Chuẩn bị thêm 18 triệu bản sách giáo khoa nhằm giải tỏa ùn tắc cục bộ

Chủ động sản xuất, bảo đảm nguồn cung trên toàn quốc

Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận ngày 26/8, đại diện NXBGDVN cho biết, năm học 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai chủ trương thống nhất sử dụng bộ SGK Kết nối tri thức với cuộc sống của NXBGDVN trên toàn quốc, theo Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT ngày 26/12/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, NXBGDVN đã chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, in ấn và cung ứng từ sớm.

Tính đến ngày 25/8, đơn vị đã in và phát hành 225 triệu bản SGK cùng hơn 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương.

Từ nay đến thời điểm khai giảng, NXBGDVN dự kiến tiếp tục phát hành bổ sung khoảng 10 triệu bản SGK theo nhu cầu thực tế từ các trường và địa phương.

Ngày 26/8, Hội đồng thành viên NXBGDVN cũng phê duyệt kế hoạch in bổ sung 8 triệu bản SGK, nhằm bảo đảm nguồn sách dự phòng, phục vụ ứng phó với thiên tai, bão lũ và các tình huống phát sinh.

Riêng tại TP HCM, tính đến ngày 24/8, NXBGDVN đã cung ứng 25,5 triệu bản SGK, đạt 102% so với kế hoạch ban đầu là 25,1 triệu bản.

Ngoài cung ứng sách theo đơn đặt hàng của các trường, NXBGDVN còn trực tiếp đáp ứng nhu cầu mua SGK của phụ huynh tại hệ thống cửa hàng của mình.

'Xét về tổng sản lượng, nguồn cung SGK trên toàn quốc không thiếu', đại diện NXBGDVN khẳng định.

Vì sao xảy ra cảnh phụ huynh xếp hàng mua sách?

NXBGDVN cho rằng, tình trạng phụ huynh tập trung tại một số cửa hàng bán lẻ trong những ngày cận khai giảng không xuất phát từ thiếu nguồn cung tổng thể, mà chủ yếu do sự gián đoạn tạm thời trong kênh đăng ký mua sách tại nhà trường, cùng những vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách miễn phí SGK.

Tại TP HCM, trước ngày 30/7, chỉ có 925/1.501 cơ sở giáo dục, tương đương 62%, gửi đơn đặt hàng SGK thông qua các đơn vị phát hành thuộc hệ thống NXBGDVN.

Toàn bộ sản lượng đặt trước ngày 30/7 đã được NXBGDVN hoàn thành giao đến 925 trường.

Tuy nhiên, sau ngày 15/8, có thêm 385 trường đặt hàng lần đầu, chiếm gần 26%, cùng 222 trường đặt bổ sung với sản lượng lớn. Đến ngày 25/8, vẫn còn 197 trường tại TP HCM chưa gửi đơn đặt hàng SGK.

Theo NXBGDVN, một trong những nguyên nhân khiến việc đặt sách bị chậm là trong tháng 5 và tháng 6, Sở GD&ĐT TP HCM có thông tin yêu cầu các trường dừng đặt sách để chờ chỉ đạo liên quan đề xuất cấp phát SGK miễn phí.

Ngày 14/7, Sở GD&ĐT TP HCM tiếp tục ban hành Công văn số 6858/SGDĐT-GDPT về khảo sát nhu cầu mượn SGK, trong khi chưa có hướng dẫn mới về đăng ký mua sách như các năm trước. Việc này khiến quá trình đặt sách tại các trường bị gián đoạn do phải chờ chủ trương.

Đến ngày 14/8, UBND TP HCM mới ban hành Kế hoạch số 446/KH-UBND về triển khai miễn phí SGK trên địa bàn.

Theo kế hoạch, năm học 2026-2027, TP HCM triển khai miễn phí SGK theo nhu cầu mượn sách thực tế của phụ huynh, nhằm tiết kiệm và tránh lãng phí.

Sau khi kế hoạch được ban hành, các trường đồng loạt gửi đơn đặt hàng đến các đơn vị phát hành của NXBGDVN trong thời điểm rất sát năm học mới, với sản lượng lớn.

Điều này tạo ra nhu cầu tăng đột biến trong thời gian ngắn, khi cùng lúc phát sinh nhu cầu SGK từ nhà trường để cho học sinh mượn và nhu cầu mua sách trực tiếp của phụ huynh.

