Khi phí tập gym 'biến' thành khoản vay

Một phòng tập gym hiện đại tại TPHCM . Ảnh: NGÂN HÀ

Người tiêu dùng có quyền chấm dứt hợp đồng

Ngày 3-7, Báo SGGP đăng bài 'Cảnh báo chiêu 'biến' phí tập gym thành khoản vay' thu hút nhiều sự chú ý của dư luận.

Theo phản ánh, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công thương) vừa cảnh báo việc một số phòng tập gym (luyện tập thể dục) tư vấn thiếu minh bạch khiến khách hàng vô tình gánh khoản vay tín dụng tiêu dùng. Thủ đoạn thường gặp là tự ý lấy thông tin, mượn điện thoại của khách để chụp CCCD, quét e-KYC và làm thủ tục vay trả góp. Có nơi gửi đường dẫn hợp đồng qua tin nhắn rồi quy định nếu khách hàng không phản hồi trong 3 ngày thì mặc nhiên được xem là đồng ý. Điều đáng lưu ý là hợp đồng tập luyện và hợp đồng vay vốn độc lập với nhau. Vì vậy, ngay cả khi phòng gym đóng cửa, người vay vẫn phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trả nợ để tránh bị ghi nhận nợ xấu. Thủ đoạn tương tự cũng xuất hiện ở một số dịch vụ khác như học tiếng Anh, làm đẹp…

Như vậy, khi cơ sở cung cấp dịch vụ đột ngột đóng cửa hoặc chất lượng dịch vụ xuống cấp nghiêm trọng, khách hàng có quyền chấm dứt hợp đồng hay không? Trường hợp phí dịch vụ đã bị chuyển thành khoản vay trả góp độc lập với công ty tài chính, nghĩa vụ trả nợ được xử lý thế nào? Để trả lời những câu hỏi này, trước hết cần làm rõ bản chất pháp lý của các giao dịch. Trong mối quan hệ trên tồn tại hai hợp đồng độc lập về mặt hình thức: hợp đồng dịch vụ tập luyện giữa người tập với phòng gym và hợp đồng tín dụng tiêu dùng giữa người tập với công ty tài chính hoặc ngân hàng.

Hợp đồng tập gym về bản chất là giao dịch cung cấp dịch vụ liên tục có thời hạn, được quy định tại khoản 6 Điều 3 Luật Bảo vệ quyền lợi NTD năm 2023. Khi phòng gym đóng cửa, ngừng hoạt động hoặc cung cấp dịch vụ có chất lượng quá kém, đơn vị này đã vi phạm cam kết hợp đồng và trách nhiệm bảo đảm chất lượng dịch vụ theo Điều 14 và Điều 41 của luật này. Căn cứ khoản 3 Điều 42 Luật Bảo vệ quyền lợi NTD năm 2023, NTD có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ liên tục tại bất kỳ thời điểm nào và chỉ phải thanh toán đối với phần dịch vụ đã thực tế sử dụng. Đối với phần phí của thời gian còn lại, tức phần dịch vụ chưa sử dụng, phòng gym có nghĩa vụ hoàn trả cho người tập.

Căn cứ xem xét hợp đồng vay vô hiệu

Pháp luật hiện hành đã có những căn cứ để bảo vệ NTD, yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét, tuyên bố hợp đồng vay vô hiệu trong từng trường hợp cụ thể.

Thứ nhất, giao dịch có thể bị tuyên vô hiệu do bị lừa dối, không bảo đảm tính tự nguyện. Một trong những nguyên tắc của giao dịch dân sự và tiêu dùng là tự nguyện, bình đẳng, minh bạch, được quy định tại Điều 6 Luật Bảo vệ quyền lợi NTD năm 2023. Hành vi lập hồ sơ vay tiêu dùng khi khách hàng không được giải thích rõ ràng là hành vi gian lận nghiêm trọng, vi phạm điều cấm tại điểm a khoản 1 Điều 10 của luật này.

Thứ hai, theo điểm b khoản 1 Điều 38 Luật Bảo vệ quyền lợi NTD năm 2023, khi giao kết hợp đồng từ xa, tổ chức kinh doanh phải xây dựng công cụ bảo đảm để NTD chủ động 'trao đổi, làm rõ nội dung hợp đồng và xác nhận đồng ý giao kết hợp đồng'. Điều 25 của luật cũng nghiêm cấm tổ chức kinh doanh đưa vào hợp đồng những điều khoản bất lợi, hạn chế quyền của NTD. Vì vậy, việc tự ý lấy sự im lặng làm căn cứ phát sinh nghĩa vụ trả nợ là điều khoản vô hiệu, không có giá trị thi hành đối với người tập.

Thứ ba, việc tự ý thu thập, chuyển giao thông tin cá nhân của người tập sang ứng dụng của công ty tài chính khi chưa có sự đồng ý rõ ràng của họ là hành vi vi phạm nghĩa vụ bảo vệ thông tin NTD, được quy định tại Điều 15, Điều 17 và Điều 18 Luật Bảo vệ quyền lợi NTD năm 2023.

Để bảo vệ quyền lợi và hạn chế thiệt hại, NTD có quyền yêu cầu phòng gym hoàn trả phần tiền dịch vụ chưa sử dụng để nộp trực tiếp, tất toán khoản vay với công ty tài chính. Trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hiện sự việc (theo cảnh báo của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia), NTD cần liên hệ ngay với công ty tài chính hoặc ngân hàng, thông báo hành vi lừa dối, gian lận của đối tác liên kết là phòng gym; yêu cầu tạm dừng giải ngân hoặc tạm khóa khoản vay để các bên phối hợp giải quyết. NTD cũng cần gửi đơn khiếu nại đến Sở Công thương, Hội Bảo vệ NTD tại địa phương hoặc tố giác hành vi vi phạm đến cơ quan công an nếu phòng tập cố tình né tránh trách nhiệm hoàn tiền.