Cảnh báo, nguy hiểm nhất là sốc nhiệt

Khuyến cáo của bác sĩ để chăm sóc trẻ trong mùa nắng nóng

Người bệnh N.B.K (50 tuổi, xã Phùng Nguyên, Phú Thọ) gặt lúa liên tục khoảng hai giờ dưới trời nắng nóng, sau đó xuất hiện mệt lả, hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi, thở nhanh, co quắp tay chân và đau mỏi toàn thân. Ngay khi nhập viện, bệnh nhân được chẩn đoán say nắng, say nóng và xử trí tích cực bằng bù nước, điện giải và làm mát cơ thể. Sau khoảng 1 giờ cấp cứu, tình trạng cải thiện rõ rệt, bệnh nhân tỉnh táo trở lại và dự kiến sớm được xuất viện.

Nhiều ca nguy kịch

Một người bệnh khác là L.T.K (69 tuổi, xã Thổ Tang, Phú Thọ) nhập viện trong tình trạng đặc biệt nguy kịch bị choáng ngất khi đang làm việc ngoài đồng. Trước đó, bệnh nhân này đã được sơ cứu tại trạm y tế với biểu hiện sốt cao 40°C. Khi chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, người bệnh rơi vào hôn mê sâu (Glasgow 5 điểm), thân nhiệt tăng 41-42°C, huyết áp phải duy trì bằng thuốc vận mạch, thiểu niệu. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị sốc nhiệt kèm suy đa tạng, tình trạng cấp cứu đặc biệt nguy hiểm. Ngay lập tức, bệnh nhân được triển khai các biện pháp hồi sức tích cực như hạ thân nhiệt chỉ huy, thở máy, dùng thuốc vận mạch, bù nước điện giải và theo dõi sát. Hiện tình trạng vẫn rất nặng và cần tiếp tục điều trị tích cực.

Các bác sĩ cho biết, sốc nhiệt xảy ra khi cơ thể tiếp xúc lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc lao động gắng sức dưới nắng nóng, khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt bị rối loạn. Khi thân nhiệt tăng quá mức, cơ thể có thể nhanh chóng rơi vào suy đa cơ quan, gây tổn thương não, tim mạch, hô hấp và có nguy cơ tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Các biểu hiện thường gặp gồm mệt lả, đau đầu, chóng mặt, khát nhiều, da nóng đỏ, thở nhanh, tim đập nhanh, buồn nôn, rối loạn ý thức. Ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể sốt cao trên 39-40oC, co quắp, lơ mơ hoặc hôn mê.

Tại Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, ThS.Bs Đặng Tuấn Dũng cho biết, mỗi ngày, trung bình Trung tâm tiếp nhận khoảng 250 bệnh nhân đến khám, thì trong những ngày nắng nóng, con số tăng lên khoảng 300 ca. Trong đó, số lượng bệnh nhân nhập viện do các vấn đề liên quan đến nắng nóng tăng khoảng 20-30%.

Theo bác sĩ Dũng, với nhiệt độ ngoài trời thường xuyên trên 40oC ảnh hưởng rất lớn đến sức khoẻ như cháy nắng, chuột rút, ngất, say nắng…, trong đó nguy hiểm nhất là sốc nhiệt. Nguyên nhân là thời tiết nắng nóng cực đoan khiến cơ thể không thải nhiệt hiệu quả. Khi lao động hoặc vận động cường độ cao dưới trời nắng, cơ thể sinh ra lượng nhiệt lớn, đồng thời mất nhiều nước và điện giải qua mồ hôi. Nếu không được bù đủ, người bệnh sẽ rơi vào trạng thái rối loạn chuyển hóa. Do đó, bác sĩ khuyến cáo người dân không nên ra trời nắng khi không cần thiết.

