Phát triển du lịch đường thủy gắn với di sản ven sông Vàm Thuật

Miếu Nổi Phù Châu là điểm nhấn văn hóa trong không gian văn hóa, kinh tế di sản và du lịch đường thủy sông Vàm Thuật. (Ảnh: Ban tổ chức tọa đàm)

Để thực hiện mục tiêu nêu trên, Ủy ban nhân dân phường An Nhơn (thuộc quận Gò Vấp cũ) vừa phối hợp các ban, ngành Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Tọa đàm chuyên đề 'Không gian văn hóa và kinh tế di sản của sông Vàm Thuật' gắn mô hình phát triển du lịch 'Hành trình về ký ức và khát vọng tại phường An Nhơn' năm 2026 với sự tham gia của đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học. Chương trình nhằm phát huy giá trị lịch sử, văn hóa và tiềm năng kinh tế di sản của sông Vàm Thuật, gắn với định hướng phát triển du lịch và xây dựng bản sắc địa phương.

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường An Nhơn Nguyễn Ngọc Anh, phường có tuyến sông Vàm Thuật chảy qua địa bàn với chiều dài khoảng 3,6km. Đây từng là tuyến giao thông đường thủy quan trọng trong lịch sử và là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng của nhiều thế hệ cư dân.

Trên địa bàn phường An Nhơn hiện có 3 di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố, bao gồm: Đình An Nhơn (được xây dựng từ năm 1802), Phù Châu Miếu (Miếu Nổi), Miếu Sa Tân (đều được xây dựng từ cuối thế kỷ XVIII) và công viên văn hóa rộng hơn 37ha đang được đầu tư xây dựng.

'Các di tích này là những công trình có giá trị về lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng, đồng thời còn là những 'địa chỉ đỏ' mang đậm bản sắc văn hóa của vùng đất An Nhơn, tạo nền tảng quan trọng để địa phương nghiên cứu, xây dựng các sản phẩm văn hóa, du lịch và phát triển kinh tế di sản trong thời gian tới', ông Nguyễn Ngọc Anh chia sẻ.

Với lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống di tích văn hóa lịch sử đặc sắc, phường An Nhơn đứng trước nhiều cơ hội để bứt phá trong thời gian tới. Trong đó phải kể đến những dự án hạ tầng trọng điểm của thành phố đã và đang được triển khai như: Dự án cải tạo môi trường xây dựng hạ tầng dọc tuyến Tham Lương-Bến Cát-Rạch Nước Lên; Dự án cải tạo Rạch Xuyên Tâm; Rạch Ông Bầu-Chín Xiểng; công viên văn hóa và dự án cải thiện hệ thống thoát nước, nước thải và thích ứng với biến đổi khí hậu tại lưu vực Tham Lương-Bến Cát…

Phường An Nhơn cũng đã phối hợp Công ty Cổ phần du lịch đường thủy đề xuất định hướng xây dựng 'Không gian văn hóa và kinh tế di sản của sông Vàm Thuật' gắn mô hình du lịch trải nghiệm 'Hành trình về ký ức và khát vọng tại phường An Nhơn' với mục tiêu xây dựng các sản phẩm văn hóa du lịch cùng không gian kết nối giữa bảo tồn và phát triển, phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử gắn phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế di sản.

Tại cuộc tọa đàm, nhiều chuyên gia đã đề xuất các ý tưởng và giải pháp trong việc xây dựng một không gian văn hóa, kinh tế di sản của sông Vàm Thuật. Tiến sĩ Vũ Ngọc Công, nguyên chuyên gia cao cấp về hạ tầng kỹ thuật và phát triển đô thị của thành phố New York đã chia sẻ kinh nghiệm của thành phố này trong chuyển đổi Công viên Cầu Brooklyn từ khu bến cảng công nghiệp thành không gian công cộng, hạ tầng văn hóa và điểm đến hấp dẫn của New York. Ông Công đề xuất nên xây dựng theo định hướng này để đưa Vàm Thuật trở thành một không gian văn hóa, một hành lang sinh thái, một tuyến đi bộ, xe đạp... kết hợp tuyến du lịch đường thủy, nơi để 'kể câu chuyện địa phương'.

Bên cạnh lợi thế có thể xây dựng một tuyến du lịch đường thủy hấp dẫn, sông Vàm Thuật còn có một tài nguyên du lịch nhân văn rất lớn qua nhiều lớp giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất Gia Định xưa.

Tổng Giám đốc Công ty cổ phần du lịch đường thủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Trần Hữu Thắng đánh giá: 'Nếu sông Sài Gòn là biểu tượng gắn với một đô thị năng động và hiện đại, thì Sông Vàm Thuật có thể trở thành dòng sông của ký ức. Ký ức về hành trình mở cõi phương nam, về những lưu dân đầu tiên đến khai khẩn vùng đất này, về những ngôi làng ven sông hình thành cách đây hơn 3 thế kỷ và về một không gian văn hóa sông nước vẫn còn hiện hữu giữa lòng Thành phố Hồ Chí Minh'.

Ông Thắng nhấn mạnh, điều đặc biệt là trên một chiều dài không quá lớn, tuyến sông này hội tụ nhiều giá trị hiếm có: Miếu Nổi Phù Châu hơn 320 năm tuổi, hệ thống đình làng cổ, ký ức về Bến Cát, Gò Vấp xưa, cùng cảnh quan sông nước đặc trưng. Đó chính là lợi thế cạnh tranh khác biệt nhất của du lịch vùng đất sông Vàm Thuật so với các khu vực khác, bởi một tuyến du lịch có giá trị thật sự khi đưa họ trở về với lịch sử và văn hóa của vùng đất.

'Tôi cho rằng hướng đi phù hợp không phải là phát triển một tuyến tham quan đơn thuần mà là xây dựng một không gian văn hóa và kinh tế di sản, trong đó sông Vàm Thuật là trục kết nối, Miếu Nổi Phù Châu là điểm nhấn văn hóa, Công viên Văn hóa Gò Vấp là không gian trải nghiệm và sáng tạo, còn cộng đồng địa phương là chủ thể gìn giữ, kể chuyện và lan tỏa các giá trị di sản', ông Thắng bày tỏ quan điểm.

Trong tương lai gần, một Nhà trưng bày Thời trang Việt tại Công viên Văn hóa Gò Vấp sẽ được xây dựng. Ông Nguyễn Trần Hữu Thắng tin tưởng, khi lịch sử được kể bằng hình ảnh, âm nhạc, trang phục và những trải nghiệm tương tác, di sản sẽ trở nên gần gũi và hấp dẫn hơn rất nhiều.