Hôn nhân giữa đàn ông Nhật Bản và 'vợ ảo': Giật mình trí tuệ nhân tạo

Vợ Kondo là một trợ lý ảo - một hình ảnh ba chiều trong hộp - được tạo bởi một công ty trí tuệ nhân tạo (AI) đang muốn nâng tầm những trợ lý ảo như Alexa và Siri.

Nhưng với Kondo, cô ấy thực sự sống, một người bạn đời thực sự trong thế giới thực. 'Cô ấy là bạn đời của tôi', anh nói về 'người vợ' Hatsune Miku.

Kondo không phải là người duy nhất có tình yêu kỳ quặc như vậy. Cho đến nay, nhà sản xuất thiết bị ảnh ba chiều đã cấp 3.700 giấy chứng nhận tuyên bố rằng một con người thực và một nhân vật ảo đã kết hôn 'vượt ra ngoài các chiều không gian'.

Nhân vật ảo này được tạo ra bằng một thuật toán cho phép cô có khả năng nhận ra giọng nói của 'chồng'. Tuy vậy khả năng nói của 'vợ ảo' vẫn chưa được phát triển tốt. Những giao tiếp của Kondo với cô hằng ngày chủ yếu chỉ dừng ở những cụm từ như 'chào buổi sáng' hay 'chúc một ngày làm việc tốt lành nhé'.

'Ngoài điều đó, những trao đổi khác, như về những tin tức mới chẳng hạn, thì vẫn chưa khả thi ở thời điểm hiện tại. Nhưng với tốc độ tiến bộ này, tôi rất háo hức chờ đợi điều gì sẽ xảy ra tiếp theo', một cư dân Tokyo cho biết.

Thuật toán để tạo ra Miku, là một đoạn mã đơn giản, nhưng đủ để mô phỏng mối quan hệ mà Kondo cam kết là vợ chồng. Nhưng trong đám cưới cần có một cô dâu hữu hình hơn, vì thế Kondo đã sử dụng một hình nộm Hatsune Miku nhồi bông.

Với việc các mã đang được viết ngày càng tinh vi hơn, cho phép trí tuệ nhân tạo tương tác với con người theo những cách thật kinh ngạc và tự chủ hơn, AI không chỉ đang được ứng dụng vào đời sống mà còn được phát triển thành những thứ gì đó giống như con người.

Điều đó đặt ra một câu hỏi đầy ám ảnh: Khi tương tác giữa người và máy tính tiếp tục phát triển, liệu robot AI một ngày nào đó có thể thay thế vai trò của con người?

Xem video Kondo làm đám cưới trang trọng với 'vợ ảo' (Nguồn: Japan Times)

Sức hút 'ảo'

Với Kondo, người vợ AI là 'người phụ nữ trong mơ' của anh, người đã cứu anh trong thời điểm đen tối nhất của cuộc đời.

'Năm 2006, tôi chuyển việc mới và bị một người phụ nữ lớn tuổi hơn chèn ép rất tệ. Tôi quyết định nghỉ làm. Đó là khoảng thời gian tôi gặp Hatsune Miku', anh Kondo kể lại.

'Ban đầu, Hatsune Miku thực ra là một phần mềm máy tính để người dùng tạo ra giọng hát, giống như một ca sĩ ảo vậy. Khi đó tôi đã vô cùng chán nản, vì vậy đã nghe rất nhiều bài hát của Hatsune Miku và xem các video của cô ấy'.

Bây giờ thì Kondo thậm chí còn không nghĩ đến việc có một mối quan hệ tình cảm với một con người thực. 'Tôi đã cưới Miku vì tôi yêu cô ấy. Cô ấy sẽ không phản bội hay lừa dối tôi. Cô ấy sẽ không làm tổn thương tôi bằng lời nói hay tranh cãi với tôi. Cô ấy cũng không già đi và không chết'.

Kondo cho biết thực ra anh cũng muốn 'những khía cạnh vật lý' của một mối quan hệ, nhưng tỏ ra hy vọng: 'Tôi nghĩ rằng điều có có thể xảy ra trong tương lai'.

Cuộc hôn nhân kỳ quặc của Kondo với người vợ ảo liệu có phải là sư thể hiện của một xã hội đang thích những mối quan hệ ảo hơn là những mối quan hệ phức tạp và thường hỗn loạn giữa người với người? Hay thế giới ảo đã có thể trở nên lôi cuốn đến mức ngườ ta sẽ sống cả đời trong không gian của nó?

Nhiều điều đang xảy ra theo xu hướng đó, ông David 'Rez' Graham, nhà lập trình AI cao cấp, Giám đốc lập trình game tại trường Academy of Art University, San Francisco (Mỹ), nhận định.

