Định vị lại du lịch trong cấu trúc phát triển quốc gia và yêu cầu cấp bách hoàn thiện thể chế

Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22.8.2026 về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới không chỉ là sự tiếp nối Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16.1.2017, mà còn là bước chuyển có tính chất bản lề về tư duy phát triển

Định vị mới của du lịch và lợi thế cạnh tranh quốc gia

Lần đầu tiên, du lịch được xác định không chỉ là 'ngành kinh tế mũi nhọn' mà còn là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế, gắn chặt với công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Với hệ thống mục tiêu định lượng rõ ràng, tầm nhìn dài hạn đến năm 2045, Nghị quyết 26 đặt ra yêu cầu cấp bách phải hoàn thiện thể chế, trước hết là sửa đổi Luật Du lịch, đồng thời triển khai các hành động quyết liệt, đồng bộ để đưa du lịch thực sự trở thành trụ cột của tăng trưởng và sức mạnh mềm quốc gia.

Nghị quyết số 26-NQ/TW khẳng định: 'Phát triển du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế'. Đây là bước nâng cấp căn bản về nhận thức so với giai đoạn trước, đưa du lịch từ vị trí một ngành dịch vụ quan trọng trở thành một trụ cột trong cấu trúc tăng trưởng quốc gia.

Thực tiễn gần một thập kỷ triển khai Nghị quyết số 08-NQ/TW cho thấy, du lịch Việt Nam đã có bước phát triển đáng ghi nhận. Trước đại dịch COVID-19, năm 2019, Việt Nam đón khoảng 18 triệu lượt khách quốc tế, 85 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ du lịch đạt trên 720 nghìn tỉ đồng.

Sau giai đoạn phục hồi, năm 2025, du lịch Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh, từng bước lấy lại đà phát triển. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng vẫn còn thiên về số lượng, giá trị gia tăng chưa cao, khả năng cạnh tranh còn hạn chế.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 26 yêu cầu phải tái định vị ngành du lịch theo hướng chất lượng cao, sáng tạo và bền vững, gắn với các động lực mới của nền kinh tế.

Một trong những cơ sở quan trọng để thực hiện định hướng này là lợi thế đặc thù của Việt Nam. Trước hết là môi trường chính trị ổn định, hòa bình, yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc tạo dựng niềm tin cho du khách và nhà đầu tư. Trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều bất ổn, đây là lợi thế cạnh tranh chiến lược của Việt Nam.

Bên cạnh đó, Việt Nam sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch đa dạng, kết hợp hài hòa giữa thiên nhiên và văn hóa. Với hơn 40.000 di tích, hàng nghìn lễ hội truyền thống, 8 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới được UNESCO ghi danh, cùng đường bờ biển dài hơn 3.200km, Việt Nam có đầy đủ điều kiện để phát triển nhiều loại hình du lịch đặc sắc.

Đặc biệt, con người Việt Nam thân thiện, hiếu khách là yếu tố tạo nên sức hấp dẫn bền vững của điểm đến. Đây là giá trị vô hình nhưng có ý nghĩa quyết định trong việc nâng cao trải nghiệm du khách.

Nghị quyết 26 nhấn mạnh: 'Lấy văn hóa làm nền tảng, bản sắc dân tộc làm lợi thế cạnh tranh cốt lõi của du lịch Việt Nam'. Điều này cho thấy sự chuyển đổi từ tư duy khai thác tài nguyên sang tư duy tạo giá trị từ văn hóa, coi văn hóa vừa là nguồn lực, vừa là mục tiêu của phát triển.

Du lịch – trụ cột của công nghiệp văn hóa và sức mạnh mềm quốc gia

Một trong những điểm mới có tính chiến lược của Nghị quyết 26 là đặt du lịch trong mối quan hệ hữu cơ với công nghiệp văn hóa. Nghị quyết chỉ rõ: 'Phát triển du lịch gắn với phát triển công nghiệp văn hóa, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam'.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW năm 2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa. Nếu công nghiệp văn hóa tạo ra sản phẩm, thì du lịch chính là kênh phân phối, không gian trải nghiệm và phương thức lan tỏa các giá trị đó.

Trên thực tế, nhiều quốc gia đã thành công trong việc kết hợp du lịch với công nghiệp văn hóa, tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao, như du lịch điện ảnh, du lịch lễ hội, du lịch sáng tạo. Đối với Việt Nam, đây là dư địa rất lớn nhưng chưa được khai thác tương xứng.

Du lịch còn là công cụ quan trọng để nâng cao sức mạnh mềm quốc gia, góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam hòa bình, thân thiện, giàu bản sắc trong mắt bạn bè quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, sức mạnh mềm ngày càng đóng vai trò quan trọng, và du lịch chính là một trong những kênh hiệu quả nhất để phát huy lợi thế này.

Nghị quyết 26 đã mở ra một không gian phát triển mới cho du lịch Việt Nam, với vị thế không chỉ là ngành kinh tế mũi nhọn mà còn là động lực tăng trưởng, cầu nối giữa văn hóa, kinh tế và sức mạnh mềm quốc gia.

Để những mục tiêu đầy tham vọng ấy trở thành hiện thực, yêu cầu cấp thiết là nhanh chóng tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, chính sách, tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và huy động các nguồn lực xã hội. Sửa đổi Luật Du lịch vì thế không chỉ đáp ứng yêu cầu thực tiễn, mà còn là bước đi quan trọng để đưa tinh thần Nghị quyết 26 vào cuộc sống.