củng cố cho xu hướng này. Một nghiên cứu gần đây chỉ ra 48% thanh thiếu niên tin rằng làm nghề lao động chân tay đáng mơ ước hơn việc ngồi văn phòng. Khảo sát của Draper Tools ghi nhận 61% người dưới 28 tuổi cho rằng nghề thủ công là một 'công việc thú vị'.

Đặc biệt, 55% cho biết nhận thức của họ về lĩnh vực này tích cực hơn so với 5 năm trước. Trên mạng xã hội, hashtag #TradieTok dành cho giới trẻ làm ngành xây dựng, thủ công đang thu hút hàng chục triệu lượt xem.

Sự dịch chuyển này bắt nguồn từ nỗi lo bị trí tuệ nhân tạo 'cướp' việc. Báo cáo của Viện Tiêu chuẩn Anh (BSI) cho thấy 1/4 chủ doanh nghiệp tin AI có thể đảm nhiệm công việc của nhân viên mới ra trường. Khảo sát của Randstad cũng chỉ ra 38% nhà tuyển dụng dự định giảm chỉ tiêu tuyển sinh viên tốt nghiệp đại học trong năm tới, trong khi 41% người lao động lo ngại các công việc văn phòng cấp thấp có thể biến mất trong 5 năm tới.

Tỉ phú Larry Fink, CEO của BlackRock, trong một cuộc phỏng vấn cuối tháng 3, nhấn mạnh xã hội đã dành nhiều thập kỷ để lý tưởng hóa công việc văn phòng và đánh giá thấp các nghề thủ công. Ông cho rằng khi AI đe dọa các vị trí cấp thấp nhưng lại tạo nhu cầu bùng nổ về cơ sở hạ tầng, cần cân bằng lại cách tiếp cận nghề nghiệp.

Theo ông, nghề thợ sửa ống nước hay thợ điện có thể mang lại nền tảng tài chính vững chắc không kém bất kỳ công việc bàn giấy nào, và xã hội đang thiếu hụt trầm trọng những công nhân lành nghề này.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo nghề thủ công không phải là lối tắt cho những người ngại gian khổ. Evie, 30 tuổi, từng tốt nghiệp ngành Khoa học xã hội tại Amsterdam, quyết định chuyển sang nghề trát vữa và lát gạch để tìm sự tự do nhưng thừa nhận môi trường làm việc khắc nghiệt, đòi hỏi thể lực cao.

Cô nhấn mạnh: 'Nhiều người coi nghề mộc hay sửa chữa là giải pháp tình thế khi không tìm được việc văn phòng. Nhưng thực tế, bạn cần đầu tư nhiều năm mới có thể thành thạo. Đó là kỹ năng phải học và trau dồi suốt đời'.