Chương trình liên kết: Mỗi trường mỗi kiểu!

Phụ huynh không thể... không đăng ký

Mới đây, nhiều phụ huynh có con học lớp 6 Trường THCS Nguyễn Thị Thập (phường Tân Hưng) phản ánh, nhà trường yêu cầu phụ huynh ký cam kết học sinh tham gia đầy đủ các môn liên kết trong chương trình nhà trường mới được học 2 buổi/ngày.

Mẫu đơn soạn sẵn cho phụ huynh ký tên có nội dung: 'Tham gia đầy đủ chương trình tăng cường tiếng Anh và chương trình nhà trường trong suốt thời gian theo học tại trường. Nếu không tham gia, nhà trường sẽ chuyển sang lớp một buổi'.

Theo chị Mai Hoa, có con học lớp 6 Trường THCS Nguyễn Thị Thập, khi làm thủ tục nhập học đầu năm học 2026-2027, phụ huynh đã được tư vấn về các môn học liên kết như Tin học quốc tế (IC3), STEM, kỹ năng sống, tiếng Anh với người bản ngữ... Nếu phụ huynh không đăng ký các môn liên kết, con sẽ không được học lớp tiếng Anh tăng cường và phải học 1 buổi/ngày.

Nhiều phụ huynh bức xúc khi không thể sắp xếp công việc để đưa đón con nếu chỉ học một buổi/ngày. Còn nếu muốn con học 2 buổi/ngày thì phụ huynh phải đăng ký hết các môn liên kết trong 4 năm học, dù chưa rõ hiệu quả những môn học này đến đâu.

Học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Huệ (phường Bến Thành, TPHCM) tham gia hoạt động giáo dục STEM. Ảnh: THU TÂM

Bà Võ Bảo Đào Diễm, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Thị Thập, xác nhận, nội dung trên nằm trong phiếu 'Đơn đăng ký nhập học lớp 6 năm học 2026-2027 loại hình lớp tăng cường tiếng Anh (bán trú)' của trường. Trước đó, nhà trường đã thông tin về các môn học thuộc chương trình cùng quy định về học phí.

Lý giải vì sao học sinh phải học 1 buổi/ngày nếu không đăng ký chương trình nhà trường, bà Võ Bảo Đào Diễm cho biết, khi không học tiếng Anh bản ngữ và các môn học thuộc chương trình nhà trường, học sinh chỉ học theo khung chương trình cơ bản của Bộ GD-ĐT với thời lượng 1 buổi/ngày. Do đó, trong đơn đăng ký, nhà trường nêu rõ học sinh đã đăng ký lớp tăng cường nhưng không không tham gia các nội dung trên sẽ được chuyển sang lớp học 1 buổi/ngày.

Sự việc tại Trường THCS Nguyễn Thị Thập không phải cá biệt. Trong những năm học trước, nhiều trường học trên địa bàn TPHCM đã triển khai các môn liên kết trong chương trình nhà trường. Trong đó, có trường xếp chung thời khóa biểu môn liên kết xen kẽ với môn học chính khóa, đẩy phụ huynh vào thế không thể... không đăng ký.

Bà LÊ THANH HƯƠNG, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo, phường Cầu Ông Lãnh, TPHCM: Duy trì giảng dạy ổn định Sau sáp nhập, Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo có một điểm trường chính và một phân hiệu. Nhằm duy trì sự ổn định đối với công tác tổ chức dạy và học, trong năm học đầu tiên sau sáp nhập, chương trình nhà trường tại phân hiệu được giữ nguyên như những năm trước. Để bảo đảm sự đồng đều về điều kiện học tập ở hai cơ sở, học sinh tại phân hiệu được tham gia các hoạt động ngoại khóa và sử dụng các phòng chức năng như học sinh tại trường chính. Trong năm học này, nhà trường tăng cường sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học giữa giáo viên ở hai cơ sở, qua đó nâng cao chất lượng của đội ngũ, chuẩn bị năng lực cần thiết để triển khai các hoạt động dạy và học trong những năm kế tiếp. Cùng với đó, trường sẽ tổ chức lấy ý kiến, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của phụ huynh học sinh tại phân hiệu để có những điều chỉnh dựa trên sự đồng thuận của phụ huynh.

Xác định rõ môn học, chuẩn đầu ra

Ông Đinh Phú Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Phú Định (phường Phú Định), cho biết, hiện nay có tình trạng một số trường 'tham' tổ chức các môn học thuộc chương trình nhà trường. Điều này là không đúng so với quy định của Bộ GD-ĐT và các hướng dẫn chuyên môn của Sở GD-ĐT TPHCM.

Theo ông Đinh Phú Cường, các môn học thuộc chương trình nhà trường không được xếp thời khóa biểu trong chương trình chính khóa - vốn đã quy định rõ số tiết/ngày ở từng bậc học. Tuy nhiên, do muốn triển khai cùng lúc nhiều môn học thuộc chương trình nhà trường nên các trường buộc phải xếp xen kẽ thời khóa biểu chính khóa và chương trình nhà trường để 'tải' hết tất cả môn học.