Theo NXBGDVN, đây là một trong những nguyên nhân dẫn tới việc phụ huynh tập trung đông tại một số cửa hàng bán lẻ, tạo nên cảnh xếp hàng mua sách trong những ngày qua.

Vướng thời điểm khi triển khai chính sách miễn phí SGK

Một vấn đề khác được NXBGDVN lưu ý là thời điểm triển khai chính sách miễn phí SGK.

Ngày 21/7, NXBGDVN có Công văn số 1246/NXBGDVN gửi Bộ GD&ĐT và các Sở GD&ĐT về việc triển khai miễn phí SGK cho năm học 2026-2027 và các năm tiếp theo.

Theo NXBGDVN, căn cứ Khoản 3, Điều 33, Nghị định 271/2026/NĐ-CP ngày 3/7, UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu SGK hằng năm trước ngày 30/10 để làm căn cứ lập dự toán; đồng thời bảo đảm SGK được nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục chậm nhất ngày 15/6 hằng năm.

Do đó, để cung cấp SGK miễn phí ngay trong năm học 2026-2027, việc xây dựng và phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu phải được thực hiện từ năm trước. NXBGDVN cho rằng việc một số địa phương triển khai chính sách miễn phí SGK ngay trong năm học 2026-2027 gặp khó khăn do không bảo đảm được lộ trình thời gian theo quy định.

Theo nhà xuất bản, riêng các khâu đấu thầu, in và hoàn thiện SGK cần tối thiểu khoảng 6 tháng. Nếu địa phương bắt đầu đặt hàng từ tháng 7/2026, thời điểm có thể nhận sách sẽ rơi vào khoảng tháng 2/2027.

Mặt khác, tại thời điểm này, phần lớn SGK đã được in theo kế hoạch và có địa chỉ cung ứng cụ thể dựa trên đăng ký, đặt hàng của học sinh và các cơ sở giáo dục.

Việc tổ chức đấu thầu mua sách trong thời gian quá ngắn, vì vậy có thể dẫn tới tình trạng không có đủ nguồn cung cho nhu cầu mới, trong khi nơi khác lại phát sinh sách dư thừa, gây lãng phí nguồn lực.

Điều tiết nguồn hàng, đưa sách về tận trường

Trước tình trạng ùn tắc cục bộ, NXBGDVN cho biết, các đơn vị phát hành đang triển khai nhiều giải pháp khẩn cấp, trong đó tập trung điều tiết nguồn hàng về các địa bàn có nhu cầu cao.

Sách được liên tục vận chuyển từ các kho trung chuyển đến nhà sách, cửa hàng bán lẻ và đại lý để phục vụ phụ huynh.

Đồng thời, NXBGDVN đề nghị các cơ sở giáo dục tiếp tục tiếp nhận nhu cầu mua SGK của phụ huynh. Các công ty sách - thiết bị trường học tại địa phương sẽ vận chuyển sách trực tiếp về trường, giúp phụ huynh hạn chế phải đến các cửa hàng bán lẻ xếp hàng.

NXBGDVN cũng công khai danh sách các điểm bán SGK chính thống trong hệ thống để phụ huynh chủ động lựa chọn nơi mua.

Bên cạnh đó, các hệ thống nhà sách được tăng cường nhân lực, kéo dài thời gian phục vụ và đẩy mạnh hình thức đặt hàng trực tuyến, giao sách tận nhà.

Trong thời gian chờ nhận sách giấy, học sinh và giáo viên có thể khai thác SGK điện tử miễn phí trên nền tảng của NXBGDVN.

NXBGDVN đồng thời mở các kênh tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ phụ huynh; khuyến khích học sinh tái sử dụng SGK cũ của bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, qua đó giảm áp lực mua sách mới và thực hành tiết kiệm.

NXBGDVN khẳng định tiếp tục huy động nguồn lực, điều tiết hàng hóa và phối hợp với các địa phương để bảo đảm cung ứng đầy đủ SGK cho học sinh trên cả nước trong năm học 2026-2027.

Về lâu dài, để tránh tình trạng dồn nhu cầu vào sát năm học, NXBGDVN đề nghị các địa phương chủ động xây dựng kế hoạch dự báo nhu cầu SGK cho năm học 2027-2028.

Theo kế hoạch, các địa phương cần phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu sử dụng SGK để cung cấp miễn phí, làm cơ sở lập dự toán trước ngày 30/10/2026 và đăng ký, ký hợp đồng với NXBGDVN trước ngày 1/12.