Ban đại diện cha mẹ học sinh được thu những khoản nào?

Không được ấn định mức đóng bình quân

Đầu năm học cũng là thời điểm các lớp tổ chức họp cha mẹ học sinh và bầu Ban đại diện cha mẹ học sinh. Cùng với kế hoạch phối hợp giữa gia đình và nhà trường, kinh phí hoạt động của Ban đại diện thường là nội dung được nhiều phụ huynh quan tâm.

Cuộc họp cha mẹ học sinh đầu năm thường đề cập đến kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh. Ảnh minh họa

Trong thực tế, khoản kinh phí này thường được gọi là 'quỹ lớp' hoặc 'quỹ phụ huynh'. Tuy nhiên, tên gọi trong quy định hiện hành là kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Theo Điều 10 Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh ban hành kèm Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT, kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp được hình thành từ sự ủng hộ tự nguyện của cha mẹ học sinh và nguồn tài trợ hợp pháp khác.

Kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh trường được trích từ kinh phí của các Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp theo khuyến nghị của cuộc họp toàn thể các trưởng ban đầu năm học, cùng nguồn tài trợ hợp pháp khác.

Như vậy, Ban đại diện có thể vận động sự ủng hộ để phục vụ hoạt động của mình, nhưng khoản đóng góp phải dựa trên nguyên tắc tự nguyện. Thông tư 55 quy định không xác định mức kinh phí ủng hộ bình quân đối với cha mẹ học sinh.

Điều này có nghĩa Ban đại diện không được chia tổng số tiền dự kiến chi cho số học sinh rồi thông báo mỗi gia đình phải đóng một mức giống nhau. Việc cuộc họp thống nhất một kế hoạch hoạt động cũng không làm thay đổi bản chất tự nguyện của khoản ủng hộ.

Các cách vận động như ấn định mức đóng theo từng học sinh, quy định mức tối thiểu, giao chỉ tiêu cho từng tổ hoặc công khai danh sách những gia đình chưa đóng đều có thể tạo áp lực và không phù hợp với nguyên tắc tự nguyện.

Cha mẹ học sinh có thể ủng hộ hoặc không ủng hộ; mức đóng góp, nếu có, phụ thuộc vào khả năng và sự tự nguyện của từng người.

Việc sử dụng kinh phí cũng không thể do một cá nhân tự quyết định. Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp chủ trì, phối hợp với giáo viên chủ nhiệm dự kiến kế hoạch chi tiêu và chỉ sử dụng kinh phí sau khi được toàn thể thành viên Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp thống nhất.

Đối với kinh phí của Ban đại diện cha mẹ học sinh trường, trưởng ban thống nhất với hiệu trưởng về kế hoạch sử dụng và chỉ chi sau khi được toàn thể Ban đại diện cha mẹ học sinh trường đồng ý.

Hoạt động thu, chi phải bảo đảm công khai, dân chủ. Sau khi sử dụng kinh phí, Ban đại diện phải báo cáo công khai quyết toán tại cuộc họp toàn thể cha mẹ học sinh lớp hoặc cuộc họp toàn thể Ban đại diện cha mẹ học sinh trường tương ứng.

Công khai không nên chỉ là thông báo tổng số tiền đã thu và số dư còn lại. Nội dung cần thể hiện nguồn thu, từng khoản chi, mục đích sử dụng và chứng từ liên quan để cha mẹ học sinh có thể theo dõi, đối chiếu.

Những khoản Ban đại diện không được quyên góp

Không phải nội dung nào được cho là có lợi cho lớp học hoặc nhà trường cũng có thể sử dụng danh nghĩa Ban đại diện cha mẹ học sinh để vận động đóng góp.

Thông tư 55 quy định Ban đại diện không được quyên góp những khoản ủng hộ không theo nguyên tắc tự nguyện và những khoản không phục vụ trực tiếp cho hoạt động của Ban đại diện.

Cụ thể, Ban đại diện không được vận động tiền để bảo vệ cơ sở vật chất, bảo đảm an ninh nhà trường; trông coi phương tiện tham gia giao thông của học sinh; vệ sinh lớp học, vệ sinh trường học.

Kinh phí của Ban đại diện cũng không được sử dụng để khen thưởng cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên nhà trường; mua sắm máy móc, trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho trường, lớp hoặc cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên.

Các khoản hỗ trợ công tác quản lý, tổ chức dạy học và hoạt động giáo dục; sửa chữa, nâng cấp hoặc xây dựng mới công trình của nhà trường cũng thuộc nhóm Ban đại diện không được quyên góp từ người học hoặc gia đình người học.

Quy định này nhằm phân định kinh phí hoạt động của Ban đại diện với các khoản thuộc trách nhiệm của nhà trường hoặc cơ quan quản lý. Ban đại diện là tổ chức đại diện cho cha mẹ học sinh, làm cầu nối phối hợp giữa gia đình và nhà trường, không phải một bộ phận tài chính của cơ sở giáo dục.

Cũng cần phân biệt kinh phí của Ban đại diện với hoạt động tài trợ cho cơ sở giáo dục theo Thông tư số 16/2018/TT-BGDĐT. Nhà trường có thể tiếp nhận tài trợ tự nguyện cho những nội dung pháp luật cho phép, nhưng phải xây dựng kế hoạch, thực hiện đúng quy trình, quản lý riêng và công khai việc tiếp nhận, sử dụng.

Không thể lấy danh nghĩa 'quỹ phụ huynh' để bỏ qua quy trình vận động tài trợ. Ngược lại, khoản tài trợ tự nguyện cho nhà trường cũng không được biến thành mức đóng bắt buộc đối với từng học sinh.

Ngày 8.8, Bộ GD&ĐT công bố lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, dự kiến thay thế Thông tư 55.

Dự thảo tiếp tục nhấn mạnh khoản hỗ trợ hoạt động của Ban đại diện do từng cha mẹ học sinh tự nguyện quyết định, không phải khoản thu của cơ sở giáo dục và không làm phát sinh nghĩa vụ đóng góp. Ý kiến hoặc quyết định của đa số trong Ban đại diện không làm phát sinh nghĩa vụ đóng góp đối với từng cha mẹ học sinh; việc không hỗ trợ không được ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người học và cha mẹ học sinh.

Dự thảo cũng đề xuất không sử dụng các nhóm trao đổi, nền tảng số để gây áp lực, công khai việc đóng hoặc không đóng góp; đồng thời quy định cơ sở giáo dục không được giao Ban đại diện thu hộ những khoản thuộc trách nhiệm thu của cơ sở giáo dục.

Những nội dung trên mới là đề xuất tại dự thảo, chưa có hiệu lực thi hành. Hiện việc tổ chức, quản lý kinh phí của Ban đại diện cha mẹ học sinh vẫn được thực hiện theo Thông tư 55. Dù theo quy định hiện hành hay định hướng sửa đổi, nguyên tắc xuyên suốt vẫn là tự nguyện, công khai và không biến Ban đại diện thành đầu mối thu tiền của nhà trường.