Người lao động ngoài trời như shipper, thợ xây, nông dân… cần hạn chế làm việc vào khung giờ nắng gắt từ 11h - 13h. Nếu bắt buộc phải làm việc, cần đội mũ nón, sử dụng mái che, quạt hoặc điều hòa để giảm nhiệt. Về dinh dưỡng, người dân cần ăn uống đầy đủ, tăng cường rau xanh và trái cây; hạn chế đồ uống có cồn, nước ngọt nhiều đường, thức ăn nhiều dầu mỡ; cần ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, đảm bảo vệ sinh an toàn thưc phẩm.

Chăm sóc trẻ trong thời tiết cực đoan

Không chỉ người lớn, nhiều trẻ nhỏ nhập viện cũng gia tăng. Tại Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1, lượng bệnh nhi nhập viện trong những ngày nắng nóng gần đây tăng khoảng 7%, trong đó nhiều trẻ diễn biến nặng. Tình hình cũng tương tự ở Bệnh viện Sản - Nhi số 2.

Chỉ trong ngày 25.5, ca cấp cứu ngoài giờ hành chính lại tăng khoảng 30%, tập trung nhiều vào buổi chiều và tối. Các bệnh thường gặp gồm sốt cao co giật, viêm phế quản, tay chân miệng, viêm amidan… Theo BS chuyên khoa II Phan Thị Yến, Trưởng khoa Khám bệnh - Cấp cứu ban đầu, một số trường hợp trở nặng do sử dụng điều hòa không đúng cách hoặc tự ý mua thuốc điều trị tại nhà, không được theo dõi dẫn đến khi nhập viện đã ở tình trạng nặng như co giật, viêm phổi, suy hô hấp phải thở oxy, tiêu chảy cấp gây mất nước nặng...

TS.BS. Lê Ngọc Duy, Trưởng khoa Cấp cứu và Chống độc, Bệnh viện Nhi Trung ương chia sẻ, trẻ bị say nắng, say nóng có thể xuất hiện hàng loạt triệu chứng nguy hiểm như: Sốt cao trên 40 độ; da nóng đỏ và khô (không ra mồ hôi); khó thở; mạch nhanh, mạnh; đau đầu, chóng mặt; buồn nôn, nôn; co giật, hôn mê, thậm chí dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Hiện nay, thời tiết đang bước vào giai đoạn nắng nóng gay gắt, làm gia tăng nguy cơ say nắng, say nóng, đặc biệt ở trẻ nhỏ khi vui chơi hoặc hoạt động ngoài trời trong thời gian dài. Vì vậy, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho trẻ, chủ động phòng tránh nguy cơ say nắng, say nóng và các biến chứng có thể xảy ra. Các bác sĩ khuyến cáo, phụ huynh cần chủ động bảo vệ trẻ trong những ngày nắng nóng bằng nhiều biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả. Trong đó, trẻ nên mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, thấm hút mồ hôi tốt; uống nước thường xuyên để tránh mất nước; bổ sung đầy đủ dinh dưỡng nhằm tăng sức đề kháng.

Khi ra ngoài trời nắng, cần trang bị đầy đủ mũ, kính mắt, khẩu trang và hạn chế cho trẻ vận động cường độ cao liên tục quá hai giờ dưới ánh nắng mặt trời. Nếu trẻ có biểu hiện mệt, khó chịu, cần cho nghỉ ngơi ngay tại nơi có bóng mát.

Ngoài ra, bác sĩ cũng lưu ý không nên cho trẻ vào phòng điều hòa ngay sau khi vừa đi ngoài trời nắng về hoặc liên tục di chuyển giữa môi trường nóng và lạnh vì có thể khiến cơ thể bị sốc nhiệt. Một trong những cảnh báo đặc biệt quan trọng là tuyệt đối không để trẻ một mình trên ô tô, kể cả trong thời gian ngắn. Nhiệt độ trong xe có thể tăng rất nhanh dưới trời nắng, gây nguy hiểm nghiêm trọng đến tính mạng của trẻ. Bên cạnh đó, việc tập luyện thể thao thường xuyên, duy trì thể trạng tốt cũng giúp trẻ tăng khả năng thích nghi với thời tiết khắc nghiệt trong mùa hè.