Những 'cư dân màu hồng' đánh thức hệ sinh thái Venice

Hồng hạc bắt đầu xuất hiện tại đầm phá rộng lớn của Venice từ đầu những năm 2000. Ban đầu, chúng chủ yếu tập trung ở các đầm nuôi cá và bãi bùn nằm ở những khu vực xa nhất của đầm phá, trong khi việc bắt gặp chúng tại khu trung tâm lịch sử với hệ thống kênh đào nổi tiếng thu hút đông đảo du khách quốc tế của Venice vẫn còn khá hiếm.

Giờ đây, đàn hồng hạc với số lượng ngày càng lớn đang biến đầm phá Venice thành một trong những điểm trú ngụ quan trọng của loài chim này ở châu Âu. 

Đầm phá Venice trở thành 'thiên đường' bất ngờ của loài hồng hạc

Các nhà môi trường cho biết sự xuất hiện của hồng hạc tại Venice là dấu hiệu cho thấy hệ sinh thái đầm phá Venice đang ở trong tình trạng tốt và phù hợp để trở thành nơi kiếm ăn của chúng.

Năm 2025, đầm phá Venice ghi nhận gần 24.000 con hồng hạc đến trú đông, mức cao nhất từ trước đến nay và nhiều hơn khoảng 8.000 cá thể so với năm trước. Nhà điểu học Alessandro Sartori cho rằng Venice đã trở thành một trong những điểm trú đông quan trọng hàng đầu của loài hồng hạc trong toàn bộ khu vực sinh sống của chúng.

Hàng tuần, ông Alessandro Sartori đều khảo sát đầm phá bằng thuyền để tìm dấu hiệu hồng hạc làm tổ và nhận thấy sự hình thành của một quần thể hồng hạc tự duy trì tại Venice.

Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa ghi nhận thêm dấu hiệu mới sau hai lần hồng hạc làm tổ tại các đầm nuôi cá ở phía bắc đầm phá vào các năm 2008 và 2013. Những đợt sinh sản này đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các yếu tố bất lợi, trong đó có các trận mưa đá dữ dội khiến hàng chục cá thể thiệt mạng.

Hơn 90% số hồng hạc được ghi nhận trong cuộc khảo sát năm ngoái tập trung ở khu vực phía bắc đầm phá, nơi có diện tích lớn các bãi muối và vùng đất ngập nước tự nhiên.

Loài chim này cũng bị thu hút bởi các đầm nuôi cá truyền thống. Đây là những vùng đất ngập nước bán tự nhiên được bao đê, cung cấp nguồn thức ăn dồi dào. Tuy nhiên, việc sinh sống tại đây cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của con người.

Những 'cư dân màu hồng' mới của Venice có thể thu hút du khách

Dự án tái tạo các bãi đầm lầy nước mặn tại khu vực phía nam đầm phá đang mở ra triển vọng tiếp tục thu hút số lượng lớn hồng hạc. Dự án này tạo ra môi trường sống mới ở khu vực đầm phá vốn chịu tình trạng xói mòn đất ngập nước đặc biệt nghiêm trọng.

Đầm phá Venice có diện tích khoảng 550km², vốn từng có gần một nửa diện tích là các bãi đầm lầy nước mặn. Tuy nhiên, hiện nay diện tích này chỉ còn khoảng 7%. Theo bà Jane da Mosto, Giám đốc điều hành tổ chức  We Are Here Venice, khoảng một nửa trong số diện tích đầm lầy nước mặn hiện có là kết quả của các dự án phục hồi.

Bà Da Mosto cho biết, tổ chức của bà là đối tác địa phương trong dự án WaterLANDS, chương trình kéo dài 5 năm với ngân sách 23,6 triệu euro (khoảng 27,5 triệu USD) do Liên minh châu Âu tài trợ nhằm phục hồi các vùng đất ngập nước trên khắp châu Âu.

Tình trạng suy thoái đặc biệt nghiêm trọng tại khu vực trung tâm và phía nam của đầm phá Venice, chủ yếu do sự kết hợp giữa quá trình xói mòn tự nhiên và hoạt động nạo vét các tuyến luồng hàng hải phục vụ việc tiếp cận cảng công nghiệp Porto Marghera vào những năm 1960.

'Tình trạng xói mòn và thất thoát trầm tích từ đầm phá diễn ra trên quy mô ngày càng rộng, đến mức Venice hiện đang đứng trước nguy cơ dần biến thành một vịnh biển', bà Jane da Mosto cho biết.

Việc khôi phục các bãi đầm lầy nước mặn giúp tăng khả năng hấp thụ khí carbon dioxide (CO₂) của đầm phá, đồng thời giảm thiểu tác động của hiện tượng mực nước biển dâng.

Tuy nhiên, bà Jane da Mosto cho rằng cần phục hồi diện tích đất ngập nước lớn hơn nhiều mới có thể mang lại những lợi ích đáng kể cho khí hậu. Vì vậy, mục tiêu của dự án do Liên minh châu Âu tài trợ là xây dựng mô hình phục hồi đầm lầy nước mặn có thể được nhân rộng ở quy mô lớn.

Loài hồng hạc cũng được hưởng lợi khi mức độ đa dạng sinh học trong khu vực gia tăng.

Nhóm nghiên cứu của bà da Mosto hiện đang tìm kiếm các giải pháp nhằm nâng cao đa dạng sinh học tại những khu đầm lầy được phục hồi, bao gồm việc trồng các loài thực vật có khả năng hạn chế xói mòn và giúp các vùng đất ngập nước trở nên bền vững, chống chịu tốt hơn trước những tác động của môi trường.

Đáng chú ý, sự hiện diện của đàn hồng hạc trong đầm phá không chỉ cho thấy tầm quan trọng của hệ sinh thái Venice mà còn mang đến một cách tiếp cận mới cho du khách khi khám phá thành phố kênh đào và các hòn đảo xung quanh.

Thay vì chỉ nhìn nhận Venice qua giá trị lịch sử và nghệ thuật, du khách còn có thể cảm nhận ý nghĩa sinh thái và môi trường độc đáo của vùng đầm phá này.

Hồng hạc thường sinh sống ở những vùng nước nông, xa xôi và khó tiếp cận của đầm phá, nơi việc di chuyển an toàn đòi hỏi phải theo dõi cẩn thận thủy triều và các luồng nước.

Ngay cả khi được quan sát từ xa, chúng cũng rất nhạy cảm với sự xuất hiện của con người và sẵn sàng cất cánh bay đi khi cảm thấy bị làm phiền.

Nhà điểu học Alessandro Sartori dự đoán việc bắt gặp hồng hạc tại Venice sẽ ngày càng trở nên phổ biến hơn khi số lượng của chúng tiếp tục gia tăng.

Hiện nay, du khách đã có thể quan sát loài chim này từ bờ của các đảo nhỏ trong đầm phá như Murano và Burano, dù việc nhìn thấy chúng ở khu trung tâm lịch sử của Venice vẫn còn khá hiếm.