Tâm nguyện của con gái liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM Dương Anh Đức (bìa trái) thăm hỏi bà Lê Nguyễn Hồng Minh, ngày 27-8. Ảnh: MẠNH THẮNG

Trong căn nhà nhỏ trên đường Bùi Thị Xuân, phường Bến Thành, TPHCM, di ảnh đồng chí Lê Hồng Phong và đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai được đặt trang trọng trên bàn thờ của gia đình.

Những ngày cuối tháng 8, nhiều đoàn cán bộ, người dân ở TPHCM và các tỉnh, thành đến dâng hương nhân kỷ niệm 85 năm ngày hy sinh của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai.

Bà Hồng Minh đón khách bằng vẻ dè dặt, trầm lặng vốn có của người đã quen sống kín tiếng. Tên bà là 'kỷ vật' mà cha mẹ đã để lại cho cô con gái duy nhất của họ: hai chữ Hồng, Minh gắn với tên của hai nhà cách mạng đã đi vào lịch sử.

Khi bà vừa chào đời, người mẹ trẻ Nguyễn Thị Minh Khai chỉ kịp gửi vào trại giam cho chồng mảnh giấy thông báo sinh con gái. Đó cũng là tin tức duy nhất về con gái mà Tổng Bí thư Lê Hồng Phong nhận được trước lúc hy sinh.

Cha mẹ hy sinh, cô bé Hồng Minh mới 2 tuổi đã bắt đầu những năm tháng lẩn tránh sự truy lùng của địch. Mầm sống nhỏ bé ấy đã lớn lên giữa vòng tay chở che của nhân dân và tình thương của cha mẹ nuôi, ông Dương Bạch Mai và bà Đặng Thị Du. Bà Hồng Minh theo cha mẹ nuôi di chuyển qua nhiều địa phương và từng được gọi bằng nhiều tên gọi khác nhau nhằm giữ kín thân thế.

Năm 1954, bà tìm cách liên lạc với cơ sở cách mạng và được đưa đến vùng tập kết ở Xuyên Mộc. Sau khi thân thế được xác định, bà tập kết ra Bắc. Tại Hà Nội, qua quá trình học tập và những câu chuyện của các đồng chí từng hoạt động với cha mẹ, bà mới hiểu đầy đủ hơn về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của cha mẹ mình.

Sau thời gian học tập tại Liên Xô và Đại học Bách khoa Hà Nội, bà công tác tại Ban Công nghiệp Trung ương. Ngày đất nước thống nhất, bà trở về TPHCM, công tác tại Thành ủy TPHCM cho đến khi nghỉ hưu, năm 1995.

Ngày 12-6-2026, bà Hồng Minh có đơn gửi các cơ quan Đảng, Nhà nước cùng Thành ủy, UBND TPHCM, đề nghị xác minh nơi chôn cất và lập hương án tưởng niệm liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai.

Theo nội dung đơn bà Hồng Minh cung cấp, liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai bị xử bắn tại Hóc Môn ngày 28-8-1941, sau đó thi thể có thể đã được đưa về chôn cất tại nghĩa trang Đất Thánh Chà trước đây, nay thuộc khu vực giao lộ Võ Thị Sáu - Thạch Thị Thanh, phường Tân Định.

Hơn 80 năm đã trôi qua, bà hiểu phần xương thịt của mẹ có lẽ đã hòa vào đất. Bà chỉ mong các cơ quan chức năng rà soát những hồ sơ, tài liệu còn lưu giữ, từ đó có cơ sở khoa học để xác định được nơi cuối cùng mẹ nằm xuống.

Sau khi tiếp nhận đơn, Bộ Tư lệnh TPHCM đã có văn bản đề nghị UBND phường Tân Định thu thập thông tin, khảo sát và xác minh vị trí được cho là nơi chôn cất liệt sĩ Nguyễn Thị Minh Khai trên cơ sở tài liệu, thông tin do gia đình cung cấp.

Bà Hồng Minh bày tỏ: 'Tuổi tôi đã cao rồi. Tôi chỉ mong trước khi nhắm mắt biết được mẹ mình nằm ở đâu, để còn có nơi thắp cho mẹ nén hương'.