Bộ Giáo dục và Đào tạo thừa nhận 'điểm yếu' trong chuỗi cung ứng sách giáo khoa

Bộ GD&ĐT vừa có báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ về tình hình cung ứng sách giáo khoa (SGK) phục vụ năm học 2026-2027.

Theo Bộ GD&ĐT, đến hết ngày 24/9/2026, tổng số 776.259 bản SGK còn thiếu đã được phát hành bổ sung, bảo đảm nguồn cung theo cam kết với Thủ tướng Chính phủ tại Báo cáo số 6402/BGDĐT-GDPT ngày 20/9.

776.259 bản thiếu đã được bổ sung

Năm học 2026-2027, tổng nhu cầu SGK trên cả nước khoảng 245,94 triệu bản. Con số này không chỉ gồm sách phục vụ trực tiếp học sinh mà còn bao gồm nhu cầu bổ sung cho thư viện, thay thế sách mất, hư hỏng và nguồn dự phòng trong quá trình dạy học.

Trước đó, đến 17h ngày 20/9, số SGK còn thiếu là 776.259 bản, giảm mạnh so với 2.718.946 bản được thống kê ngày 15/9. Khi đó, khoảng 99,69% tổng nhu cầu đã được đáp ứng.

Đến hết ngày 24/9, số sách còn thiếu này đã được phát hành bổ sung đầy đủ.

Bộ GD&ĐT cho biết tiếp tục chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) in bổ sung và cung ứng khoảng 2.995.949 bản từ nay đến hết ngày 30/9. Số sách này nhằm đáp ứng nhu cầu phát sinh của học sinh, thư viện nhà trường, đồng thời tạo nguồn dự phòng trong trường hợp thiên tai, bão lũ và các tình huống thực tế.

NXBGDVN cũng được yêu cầu bảo đảm nguồn sách tại các đầu mối phát hành, đại lý, cửa hàng để đáp ứng nhu cầu mua bổ sung, SGK tập 2 và các nhu cầu phát sinh khác trong năm học.

Đối với học sinh đặt sách trực tuyến qua các nền tảng của hệ thống, NXBGDVN cam kết cung cấp sách trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được đơn hàng hợp lệ.

Bộ GD&ĐT thừa nhận khâu dự báo, cung ứng chưa đáp ứng

Lý giải tình trạng thiếu SGK cục bộ, Bộ GD&ĐT cho biết năm học 2026-2027 là năm đầu tiên thực hiện thống nhất một bộ SGK trên phạm vi cả nước theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị.

Cùng với đó, chính sách hỗ trợ SGK cho học sinh, việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại mạng lưới trường học và thay đổi đầu mối quản lý đã làm thay đổi đáng kể phương thức xác định nhu cầu, phát hành và cung ứng SGK.

Đáng chú ý, sau sắp xếp, số lượng trường giảm khoảng 50,6%. Hàng loạt đầu mối đăng ký, xác nhận và tiếp nhận SGK thay đổi. Nhiều trường không còn giữ nguyên tư cách pháp nhân, tài khoản, con dấu và đầu mối đăng ký như trước.

Nhu cầu của các trường cũ vì vậy phải được rà soát, đối chiếu, điều chỉnh và tổng hợp lại theo đơn vị mới. Trong khi đó, quá trình sắp xếp diễn ra đúng thời điểm cao điểm chuẩn bị năm học, tập trung vào tháng 7 và tháng 8/2026, khiến khối lượng dữ liệu cần cập nhật rất lớn.

Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT cũng thẳng thắn nhìn nhận năng lực dự báo và tổ chức chuỗi cung ứng của NXBGDVN chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của phương thức cung ứng SGK trong bối cảnh mới.

Theo Bộ, việc quản lý sản xuất, tồn kho, phát hành, phân phối và điều phối chưa đủ linh hoạt để kịp thời đáp ứng biến động nhu cầu trong giai đoạn cao điểm trước khai giảng, nhất là với những đầu sách và địa bàn phát sinh nhu cầu bổ sung.

Công tác phối hợp, trao đổi, cập nhật thông tin giữa các bên có thời điểm chưa kịp thời, chưa đồng bộ. Dữ liệu nhu cầu của cơ sở giáo dục, địa phương chưa được kết nối đầy đủ, thường xuyên với dữ liệu sản xuất, tồn kho, phát hành và phân phối của NXBGDVN.

Điều này làm hạn chế khả năng dự báo, điều phối và chủ động nguồn cung.

Bên cạnh đó, một số địa phương chưa thực hiện đầy đủ, kịp thời việc rà soát, xác nhận và báo cáo nhu cầu thực tế, dù Bộ GD&ĐT đã nhiều lần chỉ đạo, đôn đốc.

Trong quá trình chuẩn bị và tổ chức năm học, nhu cầu bổ sung cho thư viện, thay thế sách mất, hư hỏng, dự phòng và các trường hợp thay đổi địa bàn học tập cũng tiếp tục phát sinh.

Từ 'chữa cháy' sang quản trị chuỗi cung ứng

Trước thực tế này, Bộ GD&ĐT cho biết sẽ tham mưu hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước đối với SGK; nghiên cứu thực hiện phù hợp quyền sở hữu nhà nước đối với bộ SGK được lựa chọn sử dụng thống nhất trên toàn quốc; đồng thời hoàn thiện cơ chế bảo đảm nguồn cung và đa dạng hóa phương thức phát hành.

Một trong những hướng được đặt ra là xây dựng chuỗi cung ứng SGK trên nền tảng dữ liệu thống nhất, kết nối từ khâu xác định nhu cầu, sản xuất, tồn kho, phát hành, điều phối đến cung ứng.

Bộ cũng dự kiến thiết lập cơ chế dự báo, cảnh báo sớm và điều phối kịp thời; kết hợp nguồn lực tập trung với cung ứng tại chỗ, đồng thời hình thành nguồn SGK dự phòng tại địa phương và cơ sở giáo dục.

Mục tiêu là chuyển từ việc xử lý tình trạng thiếu sách khi phát sinh sang quản trị chủ động chuỗi cung ứng, bảo đảm SGK đủ, đúng nhu cầu, kịp thời, ổn định và linh hoạt.

Đặc biệt, Bộ GD&ĐT khẳng định sẽ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện cơ chế cung ứng theo hướng chủ động nguồn cung, linh hoạt phương thức phát hành, tăng khả năng cung ứng tại chỗ và có nguồn dự phòng.

'Bộ GD&ĐT nghiêm túc chịu trách nhiệm về việc thiếu SGK và sẽ tiến hành kiểm điểm làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan', báo cáo nêu rõ.