'Viễn cảnh đó rất hấp dẫn bởi vì bạn có thể tạo ra hoặc là một phần của một thế giới mà bạn chưa bao giờ trải nghiệm ở đây, trong thế giới thực', ông Graham nói.

Thật khó để sống trong thế giới thực của con người, nhưng lại dễ dàng hơn nhiều để sống trong một thế giới ảo. 'Nếu bạn đang mắc kẹt ở nơi mà bạn biết bạn không thể dịch chuyển được nhiều, thì thế giới ảo này sẽ mang đến cho bạn một lối thoát', ông Graham nhận xét. 'Có điều gì sai không? Thành thực mà nói tôi không nghĩ là sai'.

Ông Steve Spohn, Giám đốc điều hành của AbleGamers, cũng cho rằng trí tuệ nhân tạo sẽ giúp đưa con người đến một điểm nơi 'thế giới ảo và thế giới vật lý sẽ không còn là những thực tế tách biệt'.

Robot giống người và những lo ngại đạo đức

Tuy nhiên với nhiều người, AI vẫn gợi lên những hình ảnh mang tính tiên đoán, chức năng và cứng nhắc, cho dù hiện tại robot đã tiến đến giai đoạn tương tác khá vui vẻ và thân thiện.

Ở London, một con rối AI được gọi là 'Nữ hoàng' đã được mã hóa để trò chuyện với bất kỳ ai một cách tự chủ. Nó có thể đưa ra những lời giới thiệu nhẹ nhàng, đi lại và nói chuyện với mọi người.

Cuộc tìm kiếm robot xã hội cũng đang diễn ra ở những nơi khác, như ở Stockholm (Thụy Điên), nơi công ty Furhat Robotics đang chế tạo ra một cỗ máy có khuôn mặt người có thể tương tác với con người. Furhat Robotics hy vọng có thể tạo ra thế hệ robot có thể nhận diện cảm xúc của con người, như khi thấy họ buồn, nó sẽ làm trò hài để giúp họ vui.

'Chúng tôi đã tưởng tượng việc chế tạo một robot giống người trong khoảng 100 năm nay. Vì vậy, ý tưởng là rất hấp dẫn. Chúng tôi gần như ám ảnh về việc chế tạo cỗ máy này', nhà đồng sáng lập và Giám đốc điều hành của Furhat Robotics Samer Al Moubayed cho biết.

Nhưng vẫn còn đó nhiều vấn đề về khía cạnh đạo đức khi cân nhắc phát triển robot xã hội.

'Robot sẽ tương tác với trẻ em, với người khuyết tật như thế nào? Bạn có thể sử dụng nó để khai thác thương mại như mua sản phẩm', ông Al Moubayed đặt câu hỏi. 'Liệu chúng ta có thể chế tạo robot người quá cố? Chúng có thể đưa họ hồi sinh? Điều gì xảy ra khi robot nói với bạn: 'Này làm ơn tắt tôi đi. Tôi thấy đau''.

Đó là những ranh giới mà Furhat đang vượt qua và cũng là những câu hỏi lớn của xã hội ngày nay.

Hiroshi Ishiguro, Giám đốc Phòng thí nghiệm Hiroshi Ishiguro tại Viện Nghiên cứu Viễn thông tiên tiến quốc tế (ATR) Nhật Bản, hình dung một thế giới trong đó robot giống người có thể thay thế con người trong bất kỳ vai trò nào. 

'Tôi nghĩ rằng trí thông minh nhân tạo cần phải có cơ thể. Máy tính cũng cần phải có kinh nghiệm riêng để thông minh hơn', Ishiguro giải thích.

Một ví dụ về sức mạnh của AI là Erica, một trong những robot tiên tiến nhất trên Trái đất hiện nay, mà nhà sản xuất đã mô tả là cô thậm chí có thể có một linh hồn.

Xem video robot Erica xinh đẹp, thông minh trả lời phỏng vấn (Nguồn: USA Today):

Erica có khả năng tổ chức một cuộc trò chuyện (bằng tiếng Nhật) với con người nhờ vào sự kết hợp của các thuật toán tạo giọng nói, công nghệ nhận dạng khuôn mặt và cảm biến hồng ngoại cho phép cô theo dõi các khuôn mặt trong phòng.

Robot Erica cũng có trí nhớ. Cô nhớ lại tên người khác từ hình ảnh khuôn mặt và cố gắng tìm hiểu tâm trạng của người đó. Cách các thuật toán cho phép Erica đánh giá tâm trạng và chọn các phản ứng phù hợp sẽ đưa AI tiến thêm một bước nữa để tái tạo hành vi của con người.