Gần 2 tỉ người có thể mắc bệnh gan chuyển hóa vào năm 2050

Lượng đường trong máu cao là nguyên nhân hàng đầu gây ra các vấn đề sức khỏe liên quan đến MASLD, tiếp theo là chỉ số BMI cao và hút thuốc. Ảnh: Alamy

MASLD, trước đây được gọi là bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), hiện là một trong những bệnh gan phổ biến và gia tăng nhanh nhất trên thế giới. Theo ước tính mới nhất, khoảng 1,3 tỉ người đang sống chung với căn bệnh này, tương đương gần 16% dân số toàn cầu – tăng tới 143% chỉ trong ba thập kỷ.

Các phát hiện được công bố trên tạp chí The Lancet Gastroenterology & Hepatology, dựa trên dữ liệu từ nghiên cứu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu (GBD).

Theo đó, số ca mắc MASLD đã tăng từ khoảng 500 triệu người vào năm 1990 lên 1,3 tỉ người vào năm 2023. Dự báo đến năm 2050, con số này sẽ đạt 1,8 tỉ người, tăng thêm 42% so với hiện nay.

Tỷ lệ mắc bệnh toàn cầu cũng tăng đáng kể, đạt 14.429 ca trên 100.000 dân vào năm 2023, cao hơn 29% so với năm 1990.

MASLD phổ biến hơn ở nam giới và có tỷ lệ mắc cao nhất ở nhóm tuổi 80 –84. Tuy nhiên, số người bị ảnh hưởng nhiều nhất lại tập trung ở các nhóm tuổi trẻ hơn, khoảng 35 – 39 tuổi ở nam và 55 – 59 tuổi ở nữ.

Các chuyên gia cho biết lượng đường trong máu cao là yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan đến MASLD, tiếp theo là chỉ số BMI cao và hút thuốc. Điều này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa căn bệnh với tiểu đường type 2 và béo phì.

Về phân bố địa lý, Bắc Phi và Trung Đông là những khu vực có tỷ lệ mắc cao hơn đáng kể so với mặt bằng chung toàn cầu. Tuy nhiên, số ca bệnh cũng đang gia tăng mạnh tại nhiều quốc gia khác.

Tại Anh, tỷ lệ mắc MASLD đã tăng 33% trong giai đoạn 1990 – 2023, mức tăng cao nhất tại Tây Âu. Trong khi đó, Úc ghi nhận mức tăng 30% và Mỹ tăng 22%.

Đáng chú ý, dù số ca mắc tăng nhanh, tổng gánh nặng bệnh tật (đo bằng số năm sống bị ảnh hưởng bởi bệnh hoặc tử vong) vẫn tương đối ổn định. Điều này cho thấy những tiến bộ trong điều trị và chăm sóc đã giúp người bệnh sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn, đồng thời phần lớn ca bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm.

Tuy vậy, các chuyên gia cảnh báo sự gia tăng số ca mắc vẫn tiềm ẩn nguy cơ lớn, khi nhiều người có thể tiến triển thành các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan hoặc ung thư gan trong tương lai.

MASLD thường liên quan đến tình trạng thừa cân và trong nhiều trường hợp có thể kiểm soát bằng thay đổi lối sống. Theo NHS, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng và nhiều người chỉ phát hiện khi kiểm tra sức khỏe vì lý do khác.

Khi xuất hiện, các triệu chứng có thể bao gồm mệt mỏi kéo dài, cảm giác khó chịu chung và đau hoặc tức vùng gan, thường ở phía bên phải dưới xương sườn.

Nghiên cứu do Institute for Health Metrics and Evaluation thực hiện cho thấy MASLD ngày càng ảnh hưởng đến nhóm tuổi trẻ, phản ánh sự suy giảm về lối sống và sức khỏe.

Các tác giả nhấn mạnh, sự gia tăng nhanh chóng của căn bệnh này đòi hỏi phải coi đây là một ưu tiên y tế toàn cầu, đồng thời thúc đẩy các chính sách, chiến dịch nâng cao nhận thức và biện pháp can thiệp nhằm hạn chế tác động và ngăn ngừa biến chứng trong tương lai.