Rét đậm - rét hại: Dấu hiệu mùa đông khắc nghiệt ở miền Bắc?

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, vào sáng 9.1, số liệu quan trắc lúc 5 giờ 30 phút cho thấy nhiệt độ tại nhiều địa phương miền Bắc giảm xuống mức rất thấp.

Ở khu vực vùng núi phía Bắc, nhiệt độ phổ biến chỉ từ 5 - 9 độ C, một số nơi vùng núi cao giảm xuống dưới 5 độ C. Các địa điểm như Sa Pa, Mộc Châu, Tam Đảo, Trùng Khánh, Cúc Phương ghi nhận mức nhiệt tiệm cận ngưỡng rét hại. Sự chênh lệch rõ rệt giữa vùng núi và khu vực đồng bằng phản ánh đặc trưng lạnh, khô của khối không khí lạnh đang chi phối thời tiết.

Tại khu vực trung du và đồng bằng Bắc Bộ, nhiệt độ dao động trong khoảng 9 - 12 độ C, trời rét đậm, cảm giác buốt lạnh thể hiện rõ vào sáng sớm, nhất là ở những nơi có độ ẩm cao kèm sương mù nhẹ. Riêng tại Hà Nội, trạm Hà Đông ghi nhận mức nhiệt 9,5 độ C, song các hoạt động sinh hoạt, học tập vẫn diễn ra bình thường…

Trước tình trạng rét đậm, rét hại duy trì tại nhiều khu vực, cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân, đặc biệt ở vùng núi cao, cần chủ động giữ ấm cho người, bảo vệ vật nuôi và cây trồng, đồng thời đề phòng nguy cơ băng giá, sương muối có thể xuất hiện vào sáng sớm.

Thời tiết rét sâu kéo dài làm giảm sức đề kháng, gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh, gây thiệt hại cho gia súc, gia cầm. Trong sản xuất nông nghiệp, rét đậm, rét hại kèm băng giá, sương muối có thể gây cháy lá, làm chậm quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng.

Theo ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Trưởng phòng Dự báo khí hậu thuộc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, nguyên nhân chính khiến mùa đông năm nay được dự báo khắc nghiệt hơn là do hiện tượng La Nina. Số liệu quan trắc mới nhất cho thấy nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương, vùng Nino3.4, đang lạnh dần một cách rõ rệt.

Trong ba tháng, từ tháng 11.2025 đến tháng 1.2026, xác suất xuất hiện La Nina đạt khoảng 60 - 75%, cho thấy hiện tượng này hình thành và tác động trực tiếp đến thời tiết nước ta. Lịch sử khí hậu cho thấy, trong những năm chịu ảnh hưởng của La Nina, nhiệt độ trung bình mùa đông tại Việt Nam, đặc biệt là miền Bắc và Bắc Trung Bộ, thường thấp hơn so với mức trung bình nhiều năm.

Với kịch bản La Nina yếu đến trung bình duy trì từ cuối năm 2025 sang đầu năm 2026, các mô hình dự báo khí hậu đều chỉ ra xu hướng nhiệt độ miền Bắc trong những tháng chính đông ở mức xấp xỉ hoặc thấp hơn đáng kể so với bình thường. Các đợt không khí lạnh được dự báo gia tăng cả về cường độ lẫn tần suất, khiến rét đậm, rét hại có thể xuất hiện dồn dập từ nửa cuối tháng 12.2025 đến hết tháng 2.2026.

Đáng chú ý, trong các đợt rét này, nhiều khả năng sẽ xuất hiện những trị số nhiệt độ xuống rất thấp, thấp hơn hẳn so với mức người dân đã quen thuộc trong những năm gần đây. Điều này đồng nghĩa với nguy cơ mưa tuyết, băng giá tại các khu vực vùng cao, gây tác động lớn đến sản xuất nông nghiệp và đời sống sinh hoạt.

Sang nửa cuối tháng 2 và trong tháng 3.2026, thời tiết dự kiến chuyển dần sang trạng thái rét ẩm quen thuộc, với mưa nhỏ, mưa phùn kéo dài, tạo cảm giác rét thấu xương.

Xa hơn, từ tháng 2 đến tháng 4.2026, hiện tượng La Nina được dự báo sẽ suy yếu dần, nhiệt độ mặt nước biển tăng trở lại và hệ thống khí hậu có khả năng chuyển về trạng thái trung tính, chấm dứt ảnh hưởng của La Nina đối với thời tiết nước ta.