Vì sao cơ thể bạn không muốn giảm cân?

Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ, 80–95% người giảm cân sẽ tăng lại trong vòng ba đến năm năm. Bác sĩ Kimberly Gudzune, Giám đốc Y khoa Hội đồng Y khoa Béo phì Mỹ, cho biết: 'Cơ thể luôn có xu hướng quay về mức cân cũ, bất chấp nỗ lực của chúng ta.'

Cơ thể 'phản kháng' khi bạn giảm cân

Khi giảm cân, hormone đói ghrelin tăng lên, còn hormone tạo cảm giác no như leptin và peptide YY giảm xuống. Đồng thời, tốc độ trao đổi chất chậm lại, khiến bạn phải ăn ít hơn người khác để duy trì cân nặng mới.

Một nghiên cứu theo dõi các thí sinh chương trình The Biggest Loser cho thấy, dù giảm được hàng chục cân, hầu hết đều tăng cân trở lại sau sáu năm. Thậm chí, tốc độ trao đổi chất của họ vẫn thấp hơn người bình thường rất lâu sau đó.

'Điểm đặt' cân nặng, cơ chế tự bảo vệ của cơ thể

Các nhà khoa học gọi đây là 'set point' – điểm đặt cân nặng. Cơ thể có xu hướng giữ cân trong một khoảng nhất định, được lập trình từ nhỏ. Khi bạn giảm cân quá xa mức đó, cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng sinh học để đưa cân nặng trở lại điểm ban đầu.

Lý thuyết này cho thấy việc duy trì cân nặng sau khi giảm khó hơn rất nhiều so với giảm cân ban đầu, vì bạn đang 'chiến đấu' với cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể.

Khi định kiến xã hội khiến việc điều trị khó hơn

Không chỉ là sinh học, định kiến cân nặng cũng khiến người béo phì ngại tìm kiếm sự giúp đỡ. Bác sĩ Andrew Kraftson, Đại học Michigan, cho biết: 'Nhiều người tin rằng người gầy ăn uống kỷ luật hơn, nhưng điều đó không đúng. Hai cơ thể hoạt động rất khác nhau.'

Trên mạng xã hội, các tiêu chuẩn hình thể phi thực tế khiến nhiều người tự ti và giấu việc điều trị béo phì, dù thuốc và phẫu thuật hiện nay đã hiệu quả hơn trước.

Cá nhân hóa điều trị, hướng đi mới

Các chuyên gia đang hướng tới điều trị cá nhân hóa, dựa trên đặc điểm sinh học từng người.

Bác sĩ Andres Acosta (Bệnh viện Mayo) chia bệnh nhân thành bốn nhóm: 'Não đói',cần nhiều calo hơn để cảm thấy no; 'Ruột đói', nhanh đói sau khi ăn; 'Đói cảm xúc', ăn để giải tỏa tâm trạng và  'Cháy chậm', có tốc độ trao đổi chất thấp. Mỗi nhóm có phương pháp điều trị và thuốc riêng, giúp duy trì cân nặng lâu dài.

Giảm cân, không chỉ là con số trên cân

Theo bác sĩ Kraftson, mục tiêu không nên chỉ là giảm cân mà là sống khỏe. 'Béo phì là tình trạng mãn tính phức tạp, không thể giải quyết bằng một đơn thuốc,' ông nói.

Thay vì ép buộc cơ thể, hãy hiểu rõ cơ chế của nó. Bởi đôi khi, cách giảm cân bền vững nhất là làm việc cùng cơ thể, chứ không phải chống lại nó. Đây mới là chìa khóa để đạt được sự cân bằng và khỏe mạnh thật sự.