Ung thư khi mang thai: Người mẹ có nhất thiết phải chọn giữa mình và con?

Ngày thứ năm sau mổ, người bệnh đã có thể ngồi dậy, thần sắc cải thiện, những cơn đau dữ dội từng khiến chị không thể ăn, ngủ đã giảm rõ rệt.

Trì hoãn điều trị vì lo cho con

Bệnh nhân mang thai người con thứ ba. Khi thai khoảng 5 tháng, chị được phát hiện ung thư trực tràng thấp giai đoạn cT3N1M0. Khối u đã xuyên qua thành trực tràng, có hạch vùng nhưng chưa ghi nhận di căn xa.

Lo điều trị có thể ảnh hưởng đến thai nhi, chị quyết định chưa điều trị, chờ sinh con. Sau khi em bé chào đời an toàn, người mẹ tiếp tục ở nhà chăm con thêm bốn tháng. Ảnh: Phương Đông

Theo chia sẻ của bệnh nhân, ngày 10/4, chị đến Bệnh viện Đa khoa Phương Đông khám với PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Ngoại khoa của bệnh viện. Lúc này, khối u chỉ cách mép hậu môn khoảng 2,5 cm và bệnh đã tiến triển thành cT4bN2M0, xâm lấn rộng hơn vào các tổ chức xung quanh.

Bác sĩ Tuấn cho rằng quyết định của người mẹ cần được nhìn nhận thận trọng, bởi phía sau đó là tâm lý muốn bảo vệ con của một phụ nữ đang mang thai.

Tuy nhiên, ung thư có thể tiến triển trong thời gian chờ đợi.

'Trong lúc người mẹ chờ con lớn lên từng tuần, khối ung thư có thể không chờ đợi cùng chị', bác sĩ Tuấn chia sẻ.

Mang thai không đồng nghĩa phải ngừng điều trị

Theo tìm hiểu về các hướng dẫn quốc tế, phụ nữ mắc ung thư trong thai kỳ không nhất thiết phải lựa chọn giữa điều trị cho mẹ và giữ thai. Tùy loại ung thư, giai đoạn bệnh và tuổi thai, một số phương pháp có thể được thực hiện ngay trong thai kỳ.

Phẫu thuật có thể được chỉ định khi cần thiết. Một số loại hóa chất có thể được cân nhắc sau ba tháng đầu. Siêu âm, nội soi và chụp cộng hưởng từ không sử dụng thuốc đối quang từ cũng có thể được thực hiện khi có chỉ định phù hợp.

Một nghiên cứu trên 1.170 phụ nữ mắc ung thư trong thai kỳ ghi nhận xu hướng điều trị ngay khi người bệnh còn mang thai, thay vì mặc định chấm dứt thai kỳ hoặc trì hoãn toàn bộ điều trị đến sau sinh.

Nghiên cứu khác trên 755 phụ nữ cho thấy tỷ lệ dị tật lớn khoảng 3% ở nhóm bắt đầu hóa trị sau tuần thai thứ 12, tương đương mức dự kiến trong cộng đồng. Kết quả này không đồng nghĩa hóa trị không có nguy cơ, mà cho thấy không thể mặc định hóa trị trong thai kỳ sẽ khiến thai nhi chắc chắn bị dị tật.

Bác sĩ Tuấn cũng cho rằng, người bệnh cần được hội chẩn đa chuyên khoa để cân nhắc đồng thời giai đoạn ung thư, tuổi thai và nguyện vọng của gia đình.

'Giữ thai không nên đồng nghĩa với việc không điều trị gì', ông nhấn mạnh.

Khối u sát tĩnh mạch trước xương cùng

Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, bệnh nhân được hội chẩn và điều trị hóa xạ trước mổ, sau đó tiếp tục hóa trị FOLFOX.

Sau đợt hóa trị thứ ba, thể trạng người bệnh suy yếu, đau dữ dội vùng tầng sinh môn, không thể ăn, ngủ và chỉ còn khoảng 35 kg.

Ê-kíp quyết định dừng hóa trị, tiến hành phẫu thuật nội soi cắt cụt trực tràng đường bụng - tầng sinh môn.

Trong mổ, bác sĩ phát hiện khối u đã xâm lấn thành một mảng vào tổ chức trước xương cùng, nhưng chưa vào xương. Vùng tổn thương nằm sâu và dính chặt, không thể tiếp cận an toàn từ đường bụng. Ảnh: Phương Đông

Bác sĩ Tuấn chuyển sang tiếp cận từ phía tầng sinh môn. Đây là khu vực sát hệ thống tĩnh mạch trước xương cùng. Nếu mạch máu bị tổn thương, người bệnh có thể chảy máu ồ ạt, khó kiểm soát và nguy hiểm tính mạng.

Ê-kíp phải cân nhắc giữa việc dừng phẫu thuật để giảm nguy cơ tai biến và tiếp tục bóc tách để lấy bỏ phần tổn thương còn lại.

'Mồ hôi chảy thành dòng dù phòng mổ luôn lạnh. Tôi nghĩ đến người mẹ đã đặt tất cả sự sống của mình vào đứa con, nghĩ đến đứa trẻ còn rất nhỏ đang chờ mẹ trở về và cả gia đình đang đặt hy vọng vào ê-kíp', bác sĩ Tuấn kể.

Sau khi kiểm tra lại các mốc giải phẫu, trao đổi với ê-kíp và chuẩn bị phương án kiểm soát chảy máu, các bác sĩ tiếp tục bóc tách.

Tổ chức bị xâm lấn được tách từng phần khỏi vùng trước xương cùng. Theo bác sĩ, có thời điểm ranh giới giữa lấy được tổn thương và gây tai biến chỉ tính bằng milimet.

Cuối cùng, ê-kíp lấy bỏ được toàn bộ tổn thương nhìn thấy mà không làm tổn thương tĩnh mạch trước xương cùng. Người bệnh rời phòng mổ an toàn.

Kết quả giải phẫu bệnh được chờ để đánh giá diện cắt và xác định hướng điều trị tiếp theo.

Đến ngày thứ tư sau mổ, những cơn đau dữ dội trước đó không còn. Ngày thứ năm, người bệnh có thể ngồi dậy, thần sắc tốt hơn.

Ca bệnh cho thấy ung thư trong thai kỳ cần được đánh giá và hội chẩn sớm thay vì mặc định trì hoãn điều trị đến sau sinh. Ảnh: Phương Đông

'Một người mẹ lựa chọn điều trị không phải là người mẹ ích kỷ. Đôi khi, dũng cảm không phải là chấp nhận chết vì con, mà là bước vào điều trị để giành lấy cơ hội được sống cùng con', bác sĩ Tuấn chia sẻ.

Ông cho rằng mục tiêu điều trị không chỉ là giúp em bé chào đời an toàn mà còn bảo vệ cơ hội để người mẹ tiếp tục đồng hành cùng con.

'Người mẹ ấy đã chiến đấu để đưa con đến với cuộc đời. Trong phòng mổ hôm đó, chúng tôi chiến đấu để đưa người mẹ trở về với con', bác sĩ Tuấn nói.