Cảnh báo khẩn tới các hộ có vườn cây ăn quả sắp thu hoạch

Khi mùa hè tới, những cây xoài, cây vải, ổi, roi... trong vườn bắt đầu chín rộ, tỏa ra mùi hương thơm ngọt đặc trưng thu hút muôn loài. Bản năng tự nhiên này biến cây ăn quả trở thành bàn tiệc hấp dẫn đối với các loài động vật như chim, chuột, sóc hay dơi... 

Kết quả là bạn sẽ nhận thấy trên cành cây thường xuất hiện những quả chín bị cắn dở. Nhìn những trái cây ngon lành chỉ mới bị gặm một góc nhỏ, nhiều người thường có tâm lý tiếc rẻ, muốn gọt bỏ phần hỏng để ăn tiếp cho đỡ phí. Vậy những quả bị ăn dở này có còn ăn được nữa hay không? 

Theo các chuyên gia y tế, việc tiếc rẻ và ăn những quả này tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng mà nhiều khi bạn không ngờ tới. Hãy xem đó là những nguy cơ gì cũng như cách xử lý vấn đề này như thế nào nhé. 

Vết cắn dở trên các loại quả chín cây thường do các loài động vật hoang dã như dơi, chuột, sóc, chim hoặc khỉ gây ra. Trong khi đó, dơi và động vật gặm nhấm như chuột, sóc là những nguồn mang mầm bệnh tự nhiên rất lớn. Nước bọt của chúng chứa nhiều loại virus nguy hiểm, điển hình là virus dại hoặc virus Nipah. Các virus này có thể bám lại trên phần còn lại của quả và xâm nhập vào cơ thể người khi ăn.

Các loài chim cũng có chứa rất nhiều loại virus trong cơ thể của chúng. Trong tự nhiên, chim hoang dã (đặc biệt là chim nước như vịt trời, ngỗng trời, hải âu) cũng chứa nhiều loại virus nguy hiểm) như virus cúm gia cầm, virus Tây sông Nile...

Dơi chứa nhiều mầm bệnh nguy hiểm và các mầm bệnh này có thể bám lại trên các quả mà chúng ăn.

Tại các vùng dịch ở Ấn Độ, các ca nhiễm virus Nipah nguy hiểm thường bắt nguồn từ việc người dân vô tình ăn phải những trái cây hoặc uống nhựa cây chà là đã bị loài dơi ăn quả (Pteropus) cắn dở hoặc để lại chất thải. Khi xâm nhập vào cơ thể, mầm bệnh từ loài dơi này nhanh chóng gây ra các triệu chứng nghiêm trọng như sốt cao và suy hô hấp cấp tính. 

Điển hình, đầu năm 2026, một số nhân viên y tế tại bệnh viện ở bang Tây Bengal đã bị lây nhiễm sau khi tiếp xúc với ca bệnh đầu tiên, buộc Viện Virus học Quốc gia Ấn Độ (NIV) phải khẩn trương tiến hành xét nghiệm để xác nhận tác nhân gây bệnh.

Ngay sau đó, giới chức y tế địa phương đã tiến hành khoanh vùng nghiêm ngặt và cách ly gần 200 người tiếp xúc gần để ngăn chặn nguy cơ bùng phát dịch ra cộng đồng. Rất may mắn là toàn bộ các mẫu xét nghiệm sau đó đều âm tính, giúp Ấn Độ nhanh chóng khống chế thành công vụ việc. Qua sự cố này, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân tuyệt đối không tiêu thụ nông sản có dấu vết cắn phá của động vật hoang dã.

Bên cạnh việc chứa các virus nguy hiểm nói trên, các loài động vật còn có rất nhiều vi khuẩn từ miệng (ví dụ như Salmonella) hoặc trứng của các loại ký sinh trùng, giun sán.

Ăn các loại quả đã bị động vật ăn dở sẽ dẫn đến nhiều nguy cơ về sức khỏe.

Khi vỏ quả bị rách do vết cắn, lớp thịt quả bên trong trở thành môi trường giàu dinh dưỡng để vi khuẩn nhân bản cực nhanh dưới thời tiết nắng nóng của mùa hè. Việc ăn những quả đã bị chúng ăn dở vào sẽ dẫn đến ngộ độc thực phẩm, tiêu chảy cấp, hoặc nhiễm ký sinh trùng.

Bên cạnh các virus nguy hiểm, còn một tác nhân nữa mà chúng ta cần phải đề phòng, đó chính là các loại nấm mốc xâm nhập qua vết thương hở của quả.

Ngay khi lớp vỏ bảo vệ bị phá vỡ, các bào tử nấm mốc trong không khí sẽ bám vào và sinh sôi. Nhiều loại nấm tiết ra độc tố mycotoxin. Độc tố này có thể thẩm thấu sâu vào toàn bộ quả, không thể loại bỏ hoàn toàn dù bạn có cắt rộng phần bị hỏng hay rửa sạch.

Vậy trong trường hợp cây ăn quả nhà bạn có nhiều quả chín bị động vật ăn dở, chúng ta nên làm như thế nào? 

- Hái bỏ và tiêu hủy: Hãy hái những quả bị cắn dở này xuống và vứt bỏ (hoặc có thể tận dụng chôn xuống đất làm phân bón), không để chúng tiếp tục thối rữa trên cây nhằm tránh thu hút thêm côn trùng, chim chuột đến phá hoại cả vườn cây, ngăn thiệt hại gia tăng.

Hãy bọc trái cây lại để đảm bảo an toàn và giảm thiệt hại

- Bảo vệ các quả còn lại: Bạn có thể sử dụng các loại túi lưới hoặc túi vải chuyên dụng để bọc các quả chín còn nguyên vẹn trên cây hoặc trùm cả tấm lưới lớn lên cây lại nhằm ngăn chặn động vật tấn công.