Bộ Y tế gỡ vướng cho địa phương trong khám sức khỏe định kỳ miễn phí

(Ảnh minh họa: Bệnh viện cung cấp)

Bộ Y tế vừa ban hành công văn gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nhằm kịp thời tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc trong công tác chuyên môn, thống kê báo cáo và tổ chức thực hiện chương trình khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân.

Trước đó, qua tổng hợp báo cáo sơ kết từ các địa phương, Bộ Y tế ghi nhận hàng loạt bất cập phát sinh trong quá trình triển khai thực tế. Cụ thể, các địa phương gặp lúng túng về danh mục kỹ thuật, quy trình khám sàng lọc; vướng mắc trong việc kế thừa kết quả xét nghiệm cũ; khó khăn khi tích hợp số liệu giữa khám bảo hiểm y tế với khám định kỳ để tránh trùng lặp; cùng áp lực lớn về cơ sở vật chất và tình trạng thiếu bác sĩ chuyên khoa tại y tế cơ sở.

Không bắt buộc tất cả người dân thực hiện cận lâm sàng

Về nội dung chuyên môn, Bộ Y tế cho biết đã có Công văn số 5008/BYT-KCB ngày 6/7/2026 hướng dẫn nội dung chuyên môn khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc cho người dân trên toàn quốc. Hồ sơ khám sức khỏe thực hiện theo khoản 2 Điều 2 Thông tư số 25/2026/TT-BYT; nội dung khám sức khỏe thực hiện theo khoản 3 Điều 2 của Thông tư này.

Đối với một số nhóm đối tượng đặc thù, việc khám sức khỏe tiếp tục thực hiện theo các quy định hiện hành. Trong đó, cán bộ thực hiện theo Quyết định số 1266/QĐ-BYT ngày 21/3/2020; đối tượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý thực hiện theo quy định của hai Bộ. Trẻ em tại cơ sở giáo dục mầm non, học sinh phổ thông tiếp tục được kiểm tra sức khỏe đầu năm học theo các quy định hiện hành.

Người hành nghề lái xe ô tô, nhân viên hàng không, người điều khiển phương tiện giao thông đường sắt và thuyền viên thực hiện khám sức khỏe theo các thông tư chuyên ngành tương ứng.

Đối với khám sàng lọc miễn phí, Bộ Y tế cho biết đã ghi nhận kiến nghị của các địa phương và đang nghiên cứu, hoàn thiện hướng dẫn chuyên môn theo kế hoạch của Bộ.

Trước kiến nghị về việc chưa có danh mục kỹ thuật khám lâm sàng, cận lâm sàng thống nhất, Bộ Y tế hướng dẫn nội dung khám sức khỏe định kỳ thực hiện theo quy định hiện hành. Đối với người từ đủ 6 tuổi trở lên, các nội dung cận lâm sàng được thực hiện theo chỉ định chuyên môn của bác sĩ, không phải tất cả các trường hợp đều bắt buộc thực hiện cận lâm sàng.

Điều kiện, văn bằng, chứng chỉ và phạm vi hành nghề của người thực hiện khám tiếp tục thực hiện theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Nghị định số 96/2023/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan.

Bộ Y tế cũng hướng dẫn việc kế thừa các kết quả khám, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và dịch vụ kỹ thuật y tế đã thực hiện trong năm. Theo đó, bác sĩ khám lâm sàng xem xét các kết quả cận lâm sàng nếu tại thời điểm khám sức khỏe định kỳ đã có sẵn và có thể truy cập trên Cổng tiếp nhận dữ liệu của Hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế, Hệ thống cơ sở dữ liệu VNeID hoặc Sổ sức khỏe điện tử cá nhân. Nếu kết quả còn giá trị tham khảo cho chẩn đoán thì không chỉ định thực hiện lại nhằm tránh lãng phí.

Khám bệnh bằng bảo hiểm y tế cũng được tính vào kết quả

Một trong những vấn đề được các địa phương phản ánh là chưa rõ cách phối hợp và nguyên tắc tính kết quả giữa các hình thức khám khác nhau, dẫn đến khó xác định trường hợp đã hoàn thành khám, khó tổng hợp và tránh trùng lặp.

Bộ Y tế dẫn khoản 2 Điều 70 Nghị định số 165/2026/NĐ-CP, theo đó việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần có thể được thực hiện phối hợp giữa khám bệnh nghề nghiệp, khám sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, kiểm tra sức khỏe đầu năm học hoặc khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế để khám bệnh miễn phí và hoàn thành việc tạo lập Sổ sức khỏe điện tử cho toàn bộ người dân.

Theo Bộ Y tế, việc khám theo một trong các hình thức nêu trên được tính vào số người được khám sức khỏe định kỳ theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW.

Đáng chú ý, đối với người dân đã ít nhất một lần khám bệnh, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong năm nhưng chưa được khám theo các hình thức nêu trên, Bộ Y tế cho biết hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về cách tính. Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 70 Nghị định số 165/2026/NĐ-CP, khám bệnh, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế được tính vào số người được khám sức khỏe định kỳ miễn phí.

