Thêm động lực cho công dân số

Đây được xem là bước đi đột phá, vừa hỗ trợ trực tiếp người dân về mặt tài chính, vừa tạo thêm động lực hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công trực tuyến và ứng dụng định danh điện tử VNeID.

Dự thảo đã chi tiết hóa các danh mục ưu đãi dành riêng cho công dân số - những người có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và hoàn thành việc tích hợp các giấy tờ thiết yếu trên VNeID. Thời gian áp dụng dự kiến từ ngày 15-8-2026 đến hết ngày 28-2-2027. Điểm nhấn đáng chú ý nhất là chính sách giảm lệ phí trước bạ (LPTB). Theo đó, mức thu LPTB đối với nhà, đất khi nhận chuyển nhượng được đề xuất giảm 10%; ô tô chở người từ 9 chỗ trở xuống nộp LPTB từ lần thứ 2 trở đi được giảm 50%; mô tô nộp LPTB từ lần thứ 2 trở đi được đề xuất giảm 100% mức thu. Mỗi công dân chỉ được hưởng ưu đãi 1 lần duy nhất/1 tài sản trong vòng 1 năm, với số tiền giảm tối đa không quá 5 lần mức lương cơ sở. Bên cạnh đó, hàng loạt lệ phí thiết yếu khác được đề xuất đưa về mức thu 0 đồng, gồm lệ phí đăng ký cư trú (thường trú, tạm trú, tách hộ); lệ phí cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước; lệ phí cấp hộ chiếu, giấy thông hành…

Chính sách được đề xuất tại dự thảo Thông tư quy định miễn, giảm nhiều loại phí, lệ phí được cơ quan chức năng kỳ vọng tạo ra động lực để người dân chủ động số hóa thông tin cá nhân. Khi quyền lợi kinh tế được gắn với việc sử dụng VNeID, chuyển đổi số sẽ không còn là lời kêu gọi hành chính, từng bước trở thành nhu cầu thực tế của mỗi công dân. Theo Bộ Tài chính, việc thực hiện các dịch vụ qua môi trường số góp phần tăng tính minh bạch, thể chế hóa các chủ trương của Đảng về phòng, chống tham nhũng và 'lợi ích nhóm' trong xây dựng pháp luật. Cùng với đó, sự kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành sẽ góp phần hình thành một hệ sinh thái dữ liệu 'đúng, đủ, sạch, sống', hỗ trợ đắc lực vào công tác quản lý nhà nước.

Dù mang lại những lợi ích đáng kể nhưng theo Bộ Tài chính, dự kiến chính sách miễn, giảm nhiều loại phí, lệ phí nói trên tạo áp lực nhất định đối với nguồn thu ngân sách. Một thách thức khác, vấn đề kỹ thuật và cách hiểu quy định. Hiện có nhiều cách hiểu khác nhau đối với cụm từ 'đáp ứng một trong các điều kiện' để được hưởng ưu đãi LPTB. Ví dụ, việc xác định 'thông tin bên chuyển nhượng' cần được tích hợp trên VNeID của ai (người mua hay người bán) và gồm những loại giấy tờ nào vẫn đang chờ Bộ Công an hướng dẫn chi tiết; việc xác định đối tượng được hưởng ưu đãi tại các văn phòng đăng ký đất đai hay cơ quan thuế cũng đòi hỏi hạ tầng công nghệ phải vận hành thông suốt, đồng bộ...

Dẫu bài toán cân đối nguồn thu và hoàn thiện kỹ thuật vẫn còn những khó khăn nhưng chính sách miễn, giảm phí, lệ phí là bước đi thiết thực nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia. Để chính sách phát huy hiệu quả trong giai đoạn ngắn hạn, Bộ Tài chính và Bộ Công an sớm phối hợp tháo gỡ những vướng mắc về quy trình, giúp người dân nhanh chóng được thụ hưởng những ưu đãi thiết thực trong quá trình trở thành công dân số.