200.000 đồng, 20 phút, 9 chữ ký: Tờ giấy 'đủ sức khỏe' đang chứng nhận điều gì?

Ảnh minh họa: AI

Chín chữ ký trong hai mươi phút

Ngày 14.9, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế có văn bản khẩn gửi Sở Y tế thành phố Cần Thơ và Sở Y tế tỉnh Đồng Tháp, yêu cầu kiểm tra thông tin báo chí phản ánh về việc khám, cấp giấy sức khỏe xin việc tại một số phòng khám tư nhân.

Theo nội dung đang được xác minh, tại một phòng khám ở Cần Thơ, người đến khám trả 200.000 đồng. Quá trình được phản ánh chủ yếu gồm đo huyết áp, hỏi bệnh và kiểm tra răng miệng, do một bác sĩ thực hiện. Khoảng 20 phút sau, giấy khám sức khỏe có chín chữ ký tại những mục chuyên khoa khác nhau.

Tại một cơ sở ở Đồng Tháp, phí khám được phản ánh là 120.000 đồng. Khi người khám có nhịp tim và huyết áp cao, bác sĩ cho dùng thuốc để hạ chỉ số, tiếp tục hoàn tất các phần khám và khoảng một giờ sau cấp kết luận đủ sức khỏe.

Những chi tiết trên chưa phải kết luận sai phạm của cơ quan quản lý. Bộ Y tế yêu cầu hai địa phương xác minh toàn bộ vụ việc, xử lý nghiêm nếu phát hiện vi phạm, công khai kết quả và báo cáo tiến độ trước ngày 18.9.

Đây là ranh giới cần giữ rõ: báo chí đặt ra dấu hiệu bất thường; cơ quan chuyên môn phải kiểm tra hồ sơ, nhân lực, quy trình và trách nhiệm cụ thể.

Tờ giấy không chỉ để đủ hồ sơ

Giấy khám sức khỏe thường được nhìn như một thủ tục trước khi ký hợp đồng lao động. Cách nhìn ấy khiến cả người xin việc và doanh nghiệp dễ quan tâm tới dấu, chữ ký, thời hạn hơn chất lượng thăm khám. Nhưng về bản chất, đây là căn cứ để đánh giá tình trạng sức khỏe và khả năng phù hợp với công việc tại thời điểm khám.

Một kết luận thiếu cơ sở có thể bỏ sót bệnh cần theo dõi hoặc khiến người lao động được bố trí vào môi trường không phù hợp. Với công việc lái xe, vận hành máy móc, làm trên cao hoặc tiếp xúc yếu tố nguy hiểm, hệ quả còn có thể lan sang đồng nghiệp và cộng đồng.

Ngược lại, việc phát hiện một chỉ số bất thường cũng không đồng nghĩa người đó đương nhiên không đủ sức khỏe. Điều quan trọng là phải được đánh giá đúng, đủ và có căn cứ chuyên môn.

Vì thế, nhanh không mặc nhiên là sai. Một cơ sở tổ chức tốt, có đủ nhân lực, thiết bị và luồng khám hợp lý có thể rút ngắn thời gian chờ. Điểm cốt lõi là người khám có thực sự được thực hiện đầy đủ các nội dung theo quy định hay không; ai khám từng phần; kết quả được ghi nhận thế nào; chữ ký có thuộc người chịu trách nhiệm chuyên môn hay không.

Trường hợp được phản ánh có chín chữ ký sau khi người khám chủ yếu tiếp xúc với một bác sĩ đặt ra nhiều câu hỏi phải được trả lời bằng chứng cứ. Lịch trực của các bác sĩ chuyên khoa hôm đó ra sao? Nhật ký tiếp nhận, phiếu chỉ định, kết quả cận lâm sàng và hồ sơ lưu có khớp không? Mỗi người ký đã trực tiếp khám hay có cơ chế ký thay, ký sẵn?

Không thể suy đoán câu trả lời, nhưng cũng không thể bỏ qua những dấu vết hoàn toàn có thể kiểm tra.

Khi cả ba phía đều muốn tờ giấy thật nhanh

Thị trường khám sức khỏe xin việc hình thành từ sức ép của ba phía. Người lao động muốn chi phí thấp, ít phải đi lại và không mất một ngày công. Doanh nghiệp cần hồ sơ đúng hạn, đôi khi chỉ kiểm tra tờ giấy đã đủ mục hay chưa. Một số cơ sở y tế có động lực cạnh tranh bằng giá và tốc độ.

Khi tất cả cùng ưu tiên nhanh, phần khám thực chất có nguy cơ bị ép mỏng.

Muốn chặn tình trạng này, thanh tra đột xuất là cần nhưng chưa đủ. Sở Y tế phải duy trì danh sách cập nhật các cơ sở đủ điều kiện, công khai để người dân và doanh nghiệp tra cứu. Khi địa điểm, thời gian hoạt động, nhân lực, hợp đồng chuyên môn hoặc trang thiết bị thay đổi, cơ sở phải báo cáo kịp thời. Đây cũng là những nội dung Bộ Y tế đã yêu cầu hai địa phương rà soát.

Giấy khám sức khỏe cần có khả năng kiểm chứng thuận tiện hơn. Một mã xác thực có thể giúp doanh nghiệp đối chiếu cơ sở cấp, thời điểm khám, tính còn hiệu lực và người phụ trách từng nội dung, nhưng không công khai bệnh án riêng tư.

Dữ liệu số cũng cho phép cơ quan quản lý phát hiện tín hiệu bất thường: một bác sĩ ký ở nhiều nơi cùng thời điểm, một cơ sở cấp lượng giấy vượt xa năng lực nhân sự hoặc nhiều kết luận được tạo ra theo nhịp máy móc.

Sau thời hạn 18.9, điều dư luận chờ đợi không chỉ là kết luận một cơ sở có hay không có vi phạm. Kết quả cần làm rõ quy trình cấp giấy, người chịu trách nhiệm cho từng chữ ký và phạm vi hồ sơ phải rà soát. Nếu sai phạm chỉ được xử lý ở tờ giấy vừa bị phát hiện, dịch vụ khám siêu tốc vẫn còn nguyên động lực tồn tại.

Một giấy khám sức khỏe có thể được in trong vài phút. Nhưng độ tin cậy của nó phải được tạo nên từ những lần thăm khám có thật, dữ liệu có thể kiểm chứng và trách nhiệm gắn với từng chữ ký.

Nếu không, tờ giấy 'đủ sức khỏe' chỉ chứng nhận một điều: thủ tục đã hoàn tất, còn sức khỏe của người lao động vẫn chưa thực sự được nhìn thấy.