Vi phạm an toàn thực phẩm ngày càng tinh vi: Đề xuất tăng mạnh mức xử phạt đến 200 triệu đồng

Khu vực chế biến thực phẩm tại bếp ăn. (Ảnh minh họa: ANH ĐÀO)

Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định của Chính phủ xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm. Dự thảo này do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo.

Cần thiết ban hành Nghị định mới

Tại dự thảo Tờ trình, lý giải sự cần thiết phải sửa Nghị định thay thế Nghị định số 115/2018/NĐ-CP ngày 4/9/2018 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 124/2021/NĐ-CP ngày 28/12/2021 của Chính phủ, Bộ Y tế cho biết, lĩnh vực an toàn thực phẩm là lĩnh vực tác động trực tiếp đến sức khỏe nhân dân, đang được xã hội quan tâm và thường xuyên phát sinh các hành vi vi phạm với tính chất, mức độ ngày càng tinh vi, phức tạp.

Thời gian qua, công tác chỉ đạo, triển khai thi hành Nghị định của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm được thực hiện nghiêm túc, kịp thời, có trọng tâm, trọng điểm, đúng nguyên tắc, đối tượng. Quy định về công tác hậu kiểm phù hợp với phương thức quản lý thực phẩm, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm…

Mặc dù vậy, mức phạt hiện nay là thấp, không đủ tính răn đe, đặc biệt đối với các hành vi vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn đối với sản phẩm thực phẩm; vi phạm quy định về tự công bố sản phẩm; vi phạm quy định về đăng ký bản công bố sản phẩm; vi phạm quy định về kiểm nghiệm thực phẩm; quảng cáo thực phẩm; ghi nhãn sản phẩm; kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc; sử dụng phụ gia không được phép hoặc vượt mức cho phép; sản xuất, kinh doanh thực phẩm hết hạn sử dụng.

Mặt khác, hiện nay, Đảng, Nhà nước và Chính phủ rất quan tâm chỉ đạo tăng cường công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng siết chặt hơn.

Do đó, đòi hỏi phải có những giải pháp quyết liệt để từng bước bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm, một trong những giải pháp đó là tăng mức xử phạt, nhằm bảo đảm tính răn đe và ý thức tuân thủ pháp luật của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Đồng thời, cần bổ sung một số hành vi chưa quy định trong Nghị định số 115/2018/NĐ-CP cho phù hợp với tình hình thực tế xử lý vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm, các văn bản mới ban hành, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình thực hiện tại địa phương và đáp ứng yêu cầu của công tác quản lý về an toàn thực phẩm.

Bộ Y tế cũng cho biết, trong quá trình thi hành Nghị định số 115/2018/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 124/2021/NĐ-CP) đã bộc lộ một số những hạn chế, bất cập như: Một số hành vi tại Nghị định còn thiếu quy định hoặc chưa chặt chẽ, để làm căn cứ xác định hành vi vi phạm, biện pháp khắc phục hậu quả; Quy định của một số hành vi chưa phù hợp với thực tiễn, cần có sự điều chỉnh, tăng mức chế tài xử phạt các hành vi để bảo đảm tính răn đe; Khó khăn, vướng mắc về quy phạm pháp luật về mức xử phạt tối đa.

Từ cơ sở trên, theo Bộ Y tế việc ban hành Nghị định thay thế Nghị định số 115/2018/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 124/2021/NĐ-CP) là cần thiết để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và khắc phục những hạn chế, bất cập nêu trên.

Tăng mức phạt tiền 1,5-2 lần, nhiều vi phạm bị phạt đến 100 triệu đồng

Dự thảo Nghị định gồm 40 điều, áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Trong đó, sửa đổi, bổ sung một số hành vi vi phạm hành chính; tăng mức xử phạt các hành vi vi phạm; tăng mức xử phạt bổ sung, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chức danh để phù hợp với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2025, Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, phân định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Tại dự thảo, Bộ Y tế đề xuất tăng mức phạt đối với các hành vi vi phạm từ 1,5-2 lần, tùy theo tính chất, mức độ, mức phạt của các hành vi; cùng đó là tăng hình phạt bổ sung.

Mức phạt tiền tối đa về an toàn thực phẩm sẽ là 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức, trừ một số trường hợp pháp luật có quy định khác.

Về một số vi phạm cụ thể, dự thảo đề xuất phạt tiền từ 80-100 triệu đồng với các hành vi sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy theo quy định của pháp luật để chế biến thực phẩm hoặc cung cấp, bán thực phẩm có nguồn gốc từ động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy mà sản phẩm trị giá từ 10 triệu đồng trở lên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Đặc biệt, nếu mức tiền phạt cao nhất của khung tiền phạt tương ứng vẫn còn thấp hơn 7 lần giá trị sản phẩm vi phạm (mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự) thì phạt tiền từ 5-7 lần giá trị sản phẩm vi phạm.

Dự thảo cũng đề xuất mức phạt tiền từ 45-60 triệu đồng đối với hành vi sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Phạt tiền từ 15-20 triệu đồng đối với một trong các hành vi: Nơi sản xuất, chế biến, kinh doanh, bảo quản không cách biệt với nguồn ô nhiễm bụi, hóa chất độc hại và các yếu tố gây hại khác; Tường, trần, nền nhà khu vực sản xuất, kinh doanh, kho bảo quản bị thấm nước, rạn nứt, ẩm mốc; Không có hoặc không đầy đủ trang thiết bị, dụng cụ, phương tiện rửa và khử trùng phù hợp quy định để rửa, khử trùng tay, vệ sinh cá nhân và trang thiết bị, dụng cụ…

Bên cạnh đó, Dự thảo cũng đề xuất xử phạt vi phạm quy định về sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất, chế biến thực phẩm. Theo đó, phạt tiền từ 15-30 triệu đồng đối với hành vi sử dụng chất, hóa chất quá thời hạn sử dụng hoặc không có thời hạn sử dụng.

Đặc biệt, mức phạt cao nhất từ 80-100 triệu đồng đối với một trong các hành vi: Sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm mà sản phẩm trị giá từ 10 triệu đồng trở lên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; Sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật ngoài danh mục được phép sử dụng hoặc chưa được phép lưu hành tại Việt Nam trong sản xuất thực phẩm mà sản phẩm trị giá từ 50 triệu đồng trở lên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngoài đề xuất mức phạt với các hành vi vi phạm, Dự thảo cũng đề xuất sửa đổi về thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính, thẩm quyền xử phạt hành chính; bổ sung về thẩm quyền của thủ trưởng cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước theo chuyên ngành, lĩnh vực và một số chức danh khác…