Hoại tử hai bàn chân sau khi tự chườm nóng hai bàn chân

Người bệnh L.V.K., 48 tuổi, trước đó khỏe mạnh, không ghi nhận bệnh nền đáng chú ý. Khoảng ba tuần trước khi chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, ông xuất hiện tê bì, lạnh và khó chịu ở hai bàn chân.

Nghĩ chân lạnh cần được làm ấm, ông tự chườm nóng tại nhà. Sau đó, da hai bàn chân xuất hiện tổn thương, sưng tấy tăng dần, kèm sốt. Tình trạng viêm nhiễm tiến triển nhanh, tổn thương lan rộng. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Người bệnh được điều trị khoảng 10 ngày tại một cơ sở y tế và phẫu thuật cắt lọc tổ chức hoại tử. Tuy nhiên, hoại tử tiếp tục tiến triển, bệnh nhân được chuyển đến Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

ThS.BS Nguyễn Ngọc Linh và các bác sĩ tiếp tục cắt lọc nhiều lần để loại bỏ tổ chức hoại tử, kiểm soát nhiễm trùng. Sau điều trị, hai bàn chân để lại khuyết hổng mô mềm rộng và sâu, khoảng một nửa diện tích gan bàn chân, tập trung tại các vùng chịu lực khi đứng và đi lại. Một bàn chân ông mất ba ngón, một số vị trí tổn thương sâu làm lộ gân và các cấu trúc bên dưới.

Theo bác sĩ Linh, gan bàn chân, đặc biệt vùng chịu lực, có cấu trúc mô mềm chuyên biệt, phải chịu áp lực và ma sát lặp đi lặp lại khi đứng, đi lại. Do đó, mục tiêu điều trị không đơn thuần là đóng kín vết thương mà phải tạo được lớp mô đủ dày, có sức sống và khả năng chịu lực.

'Da và mô mềm ở vùng tỳ đè của gan bàn chân không đơn thuần chỉ có nhiệm vụ che phủ. Đây là cấu trúc được tạo ra để chịu lực khi con người đứng và đi', bác sĩ Linh nói.

Trong trường hợp này, ghép da mỏng thông thường không phù hợp bởi khó đáp ứng yêu cầu chịu lực lâu dài, dễ tổn thương, trợt loét khi vận động. Nền tổn thương sâu, từng viêm nhiễm, lộ gân và thiếu mô mềm càng khiến việc che phủ đơn thuần khó thực hiện.

Các bác sĩ quyết định sử dụng vạt tự do vi phẫu để tái tạo đồng thời hai bàn chân. Một khối mô gồm da, mô mềm và hệ thống mạch máu nuôi được lấy từ vị trí khác trên cơ thể, chuyển đến vùng tổn thương. Dưới kính hiển vi, các mạch máu rất nhỏ của vạt được nối với mạch máu nhận tại vùng cổ chân, giúp khối mô tiếp tục được nuôi dưỡng tại vị trí mới.

Do tổn thương ở cả hai bàn chân, bệnh viện bố trí hai ê-kíp vi phẫu thực hiện song song hai vạt trong cùng cuộc mổ.

TS.BS Dương Mạnh Chiến phụ trách khoa, cho biết phương án này giúp xử lý đồng thời hai tổn thương phức tạp, hạn chế kéo dài thời gian phẫu thuật và gây mê. Ca mổ kéo dài khoảng 5,5-6 giờ.

Sau 14 ngày, hai vạt vi phẫu sống tốt, vết mổ liền thuận lợi, người bệnh được cắt chỉ và bắt đầu tập đặt chân xuống đất, chịu lực từng bước để phục hồi khả năng đi lại. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Từ trường hợp này, bác sĩ Linh cảnh báo việc tự ngâm, chườm hoặc sưởi ấm khi bàn chân tê bì, lạnh có thể gây bỏng mà người bệnh không nhận biết kịp thời, nhất là khi cảm giác ở bàn chân bị suy giảm.

Tổn thương do bỏng có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, dẫn đến viêm mô tế bào, nhiễm trùng sâu và hoại tử nếu không được xử trí phù hợp. Nguy cơ đặc biệt đáng lưu ý ở người mắc đái tháo đường, bệnh lý thần kinh ngoại biên hoặc các tình trạng gây rối loạn cảm giác bàn chân.

Bác sĩ khuyến cáo người dân không tự đắp lá, thuốc hoặc các chất không rõ thành phần lên vùng da tổn thương. Khi bàn chân tê bì bất thường, sưng nóng đỏ, phỏng nước, đổi màu, đau, chảy dịch hoặc có dấu hiệu nghi ngờ hoại tử, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá.

Đặc biệt, người bị rối loạn cảm giác ở bàn chân không nên tự thử nhiệt độ bằng bàn chân hoặc ngâm chân trong nước nóng. Việc tìm nguyên nhân gây tê bì và điều trị sớm có thể giúp tránh những tổn thương nặng hơn.