Ứng xử thế nào khi biết con mình tham gia nhóm 'Con ghét cha mẹ'?

Văn Hóa đã có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Thị Huyền, Trưởng nhóm Thanh thiếu niên, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam, để cùng nhìn nhận vấn đề này.

Bà Nguyễn Thị Huyền - Trưởng nhóm Thanh thiếu niên, UNFPA tại Việt Nam

.P.V:Thời gian qua, mạng xã hội xôn xao trước sự xuất hiện của hội nhóm 'Con ghét bố mẹ' trên Facebook, thu hút gần 400.000 thành viên chỉ trong thời gian ngắn. Theo bà, sự gia tăng nhanh chóng của một không gian công khai để những người trẻ bày tỏ sự không hài lòng với cha mẹ đang cho thấy điều gì về khoảng cách trong quan hệ cha mẹ - con cái hiện nay?

- Bà Nguyễn Thị Huyền: Từ góc nhìn chuyên môn, tôi cho rằng có 3 vấn đề. 

Thứ nhất, khoảng cách và mâu thuẫn giữa các thế hệ ngày càng rõ nét. Chẳng hạn, trong một số gia đình vẫn tồn tại quan niệm con cái phải nghe lời người lớn, khiến các bạn trẻ không có nhiều không gian để nói lên suy nghĩ và quan điểm của mình.

Cảm xúc bị dồn nén, áp lực thành tích, những kỳ vọng quá lớn hay sự áp đặt từ cha mẹ mà thiếu đi sự lắng nghe dễ tạo khoảng cách giữa các thế hệ. Khi đối thoại trong gia đình không đủ để tháo gỡ những khác biệt, những ấm ức tích tụ lâu ngày có thể chuyển thành mâu thuẫn và phản ứng gay gắt.

Thứ hai, nhu cầu được giải tỏa cảm xúc trong không gian không bị phán xét. Người trẻ đôi khi cần 'khoảng không an toàn', nơi các bạn có thể nói ra những áp lực, tổn thương hay điều khó nói mà không sợ bị đánh giá hoặc dán nhãn.

Mạng xã hội, với khả năng sử dụng tên giả hoặc ẩn danh, có thể trở thành một nơi như vậy. Ở đó, các bạn vừa có thể giải tỏa cảm xúc, vừa tìm thấy sự đồng cảm từ những người có trải nghiệm tương tự.

Thứ ba, thiếu những kênh kết nối và hỗ trợ trẻ. Khi gặp trục trặc trong giao tiếp với gia đình nhưng lại không biết chia sẻ với ai, hoặc thiếu những kênh hỗ trợ tâm lý phù hợp, người trẻ rất dễ tìm đến mạng xã hội để tìm kiếm sự lắng nghe và đồng cảm. 

. Nếu phát hiện con mình tham gia một hội nhóm như 'Con ghét bố mẹ', cha mẹ nên ứng xử thế nào?

- Trước hết, cha mẹ cần giữ bình tĩnh, tránh ngay lập tức quát mắng, trừng phạt hay tước thiết bị điện tử của con. Phản ứng quá gay gắt chỉ khiến con đề phòng, khép mình và đẩy khoảng cách với cha mẹ xa hơn.

Tiếp đó, hãy coi đây là một tín hiệu để nhìn lại. Có thể con đang gặp tổn thương, bế tắc trong giao tiếp hoặc cảm thấy chưa được thấu hiểu. Cha mẹ nên nhìn lại cách giáo dục, những kỳ vọng và cách ứng xử của mình.

Đừng suy nghĩ 'mình là bố mẹ, mình sinh ra con, con không được phép nghĩ như vậy' mà phủ nhận cảm xúc của trẻ. Người xưa nói 'Sinh con rồi mới sinh cha. Sinh cháu giữ nhà rồi mới sinh ông', cũng là để nhắc rằng con cái đôi khi giúp cha mẹ hiểu mình hơn.

Quan trọng hơn, cha mẹ cần chủ động trò chuyện và lắng nghe mà không phán xét. Nếu nhận ra mình có lỗi, cha mẹ cũng nên thẳng thắn thừa nhận. Biết nhận lỗi không làm cha mẹ mất đi vị thế, mà còn là cách dạy con biết chịu trách nhiệm với lỗi của mình.

Sau đó, hai bên cần từng bước điều chỉnh mối quan hệ, tôn trọng cảm xúc và khác biệt của nhau, cùng tìm cách cải thiện giao tiếp trong gia đình. Nếu mâu thuẫn kéo dài, quá lớn hoặc con có dấu hiệu bất ổn về tâm lý, cha mẹ nên tìm đến chuyên gia tâm lý học đường hoặc tâm lý gia đình.

