Bữa ăn ngày Tết và những rủi ro an toàn thực phẩm

Mâm cơm ngày Tết truyền thống với nhiều món giàu đạm, chất béo

Mâm cơm Tết ngày càng đa dạng

Những năm gần đây, bữa ăn ngày Tết của nhiều gia đình Việt có nhiều chuyển biến rõ nét. Các món truyền thống như bánh chưng, bánh tét, giò chả, thịt đông, dưa hành vẫn hiện diện trên mâm cỗ, nhưng cách chuẩn bị đã thay đổi.

Thay vì tự chế biến cầu kì, không ít gia đình lựa chọn mua sẵn thực phẩm để tiết kiệm thời gian, giảm áp lực chuẩn bị trong những ngày cuối năm.

Song song với đó, thực đơn ngày Tết cũng trở nên phong phú hơn khi xuất hiện thêm các món 'ngoại nhập' như sushi, salad, lẩu, đồ nướng hay các món chay, món ăn kiêng nhằm cân bằng dinh dưỡng. Ý thức chăm sóc sức khỏe được nâng lên khiến nhiều gia đình giảm bớt món nhiều dầu mỡ, tăng rau xanh, trái cây.

Ăn uống thiếu kiểm soát và rủi ro sức khỏe

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, bữa ăn ngày Tết thường dư thừa năng lượng do giàu đạm và chất béo. Việc tiêu thụ nhiều thịt đỏ, giò chả, nem rán, hải sản có thể gây rối loạn tiêu hóa, đầy bụng, táo bón.

Với người có bệnh nền, các món ăn giàu purine dễ làm bùng phát cơn gout cấp, trong khi chất béo bão hòa làm tăng cholesterol xấu, gia tăng nguy cơ tim mạch.

Bánh kẹo, mứt Tết tiềm ẩn nguy cơ tăng đường huyết nếu dùng nhiều

Ngoài ra, bánh kẹo, mứt Tết và nước ngọt là nguồn cung đường lớn trong những ngày lễ. Việc ăn ngọt liên tục không chỉ gây tăng cân nhanh mà còn làm tăng nguy cơ đái tháo đường tuýp 2, sâu răng và rối loạn chuyển hóa.

Các món muối chua, thực phẩm chế biến sẵn nhiều muối như dưa hành, củ kiệu, thịt kho có thể làm tăng huyết áp, gây phù nề và ảnh hưởng đến chức năng thận, đặc biệt ở người cao tuổi.

Lưu ý với thực phẩm chế biến sẵn

Trong dịp Tết, nhiều gia đình có xu hướng sử dụng thực phẩm đóng hộp, đóng gói hút chân không nhờ tính tiện lợi và thời gian bảo quản dài. Bộ Y tế cảnh báo, nhóm thực phẩm này có nguy cơ nhiễm vi khuẩn Clostridium botulinum nếu quá trình sản xuất hoặc bảo quản không đảm bảo.

Đây là vi khuẩn kị khí sinh độc tố rất mạnh, có thể gây liệt cơ, suy hô hấp và đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.

Thực tế tại Việt Nam đã ghi nhận các ca ngộ độc botulinum liên quan đến đồ hộp, thực phẩm đóng gói sẵn, giò chả, lạp xưởng, hải sản và các sản phẩm lên men. Triệu chứng có thể xuất hiện sau vài giờ đến một ngày, bao gồm buồn nôn, chóng mặt, yếu cơ, nhìn mờ và khó thở.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo không sử dụng thực phẩm đóng hộp bị phồng, méo, hoen gỉ, hết hạn hoặc có mùi, màu sắc bất thường.

Nguồn cung thực phẩm dịp Tết hiện khá dồi dào, nhiều chợ và siêu thị mở cửa xuyên Tết, do đó người dân không cần tích trữ quá nhiều. Việc mua vượt quá nhu cầu và khả năng bảo quản dễ dẫn đến ôi thiu, nhiễm chéo vi khuẩn.

Thực phẩm sống và chín cần được bảo quản riêng, thức ăn thừa phải đậy kín, bảo quản lạnh và hâm nóng kĩ trước khi sử dụng lại.

Rượu bia và nguy cơ ngộ độc

Cùng với thực phẩm, đồ uống có cồn cũng là yếu tố tiềm ẩn nhiều nguy cơ trong dịp lễ. Tết là thời điểm tiêu thụ rượu bia tăng mạnh, kéo theo nguy cơ ngộ độc rượu, nhất là với các loại rượu trôi nổi, rượu pha methanol hoặc rượu chưng cất thủ công không đảm bảo chất lượng.

Rượu bia tiêu thụ nhiều trong dịp Tết có thể gây ngộ độc nguy hiểm

Bộ Y tế khuyến cáo người dân chỉ sử dụng rượu bia có nguồn gốc rõ ràng, uống có chừng mực và tránh các loại rượu tự nấu, rượu ngâm không kiểm soát.

Để bảo đảm an toàn thực phẩm trong dịp Tết, các chuyên gia nhấn mạnh việc lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, chế biến hợp vệ sinh, ăn chín uống sôi và duy trì chế độ ăn cân đối.

Một mâm cơm Tết đủ đầy không chỉ nằm ở sự phong phú món ăn, mà còn ở cách ăn uống điều độ, an toàn để ngày Tết thực sự là dịp sum vầy trọn vẹn.