Bờ đá núi lửa tạo nên những thửa ruộng bậc thang độc đáo ở Lý Sơn

Những bờ đá núi lửa uốn lượn quanh các thửa ruộng tạo nên cảnh quan độc đáo ở Lý Sơn

Những bờ đá giữ đất, giữ mùa

Trên những triền đất nhấp nhô của đặc khu Lý Sơn, từng phiến đá núi lửa với hình dạng, kích thước khác nhau được người dân gom nhặt, xếp chồng lên nhau thành những bờ đá chạy quanh các thửa ruộng. Qua thời gian, những đường đá ấy trở thành một phần quen thuộc của cảnh quan đảo.

Người dân Lý Sơn từ bao đời nay đã đắp những bờ đá dọc các triền đồi để phân chia thửa ruộng. Những bờ đá vừa giữ đất, hạn chế rửa trôi khi mưa lớn, vừa chắn gió, góp phần bảo vệ hành, tỏi và các loại hoa màu trên đảo.

Người dân Lý Sơn xếp những phiến đá núi lửa thành bờ bao quanh ruộng hành, tỏi và hoa màu

Ông Võ Văn Khuân, người dân đặc khu Lý Sơn, cho biết mỗi thửa ruộng trên đảo thường được bao quanh bởi những bờ đá. Đá vừa giúp phân chia diện tích canh tác, vừa giữ lớp đất màu, hạn chế đất bị cuốn trôi và góp phần bảo vệ cây trồng trước những đợt gió mạnh từ biển.

Do địa hình triền đồi nhấp nhô, có những đoạn bờ đá cao hơn 1,5m, kéo dài hàng trăm mét. Có nơi, những bờ đá nối tiếp nhau tạo thành những đường nét uốn lượn quanh các thửa ruộng, vừa chắc chắn vừa mang vẻ đẹp mộc mạc.

Bờ đá cao giúp giữ đất, hạn chế rửa trôi và chắn gió cho ruộng đồng

Điều đặc biệt là những bờ đá ấy không được xây dựng theo một khuôn mẫu cố định. Những phiến đá lớn nhỏ, góc cạnh khác nhau được xếp chồng tự nhiên, tạo nên những hình khối kì thú trên nền đất cát trắng của đảo.

Qua nhiều thế hệ, người dân vẫn thường xuyên bồi đắp, gia cố những bờ đá. Với họ, đây không chỉ là cách bảo vệ mùa màng mà còn là một phần di sản do cha ông để lại.

Những phiến đá với nhiều hình dạng, kích thước được xếp chồng tự nhiên quanh từng thửa ruộng

Nét riêng của ruộng bậc thang trên đảo núi lửa

Lý Sơn được biết đến là vùng đất hình thành từ hoạt động núi lửa cách đây hàng triệu năm. Dấu tích của quá trình địa chất đặc biệt này hiện diện ở nhiều nơi trên đảo, từ miệng núi lửa trên đỉnh Thới Lới, Giếng Tiền đến Hang Câu, chùa Hang, chùa Đục, Cổng Tò Vò và nhiều cấu trúc địa chất trên bờ, dưới biển.

Trong bức tranh ấy, những bờ đá núi lửa bao quanh các thửa ruộng tạo nên một cảnh quan rất khác biệt.

Người dân tận dụng những phiến đá núi lửa để tạo ranh giới và giữ đất cho từng thửa ruộng

Những cánh đồng ở thôn Đông và trên đảo Bé, du khách có thể bắt gặp những thửa ruộng được phân cách bởi các bờ đá đen. Xen giữa những đường đá là màu xanh của hành, tỏi, bắp, đậu và nhiều loại hoa màu, tạo nên một bức tranh nông nghiệp đặc trưng của miền biển đảo.

Nhìn từ trên cao, các bờ đá nối tiếp nhau thành những đường cong tự nhiên, ôm lấy từng khoảnh ruộng. Những thửa ruộng nhỏ nằm xen kẽ giữa nền đất cát trắng và những mảng xanh của cây trồng, phía xa là biển xanh. Cảnh quan ấy vừa có vẻ hoang sơ, vừa mang dấu ấn rõ nét của đời sống cư dân đảo.

Từ những phiến đá núi lửa, người dân Lý Sơn đã tạo nên không gian canh tác vừa độc đáo vừa hài hòa với thiên nhiên

Có thể trở thành sản phẩm du lịch riêng của Lý Sơn

Theo Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ, nguyên Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Quảng Ngãi, những thửa ruộng bậc thang có bờ đá núi lửa ở Lý Sơn mang đặc trưng riêng của một hòn đảo núi lửa. Cảnh quan này có thể trở thành điểm nhấn để xây dựng các tour khám phá ruộng bậc thang trên nền địa chất núi lửa biển, kết hợp tìm hiểu đời sống sinh kế và văn hóa của cư dân trên đảo đặc trưng này.

Không chỉ có giá trị về cảnh quan, những bờ đá còn kể câu chuyện về cách người Lý Sơn thích nghi với điều kiện tự nhiên. Trên vùng đất nhiều gió, ít đất canh tác, người dân đã tận dụng từng phiến đá, từng khoảnh đất để tạo nên những thửa ruộng phục vụ cuộc sống.

Không gian xanh của những cánh đồng hành, tỏi

Cùng với những dấu tích núi lửa, hệ thống hang động, cảnh quan biển đảo, những cánh đồng hành tỏi…, những bờ đá góp thêm một lớp màu sắc vào bức tranh du lịch Lý Sơn.

Nếu được bảo tồn và khai thác phù hợp, những thửa ruộng bậc thang với bờ đá núi lửa có thể trở thành một sản phẩm trải nghiệm khác biệt, nơi du khách không chỉ ngắm cảnh mà còn tìm hiểu câu chuyện về đất, đá và con người đã tạo nên diện mạo Lý Sơn hôm nay.