'Đưa càng nhiều môn học vào chương trình nhà trường, việc sắp xếp thời khóa biểu bảo đảm yêu cầu khoa học, tạo thuận lợi cho phụ huynh trong việc đưa đón con càng khó. Chưa kể, phải tính đến hiệu quả chương trình, chuẩn đầu ra... để thuyết phục, tạo được đồng thuận ở phụ huynh', ông Đinh Phú Cường chỉ rõ.

Học sinh Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành, TPHCM) tham gia tiết học đờn ca tài tử. Ảnh: THU TÂM

Hiệu trưởng Trường THCS Phú Định dẫn chứng, kỹ năng sống là môn học mà thầy cô nào cũng có thể hỗ trợ học sinh tùy theo chuyên môn của mình, được lồng ghép trong nhiều môn học. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trường đang tách riêng thành một môn học, liên kết với giáo viên bên ngoài vào giảng dạy và thu học phí.

Để chương trình nhà trường được triển khai hiệu quả, đại diện Trường Tiểu học Chi Lăng (phường Thông Tây Hội) cho rằng, nhà trường phải xác định rõ từng môn học hoặc hoạt động giáo dục có thật sự cần thiết và mang lại giá trị gì cho học sinh, trên cơ sở đó mới xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế.

Với những nội dung thuộc phạm vi phụ huynh đăng ký lựa chọn, nhà trường cần thông tin đầy đủ về mục tiêu, ý nghĩa, nội dung, cách thức tổ chức, mức học phí để phụ huynh hiểu rõ, đăng ký trên tinh thần tự nguyện, phù hợp với nhu cầu và điều kiện của từng gia đình.

Nhà trường cũng nên thống nhất về mục tiêu, linh hoạt về cách thức tổ chức, minh bạch trong thông tin, tôn trọng sự lựa chọn đa dạng của người học. Trong quá trình tổ chức các môn học, giữa phụ huynh và nhà trường cần tiếp tục duy trì đối thoại để kịp thời cập nhật, điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy học, từ đó có sự đồng hành và ủng hộ của phụ huynh.

Theo Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (phường Bến Thành) Huỳnh Thanh Phú, để chia sẻ gánh nặng chi phí với phụ huynh, các môn học thuộc chương trình nhà trường cần được thực hiện theo nguyên tắc: Chương trình do giáo viên của trường giảng dạy thì không thu phí; chương trình mời chuyên gia từ bên ngoài vào trường giảng dạy thì thu phí không vượt quá mức thu tối đa đã được UBND TPHCM quy định và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu khác. Những môn tổ chức dạy miễn phí cần tận dụng cơ sở vật chất sẵn có, huy động sự tham gia giảng dạy của đội ngũ giáo viên trong trường kết hợp với hỗ trợ thêm từ các nguồn lực bên ngoài.

'Quy định hiện nay không thu phí đối với chương trình 2 buổi/ngày nên các thầy cô tham gia chủ yếu trên tinh thần tự nguyện. Nhà trường đang tính toán để hỗ trợ phần nào cho giáo viên. Riêng việc mời chuyên gia, huấn luyện viên, giảng viên các trường đại học giảng dạy cần dựa trên tinh thần xã hội hóa, huy động sự hỗ trợ của cựu học sinh và phụ huynh', ông Huỳnh Thanh Phú chia sẻ.

Kiểm soát chặt liên kết, minh bạch các khoản thu

Ngày 20-8, UBND TPHCM ban hành chỉ thị về 12 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong năm học 2026-2027. Một trong những nhiệm vụ đó là thực hiện công khai, minh bạch các khoản thu theo quy định; kiểm soát chặt chẽ hoạt động liên kết giáo dục, dạy thêm, học thêm; bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.

Theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT TPHCM, các khoản thu dịch vụ giáo dục tổ chức chương trình nhà trường gồm: dịch vụ tổ chức lớp học năng khiếu, nghệ thuật, thể dục tự chọn, thể thao phối hợp, câu lạc bộ; dịch vụ tổ chức các lớp học theo Đề án 'Nâng cao năng lực, kiến thức, kỹ năng ứng dụng tin học cho học sinh phổ thông TPHCM theo định hướng chuẩn quốc tế, giai đoạn 2021-2030'; dịch vụ tổ chức dạy ngoại ngữ (tăng cường ngoại ngữ, học ngoại ngữ với người nước ngoài, học ngoại ngữ sử dụng phần mềm bổ trợ, học ngoại ngữ thông qua môn Toán và Khoa học, Đề án 'Dạy và học các môn Toán, Khoa học và Tiếng Anh tích hợp chương trình Anh và Việt Nam', ngoại ngữ theo chuẩn đầu ra các chứng chỉ quốc tế); dịch vụ tổ chức hoạt động giáo dục công dân số, giáo dục năng lực số, trí tuệ nhân tạo; dịch vụ tổ chức giáo dục STEM và dịch vụ tổ chức nội dung giáo dục chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế.