TPHCM dự kiến chi 140.000 tỷ đồng triển khai 87 dự án chống ngập đến năm 2030

Triển khai máy bơm để hút nước ngập tại hầm chui thuộc dự án nút giao An Phú, sáng 11-9. Ảnh: QUỐC HÙNG - VĂN HẢI

Chiều 15-9, Sở Xây dựng TPHCM tổ chức Hội thảo về chống ngập và thoát nước trong phát triển đô thị; giải pháp thực hiện các chỉ tiêu về thu gom, xử lý nước thải đô thị đến năm 2030.

Chuyển từ tư duy 'thoát nước nhanh' sang 'quản lý rủi ro ngập tích hợp'

Tại hội thảo, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM Lê Ngọc Linh cho biết, giai đoạn 2026-2030, thành phố dự kiến triển khai 87 dự án chống ngập với tổng vốn khoảng 140.000 tỷ đồng, hướng đến giải quyết cơ bản 50 vị trí ngập.

Xử lý ngập khu vực nút giao An Phú, phường Bình Trưng. Ảnh: QUỐC HÙNG

Ông Lê Ngọc Linh cho biết TPHCM đang chịu tác động ngày càng rõ của thời tiết cực đoan, triều cường, nước biển dâng và sụt lún đất. Trong khi đó, hệ thống kênh rạch, cống thoát nước và trạm bơm chưa đồng bộ, một số quy hoạch trước đây không còn phù hợp, làm hạn chế khả năng kiểm soát và dành không gian cho thoát nước.

Tại hội thảo, ông Hoàng Quang Huy, đại diện Công ty tư vấn kỹ thuật quốc tế Royal Haskoning DHV, cho biết địa hình thấp là một trong những nguyên nhân khiến TPHCM có nguy cơ ngập cao.

Tại 12 phường: Hiệp Bình, Thủ Đức, Tam Bình, Linh Xuân, Tăng Nhơn Phú, Phước Long, Long Bình, Long Phước, Long Trường, Bình Trưng, Cát Lái, An Khánh hiện có diện tích đô thị tăng mạnh trong giai đoạn 1990-2020, làm mất nhiều không gian trữ nước. Cùng với đó, tốc độ sụt lún đất trung bình tại TPHCM và Đồng bằng sông Cửu Long khoảng 2cm/năm; một số khu vực mới phát triển có tốc độ lún cao hơn.

Từ thực tế này, Haskoning đề xuất TPHCM chuyển từ tư duy 'thoát nước nhanh' sang 'quản lý rủi ro ngập tích hợp', với các giải pháp bảo vệ nhiều lớp và cơ chế 'trì hoãn - lưu trữ - tiêu thoát'. Một trong những hướng được khuyến nghị là mô hình polder, kết hợp đê bao, hồ điều hòa, cống và trạm bơm, giúp giảm phụ thuộc vào cát san lấp và có khả năng điều chỉnh khi tình trạng sụt lún gia tăng

Nâng tỷ lệ xử lý nước thải đô thị

Bên cạnh chống ngập, TPHCM cũng đối mặt với yêu cầu nâng tỷ lệ thu gom và xử lý nước thải đô thị. Theo lộ trình đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu thu gom nước thải đô thị đạt từ 80% trở lên, tỷ lệ nước thải được xử lý đạt quy chuẩn từ 40%-45%. Tuy nhiên, hiện tỷ lệ thu gom mới khoảng 52%, trong khi tỷ lệ nước thải được xử lý đạt quy chuẩn chỉ khoảng 19,5%.

Ông Lê Ngọc Linh nhận định, điểm nghẽn không chỉ nằm ở công suất các nhà máy xử lý mà còn ở sự thiếu đồng bộ giữa mạng lưới thu gom, nhà máy xử lý, trạm bơm và các công trình liên quan. Đối với các nhà máy hiện hữu chưa khai thác hết công suất, thành phố cần ưu tiên hoàn thiện cống bao, trạm bơm, điểm đấu nối và tuyến truyền tải để đưa nước thải về nhà máy.

Việc đầu tư mạng lưới thu gom nước thải cũng cần được lồng ghép với các dự án cải tạo đường, hẻm, chỉnh trang đô thị và chống ngập nhằm tận dụng nguồn lực, hạn chế đào đường nhiều lần.

TPHCM hiện có 159 điểm thường xuyên ngập, gồm 76 điểm tại khu vực TPHCM trước đây, 52 điểm thuộc khu vực Bình Dương và 31 điểm thuộc Bà Rịa - Vũng Tàu. Trong số 50 vị trí dự kiến được giải quyết cơ bản đến năm 2030, khu vực trung tâm TPHCM có 34 vị trí, Bình Dương 9 vị trí và Bà Rịa - Vũng Tàu 7 vị trí.

Theo tính toán của đơn vị tư vấn, đến năm 2100, nếu không đầu tư các giải pháp chống ngập, rủi ro thiệt hại có thể lên tới 150 triệu USD/năm. Trường hợp đầu tư hệ thống công trình kết hợp giải pháp dựa vào tự nhiên, thiệt hại có thể giảm còn khoảng 50 triệu USD/năm.