Cấm thu quỹ hội phụ huynh từ 15/11: Tiền dư đi về đâu, hoạt động lớp tính sao?

Quỹ phụ huynh của con chị Lưu Bình (Hà Nội) được tự nguyện đóng góp, thống nhất chi cho các hoạt động của học sinh nhưng vẫn còn tiền chưa sử dụng. Chị băn khoăn khoản tiền này sẽ ra sao khi Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT (gọi tắt là Thông tư 81) quy định Ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận và quản lý tiền hỗ trợ từ ngày 15/11.

'Đến ngày 15/11, nếu quỹ lớp vẫn còn một khoản tiền mặt chưa sử dụng hết thì Ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp có được tiếp tục giữ số tiền này để chi cho các hoạt động của học sinh trong năm học hay không?', chị Bình đặt vấn đề.

Trường hợp không được tiếp tục giữ, phụ huynh cũng muốn biết khoản tiền còn dư sẽ được xử lý thế nào, có phải hoàn trả ngay cho từng phụ huynh trước hoặc kể từ ngày Thông tư có hiệu lực hay không.

Dự trù chi tiêu quỹ lớp 1 được thông báo đầu năm học. Ảnh: Phụ huynh cung cấp

Không chỉ khoản tiền đã thu, phụ huynh còn đặc biệt quan tâm cách tổ chức các hoạt động lớp trong những năm học tiếp theo.

'Nếu phụ huynh tự nguyện thống nhất đóng góp để phục vụ một hoạt động cụ thể của học sinh thì Ban đại diện có được trực tiếp nhận và giữ tiền hay phải thực hiện theo hình thức khác, chẳng hạn phụ huynh hỗ trợ bằng hiện vật hoặc thanh toán trực tiếp cho đơn vị cung cấp hàng hóa, dịch vụ?', chị Bính băn khoăn.

Không được lập quỹ, thu và giữ tiền

Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận về vấn đề này, Luật sư Trần Văn Tuấn, Đoàn Luật sư TP HCM, cho biết Thông tư 81 không cấm phụ huynh tự nguyện hỗ trợ các hoạt động của học sinh, nhưng quy định Ban đại diện cha mẹ học sinh không được lập quỹ, thu và giữ tiền.

Theo luật sư, căn cứ Điều 10 và Điều 17 của Điều lệ ban hành kèm Thông tư 81, điểm quan trọng để phân biệt giữa khoản hỗ trợ tự nguyện và việc thu quỹ là cách thức đóng góp.

Phụ huynh có thể hỗ trợ bằng cách cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ hoặc thanh toán thẳng cho bên cung cấp. Khoản tiền không được tập trung vào quỹ do Ban đại diện cha mẹ học sinh lập và quản lý.

Luật sư Trần Văn Tuấn, Đoàn Luật sư TP HCM. Ảnh: Luật sư cung cấp

Do đó, việc vận động phụ huynh đóng góp một mức bình quân rồi chuyển tiền cho Ban đại diện quản lý, kể cả khi các gia đình đồng thuận, theo luật sư, không phù hợp với quy định mới.

Cách làm phổ biến trước đây là mỗi phụ huynh đóng một khoản, Ban đại diện giữ tiền và chi khi lớp có hoạt động sẽ không còn được thực hiện theo cơ chế này khi Thông tư 81 có hiệu lực.

Phụ huynh đồng ý vẫn có thể không được vận động đóng góp

Một điểm khác được phụ huynh quan tâm là trường hợp cả lớp thống nhất hỗ trợ những khoản phục vụ học sinh.

Luật sư Tuấn cho rằng sự đồng thuận của phụ huynh không đồng nghĩa mọi khoản đóng góp đều được phép.

Theo khoản 6 Điều 17, những hoạt động như xây dựng, cải tạo, sửa chữa cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị, vệ sinh, bảo vệ... thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục hoặc những hoạt động không thuộc chức năng của Ban đại diện thì không được vận động hỗ trợ.

Điều này có nghĩa, dù phần lớn phụ huynh đồng ý, Ban đại diện vẫn không được đứng ra vận động, thu tiền cho những nội dung thuộc trách nhiệm của nhà trường.

Luật sư lưu ý thêm, cần phân biệt việc một phụ huynh tự nguyện hỗ trợ trực tiếp vì thiện chí với việc Ban đại diện tổ chức vận động đóng góp.

Nếu khoản 'tự nguyện' trên thực tế tạo áp lực khiến các gia đình phải đóng tiền, hành vi này bị cấm. Trách nhiệm trước hết thuộc về Ban đại diện; người đứng đầu cơ sở giáo dục có trách nhiệm kiểm tra, ngăn ngừa và chấn chỉnh.

'Không được thu bất kỳ một khoản nào ngoài quy định; không được thu hộ và đặc biệt không được dưới danh nghĩa Ban đại diện cha mẹ học sinh để thu các khoản không đúng quy định'

Bà Trần Lưu Hoa, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội

Tránh đổi tên quỹ thành 'tài trợ', 'ủng hộ'

Một vấn đề cần giám sát là tình trạng không gọi là 'quỹ' nhưng vẫn thu tiền dưới những tên gọi khác như 'tài trợ', 'ủng hộ hoạt động lớp' hay 'đóng góp tự nguyện'.

Để hạn chế việc này, luật sư Tuấn cho biết các trường cần công khai kế hoạch hoạt động, nội dung cần hỗ trợ và minh bạch các khoản liên quan. Phụ huynh cũng cần có kênh phản ánh để thông báo khi phát sinh khoản đóng góp không đúng quy định.

Từ ngày 15/11, khi Thông tư 81 có hiệu lực, câu chuyện 'quỹ lớp' vì thế không chỉ là vấn đề thu bao nhiêu, chi vào đâu mà còn liên quan trực tiếp đến cách thức phụ huynh hỗ trợ và trách nhiệm của Ban đại diện cha mẹ học sinh trong quản lý các khoản hỗ trợ này. Ảnh: Phụ huynh cung cấp

Theo hướng dẫn của luật sư, với mỗi hoạt động, Ban đại diện cần công khai kế hoạch để phụ huynh biết. Gia đình nào có nhu cầu và điều kiện có thể tự nguyện hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động đó.

Như vậy, thay vì một khoản tiền được thu trước rồi đưa vào quỹ chung để Ban đại diện quyết định chi, việc hỗ trợ được gắn với từng hoạt động cụ thể và phụ huynh tự quyết định có tham gia hay không.

Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT ban hành ngày 28/9 và có hiệu lực từ 15/11. Quy định mới khiến câu hỏi về những khoản quỹ đã thu trước thời điểm này, đặc biệt số tiền còn dư, được nhiều phụ huynh đặt ra. Tuy nhiên, việc Thông tư có quy định chuyển tiếp cụ thể đối với số dư quỹ lớp đã thu trước ngày 15/11 hay không cần được cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn rõ để các trường và phụ huynh thực hiện thống nhất.