Mỗi học sinh chọn một môn thể thao, nghệ thuật: Tự nguyện đến đâu?

Một hoạt động thể thao của Trường Tiểu học Nghĩa Tân - Hà Nội. Ảnh: TC

Lựa chọn trên tinh thần tự nguyện

Không ít phụ huynh khi nghe thông tin 'mỗi học sinh một môn thể thao, một môn nghệ thuật' đã băn khoăn liệu điều này có trở thành một yêu cầu bắt buộc hay không. Tuy nhiên, dự thảo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu rõ: học sinh được quyền lựa chọn trên tinh thần tự nguyện và phù hợp với điều kiện của bản thân.

Theo dự thảo về việc tăng cường tổ chức phong trào rèn luyện thể chất và thực hành nghệ thuật trong các cơ sở giáo dục phổ thông từ năm học 2026 - 2027, các trường sẽ khảo sát nhu cầu, công khai khả năng đáp ứng về đội ngũ, cơ sở vật chất, thiết bị và học liệu trước khi tổ chức cho học sinh đăng ký.

Mỗi học sinh được khuyến khích lựa chọn ít nhất một môn thể thao và một loại hình nghệ thuật hoặc một nhạc cụ phù hợp với sở thích, năng lực, tình trạng sức khỏe và điều kiện thực tế của mình. Điều quan trọng là việc đăng ký và tham gia không được sử dụng làm điều kiện bắt buộc hoặc tiêu chí đánh giá kết quả học tập.

Kết quả đăng ký sẽ là cơ sở để nhà trường xây dựng kế hoạch, tổ chức các câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm cũng như bố trí điều kiện cần thiết để học sinh duy trì luyện tập, thực hành thường xuyên với sự hướng dẫn của giáo viên và phối hợp của gia đình.

Nếu chưa đủ điều kiện đáp ứng mọi nhu cầu, các cơ sở giáo dục sẽ chủ động điều chỉnh kế hoạch hoặc phối hợp với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan để từng bước mở rộng cơ hội lựa chọn cho học sinh.

Không tăng giờ học, không tạo thêm áp lực

Một điểm được nhiều giáo viên quan tâm là việc triển khai phong trào sẽ không làm nặng thêm chương trình học.

Theo dự thảo, các hoạt động có thể được tổ chức linh hoạt trong buổi học thứ hai tại những trường dạy hai buổi/ngày, lồng ghép vào hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, sinh hoạt tập thể hoặc triển khai dưới hình thức câu lạc bộ, đội, nhóm, ngày hội, hội diễn, triển lãm, giao lưu và thi đấu.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng yêu cầu quá trình tổ chức không làm tăng thời lượng học chính khóa, không gây quá tải cho học sinh, giáo viên và không phát sinh thêm hồ sơ, sổ sách.

Đối với phong trào rèn luyện thể chất, các trường sẽ tổ chức những môn thể thao hoặc hình thức vận động phù hợp với điều kiện sân bãi, trang thiết bị, đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi và sức khỏe của học sinh. Mục tiêu là hình thành thói quen vận động hằng ngày, phát triển thể lực, ý chí, tinh thần hợp tác, tính kỷ luật và lối sống tích cực.

Ở lĩnh vực nghệ thuật, học sinh có thể lựa chọn hát, hợp xướng, múa, mỹ thuật tạo hình, thiết kế đồ họa, thời trang, sân khấu, nhiếp ảnh, nghệ thuật dân gian hoặc học một loại nhạc cụ. Dự thảo cũng ưu tiên khai thác giá trị văn hóa truyền thống và di sản địa phương trong quá trình tổ chức hoạt động.

Học sinh được mở rộng cơ hội tiếp cận thể thao, nghệ thuật

Để mở rộng cơ hội cho học sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến khích các trường phối hợp với trường đại học, trung tâm văn hóa, cơ sở thể thao, nghệ sĩ, nghệ nhân, huấn luyện viên, vận động viên, giảng viên và các chuyên gia tham gia hướng dẫn, truyền cảm hứng.

Những hoạt động tổ chức ngoài khuôn viên trường hoặc có yêu cầu kỹ thuật đặc thù phải bảo đảm đầy đủ các điều kiện an toàn.

Kinh phí thực hiện được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo phân cấp, nguồn thu hợp pháp của cơ sở giáo dục và các nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định.

Đồng thời, dự thảo khuyến khích sự đồng hành tự nguyện của cha mẹ học sinh, cộng đồng, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan nhưng nhấn mạnh không được ép buộc, không bình quân hóa mức đóng góp, không phát sinh khoản thu trái quy định và không để điều kiện kinh tế trở thành rào cản đối với học sinh.

Theo đánh giá của nhiều giáo viên, đây là định hướng tích cực, phù hợp với mục tiêu phát triển toàn diện. Việc duy trì một môn thể thao và một hoạt động nghệ thuật thường xuyên giúp học sinh rèn luyện sức khỏe, nâng cao khả năng cảm thụ, phát triển sự tự tin, tinh thần hợp tác và tạo cơ hội khám phá năng khiếu của bản thân.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, dự thảo được xây dựng nhằm thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó đặt mục tiêu phát triển toàn diện đức, trí, thể, mỹ cho học sinh.