Bộ Y tế sẽ có văn bản hướng dẫn các đơn vị tổng hợp số liệu báo cáo, trong đó bao gồm cả số người khám bệnh, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế trong trường hợp người dân chưa được khám sức khỏe định kỳ theo các hình thức nêu trên.

Về biểu mẫu tổng hợp báo cáo, Bộ Y tế cho biết đã có quy định thống nhất theo biểu mẫu ban hành tại Công văn số 4304/BYT-KCB ngày 11/6/2026 về báo cáo tiến độ triển khai khám sức khỏe định kỳ hằng tháng.

Theo Thông báo kết luận cuộc họp số 1467/TB-BYT ngày 7/8/2026, các đơn vị gửi báo cáo tiến độ triển khai khám sức khỏe định kỳ về Bộ Y tế, qua Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, trước ngày 10 hằng tháng. Cục Quản lý Khám, chữa bệnh phối hợp với Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia tổng hợp, báo cáo lãnh đạo Bộ trước ngày 15 hằng tháng để lồng ghép vào báo cáo thực hiện Nghị quyết 72-NQ/TW gửi cấp có thẩm quyền.

Đối với việc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu, Bộ Y tế yêu cầu thực hiện thu thập, cập nhật và kết nối dữ liệu khám sức khỏe, khám sàng lọc và các hoạt động khám bệnh, chữa bệnh theo hướng dẫn. Bộ đã tổ chức tập huấn trên toàn quốc về thu thập, cập nhật, kết nối liên thông dữ liệu khám sức khỏe và tạo lập, cập nhật Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID; đồng thời hỗ trợ liên thông API cho các tỉnh, thành phố.

Bộ Y tế cho biết đang tiếp tục cập nhật và hướng dẫn thống nhất về cách ghi nhận kết quả và nguyên tắc tránh trùng lặp dữ liệu.

Có thể khám tại nhà, tổ chức khám lưu động

Về tổ chức thực hiện, Bộ Y tế cho biết một số địa phương phản ánh năng lực, điều kiện của Trạm Y tế chưa đáp ứng yêu cầu tổ chức khám sức khỏe.

Theo quy định tại Nghị định số 96/2023/NĐ-CP, cơ sở có tổ chức hoạt động khám sức khỏe phải có đủ các bộ phận khám lâm sàng, cận lâm sàng, nhân lực và thiết bị y tế cần thiết để khám, phát hiện tình trạng sức khỏe theo tiêu chuẩn và mẫu phiếu khám sức khỏe.

Tuy nhiên, Thông tư số 25/2026/TT-BYT đã ban hành mẫu khám sức khỏe định kỳ, trong đó không yêu cầu danh mục kỹ thuật cận lâm sàng cố định mà thực hiện theo chỉ định của bác sĩ. Do đó, các điều kiện về thiết bị y tế không còn là điều kiện bắt buộc để cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, trong đó có Trạm Y tế cấp xã, phường, công bố đủ điều kiện khám sức khỏe định kỳ.

Trường hợp Trạm Y tế thiếu nhân lực, đặc biệt là bác sĩ các chuyên khoa mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt..., Sở Y tế có thể tăng cường bác sĩ làm việc tại Trạm Y tế theo thời gian cố định trong tuần để bảo đảm Trạm Y tế đủ điều kiện công bố là cơ sở khám sức khỏe định kỳ trong thời gian tương ứng.

Nếu Trạm Y tế xã, phường không thực hiện được theo phương án này, Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan chuyên môn về y tế thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn phối hợp, hỗ trợ chuyên môn hoặc chọn Trạm Y tế cấp xã làm địa điểm khám sức khỏe lưu động theo quy định.

Đối với người cao tuổi, người khuyết tật nặng, người bệnh nặng, người nằm một chỗ, Bộ Y tế cho phép tổ chức khám tại nhà hoặc tổ chức đoàn khám lưu động trong trường hợp cần thiết.

Với những địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông khó khăn, địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm, huy động cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện và tổ chức hình thức khám phù hợp với đặc điểm địa bàn.

Đối với địa bàn rộng, dân cư phân tán, cơ sở đủ điều kiện còn hạn chế, có thể tổ chức khám lưu động tại Trạm Y tế, điểm trạm, thôn, bản..., nhưng đơn vị thực hiện phải bảo đảm các điều kiện chuyên môn theo quy định. Trường hợp cần thiết, địa phương chủ động lựa chọn, phối hợp với cơ sở đủ điều kiện để tổ chức thực hiện.

Về nhân lực, Bộ Y tế yêu cầu việc bố trí người hành nghề thực hiện khám sức khỏe phải bảo đảm điều kiện về giấy phép hành nghề, phạm vi hành nghề và năng lực chuyên môn. Đối với các đợt khám tập trung, khám lưu động, địa phương chủ động xây dựng phương án nhân lực phù hợp; Bộ Y tế tiếp tục hỗ trợ tập huấn, hướng dẫn chuyên môn và công nghệ thông tin trong quá trình triển khai.