Vì sao thực trạng rác thải nông thôn 'lộ thiên' lại đáng báo động?

Rác thải sinh hoạt nông thôn ngập ngụa khắp nơi

Đi thực tế tại một đoạn đê tả sông Thái Bình thuộc địa bàn xã Tân Minh, TP. Hải Phòng, không khó để bắt gặp những đống rác tự phát nằm chềnh ềnh ngay mép đê. Nhìn từ xa, rác được đựng trong các túi nilon đủ các màu xanh, trắng (loại túi khó phân huỷ), các chai nhựa, bao bì… đều nằm phơi 'lộ thiên' chỉ cần nhìn thôi đã thấy khiếp sợ nhường nào. 

Bãi rác thải sinh hoạt lộ thiên tại xã Tân Minh, TP. Hải Phòng

Đến gần, mùi rác thối bốc lên nồng nặc, ruồi nhặng bủa vây khắp nơi, chưa kể vào mùa nắng nóng hay mùa mưa đến, nước rác rỉ ra ngấm vào đất lâu dần sẽ càng trở nên ô nhiễm.

Trao đổi về nội dung nói trên, đại diện Phòng Kinh tế - Hạ tầng xã Tân Minh cho biết, rác thải sinh hoạt đang là nỗi niềm trăn trở lớn của chính quyền. Hiện tại Tân Minh có khoảng hơn 10 nghìn hộ dân (sau sáp nhập 4 xã, gồm: Kiến Thiết, Cấp Tiến, Bạch Đằng và Đoàn Lập). Do vậy, lượng rác thải sinh hoạt của người dân tính trung bình mỗi ngày thu gom khoảng 12 tấn. 

Rác thải nằm ngổn ngang cạnh đê sông Thái Bình

Hiện Tân Minh có một bãi rác tập kết tạm với diện tích hơn 1ha, tuy nhiên một phần đất tại khu này bị thu hẹp là do thiết bị, máy móc của Công ty Thành Vinh trước đây dùng để tái chế rác (cũ) vẫn còn để lại.

Tại xã, rác thải sinh hoạt chủ yếu là chôn lấp, nhưng hiện cũng không còn quỹ đất để tiến hành chôn như cũ. Trung bình cứ một tuần đơn vị thu gom rác sẽ vận chuyển khoảng 3 đến 4 chuyến. Nhưng nếu vì lí do nào đó thì việc vận chuyển sẽ bị chậm lại, điều này gây ứ đọng rác thải tại bãi rác. Vị đại diện này cho hay.

Thực trạng rác thải ô nhiễm đáng báo động tại khu vực nông thôn

Trao đổi về việc thu gom rác, đại diện Phòng Kinh tế - Hạ tầng cho rằng xã chưa kí kết với đơn vị nào mà là các thôn tự thu gom sau đó mang ra bãi rác tập kết. Đồng thời vị này thừa nhận hiện xã chưa đồng bộ từ thu gom đến quy trình xử lý.

Theo tìm hiểu của PV, tình trạng rác thải sinh hoạt ở đa phần các xã khu vực nông thôn đều là tự chôn lấp, quá trình chôn lấp này rác nằm lại trong lòng đất rất lâu vì chúng được chứa trong các loại túi bóng khó phân huỷ. Xã nào quy củ hơn một chút sẽ kí kết hợp đồng thu gom, vận chuyển với các đơn vị để đem ra khỏi địa phương. Nhưng ở các vùng nông thôn hiện nay, bài toán về xử lý rác vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ.

Rác tràn cả ngoài sát mép đê

Một lãnh đạo khác cho hay xã vừa sáp nhập địa bàn rộng, dân số khoảng 27.000 người với 9 thôn. Địa bàn có đến 3 bãi rác dùng để chôn lấp, mỗi bãi rộng từ 6.000-8.000m2, nhưng chỉ trong thời gian ngắn nữa các bãi rác này sẽ không còn diện tích để chôn vì quá tải. Trong khi lượng rác thải sinh hoạt của người dân mỗi ngày thu gom khoảng 17.000 tấn. Xã có HTX thu gom rác theo định kỳ 2 ngày/lần, đổ ra các bãi rác tạm sau đó tiến hành chôn lấp. Đây cũng là tình trạng chung của rác thải nông thôn. 

Lối thoát nào cho rác thải nông thôn

Theo tìm hiểu của PV, một số xã trên địa bàn thành phố, đa phần hiện nay tại các xã ở nông thôn chưa có quy hoạch cụ thể nơi tập kết rác, các thôn thu gom rác chở ra các bãi rác không có xe chuyên dụng. Công nghệ xử lý thô sơ, rác được thu gom cũng chỉ là chôn lấp thủ công… Tất cả các bãi rác vẫn còn hiện hữu lộ thiên.

Những 'núi' rác thải lộ thiên nhìn từ trên cao

Thực trạng này tồn tại và kéo dài nhiều năm xuất phát từ những 'nút thắt' chưa được gỡ bỏ. Chưa kể đến thói quen vứt rác tại khu công cộng vẫn còn hình thành ở một số người dân mà thiếu sự giám sát cũng như chế tài nghiêm khắc.

Để xoá bỏ các bãi rác lộ thiên, rất cần sự chung tay của cả cộng đồng, các cơ quan chức năng, sở, ban, ngành cùng vào cuộc. Đối với các vùng nông thôn, trước mắt cần xây dựng được các điểm thu gom cố định, có mái che nhằm ngăn chặn tình trạng nước mưa cuốn trôi rác bẩn ra môi trường xung quanh.

Chính quyền cần tuyên truyền để người dân tự ủ rác hữu cơ làm phân bón tại nhà, đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn, chỉ thu gom rác tái chế và rác vô cơ khó phân hủy.

Rác thải tại nông thôn đa phần chưa được phân loại tại nguồn dù đã được tuyên truyền, vận động

Bên cạnh đó, xã cần thành lập Tổ tự quản môi trường thôn, giao trách nhiệm giám sát, thu phí dịch vụ thu gom hợp lý và phạt nặng các hành vi đổ rác chui; hạn chế đựng thực phẩm bằng các túi nilon khó phân hủy, thay bằng túi giấy và các sản phẩm khác thân thiện với môi trường.

Ngay cạnh bãi rác là các ruộng rươi của người dân

Giữ cho môi trường nông thôn không còn rác thải lộ thiên không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà là quyền lợi sống còn của chính mỗi người dân. Vì thế, đã đến lúc, mọi người dân cần chung tay bảo vệ môi trường trước khi làng quê xanh biến thành những 'núi' rác thải.