Điều quan trọng nhất là không biến việc phát hiện con tham gia hội nhóm thành một cuộc đối đầu. Bình tĩnh, không đổ lỗi, không phán xét và mở lại đối thoại mới là cách để cha mẹ tiến gần hơn tới con.

Cha mẹ cần đồng hành, lắng nghe và thấu hiểu để thu hẹp khoảng cách với con. Ảnh: Pexels

. Theo bà, cha mẹ cần điều chỉnh gì trong cách tương tác và giáo dục con để thu hẹp khoảng cách giữa hai thế hệ?

- Thực ra, với hiện tượng này, chúng ta không nên đổ lỗi cho bên nào. Nhưng trước tiên, cha mẹ cần nhìn lại cách tương tác với con ở ba khía cạnh.

Thứ nhất là cách lắng nghe. Thay vì chỉ nghe để đánh giá, sửa sai hay áp đặt kinh nghiệm, cha mẹ cần thực sự lắng nghe và tôn trọng cảm xúc của con. Khi không tìm thấy sự đồng cảm ở gia đình, trẻ có thể tìm đến mạng xã hội để được chia sẻ mà không bị phán xét.

Thứ hai là cách đồng hành. Cha mẹ cần tránh kiểm soát, áp đặt kỳ vọng hoặc coi con như 'bản sao' của mình. Đồng hành cần tôn trọng sự khác biệt và cùng con tìm hướng đi phù hợp.

Thứ ba là giáo dục. Bên cạnh điểm số và kỹ năng, cần quan tâm đến đời sống cảm xúc, sức khỏe tinh thần của con. Người lớn đôi khi rất giỏi chăm lo vật chất nhưng lại chưa biết cách lắng nghe và đồng hành về mặt tinh thần.

Mạng xã hội có thể là nơi những cảm xúc ấy bộc lộ, nhưng nguyên nhân sâu xa có thể nằm ở khoảng cách giao tiếp trong gia đình. Vì vậy, cha mẹ cần chuyển từ vị thế 'người quản lý' sang 'người đồng hành', tôn trọng sự khác biệt và mở lại kênh đối thoại với con.

Ngay cả với những lời than phiền về hoàn cảnh gia đình, cha mẹ cũng cần kiên nhẫn để giúp con nhìn thấy những giá trị, nỗ lực và tình yêu phía sau những điều mình chưa hài lòng. 

. Theo chuyên gia, cần làm gì để bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, vừa giúp các em có nơi chia sẻ, tìm kiếm sự đồng cảm, vừa hạn chế nguy cơ bị cuốn vào những nội dung tiêu cực?

- Theo tôi, cần chú trọng cả kỹ năng sử dụng mạng xã hội của trẻ và sự đồng hành của gia đình.

Với trẻ em và thanh thiếu niên, điều quan trọng là trang bị khả năng nhận diện thông tin độc hại, hành vi thao túng, bắt nạt trên mạng; đồng thời biết cách kiểm soát cảm xúc, ứng xử văn minh và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn.

Năm 2026, UNFPA Việt Nam phối hợp với Trung ương Đoàn ra mắt 'Bộ công cụ nâng cao nhận thức về kỹ thuật số cho thanh niên', trong đó có những nội dung liên quan đến các vấn đề này.

Tuy nhiên, kỹ năng số thôi chưa đủ. Trẻ cần có những nơi an toàn để chia sẻ và được lắng nghe, trước hết là trong gia đình.

Cha mẹ nên công nhận cảm xúc của con, tránh phán xét hay xem nhẹ những điều con đang gặp phải. Bên cạnh đó, cha mẹ cần hướng dẫn con nhận diện và điều tiết những cảm xúc như tức giận, thất vọng, đồng thời tìm cách giải tỏa phù hợp thông qua thể thao, nghệ thuật hoặc trò chuyện với người đáng tin cậy.

Khi trẻ gặp vấn đề vượt quá khả năng tự giải quyết, gia đình cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người có chuyên môn.

Về lâu dài, điều quan trọng không phải là ngăn trẻ bộc lộ cảm xúc, mà là giúp các em biết chia sẻ đúng cách, tìm đến những nguồn hỗ trợ đáng tin cậy và không phải đơn độc đối diện với khó khăn của mình.

. Xin cảm ơn bà!