Nhiều tranh cãi khi giáo viên khuyên học sinh 'chạy trốn' khỏi kỳ thi vào lớp 10 công lập vì... năng lực kém

Với học sinh này, đó là sự định hướng sát thực tế để tránh rủi ro trượt cả ba nguyện vọng. Với học sinh khác, đây có thể là áp lực làm các em mất tự tin ngay trước kỳ thi quan trọng.

Đằng sau câu chuyện tưởng chừng chỉ là tư vấn chọn trường là nhiều vấn đề lớn hơn: Sức ép cạnh tranh vào lớp 10, tâm lý sính trường công, áp lực thành tích của nhà trường và nỗi lo 'không có chỗ học' của phụ huynh.

Khi lời khuyên khiến phụ huynh bất ngờ

Những ngày gần đây, trên nhiều diễn đàn phụ huynh xuất hiện chia sẻ về việc giáo viên chủ nhiệm khuyên một số học sinh không nên đăng ký thi vào lớp 10 công lập.

Thông tin nhanh chóng thu hút nhiều ý kiến trái chiều. Không ít phụ huynh cho biết ban đầu bất ngờ, thậm chí chạnh lòng, nhưng sau khi nhìn lại năng lực thực tế của con và mức độ cạnh tranh của kỳ thi, họ thay đổi quan điểm.

Chia sẻ của rất nhiều phụ huynh khi đều nhận được lời khuyên của giáo viên về việc định hướng cho con vào lớp 10 công lập.

Chị Nguyễn Thị Hằng (phường Ngọc Hà) cho rằng với những học sinh học lực trung bình, khả năng đỗ trường công không cao thì lời khuyên của giáo viên là thực tế.

'Thầy cô là người dạy trực tiếp, hiểu năng lực từng em. Họ đưa ra lời khuyên phù hợp để phụ huynh có thêm phương án', chị nói.

Cùng quan điểm, chị Nguyễn Thu Hường (phường Tương Mai) cho rằng, việc tư vấn không chỉ liên quan đến thành tích của trường mà còn giúp học sinh sớm tìm được nơi học phù hợp.

'Quan trọng nhất vẫn là cha mẹ phải theo sát con, hiểu con đang ở đâu để chọn hướng đi đúng', chị chia sẻ.

Phụ huynh Chu Thị Dung (phường Khương Đình) cũng bày tỏ sự tin tưởng với giáo viên chủ nhiệm, đặc biệt là thầy cô dạy các môn chính.

'Theo tôi, người nắm rõ lực học của học sinh nhất chính là giáo viên đứng lớp. Nếu góp ý trên tinh thần xây dựng thì phụ huynh nên lắng nghe', chị Dung nói.

Những luồng ý kiến trái chiều cho thấy câu chuyện tư vấn thi lớp 10 không chỉ đơn thuần là định hướng học tập, mà còn liên quan đến tâm lý phụ huynh, học sinh cũng như áp lực thành tích trong nhà trường.

Những băn khoăn phía sau lời tư vấn

Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng dễ dàng đồng tình.

Một số phụ huynh lo ngại đằng sau những lời khuyên ấy là áp lực thành tích của nhà trường, khi tỷ lệ đỗ lớp 10 công lập vẫn được xem như thước đo chất lượng ở nhiều nơi.

Có ý kiến phản ánh học sinh bị gọi trao đổi riêng khi đăng ký nguyện vọng được cho là 'cao hơn khả năng'.

Chị Trịnh Phương Thảo (xã Mỹ Đức) cho biết, thực tế này không phải cá biệt.

'Những em khảo sát điểm thấp, học lực yếu, khó bứt phá thường được khuyên sớm chuyển hướng sang trường tư xét học bạ hoặc học nghề để tránh hết chỉ tiêu', chị Thảo nói.

Tuy vậy, theo chị Thảo, vấn đề luôn có hai mặt. Nếu học sinh có học lực từ trung bình khá trở lên, hiếm khi bị khuyên như vậy.

'Cá nhân tôi vẫn nghĩ các con đi học thì có quyền được dự thi. Kết quả ra sao là chuyện khác, nhưng cơ hội nên thuộc về học sinh', chị bày tỏ.

Một phụ huynh khác cho rằng việc can thiệp quá sâu vào quyết định dự thi có thể gây tác động tiêu cực đến tâm lý con trẻ.

'Con đang chuẩn bị thi mà nghe cô giáo nói không nên thi thì rất dễ hoang mang, giảm ý chí và mất niềm tin vào bản thân', phụ huynh này nói.

Cuộc đua lớp 10 ngày càng khốc liệt

Mỗi năm, kỳ thi vào lớp 10 tại các thành phố lớn luôn căng thẳng vì số suất học công lập có hạn, trong khi nhu cầu rất cao.

Tại Hà Nội và TP HCM, nhiều học sinh phải cạnh tranh gay gắt để giành một chỗ học ở trường công, nhất là các trường tốp đầu. Chênh lệch chỉ vài phần điểm cũng có thể quyết định đỗ hay trượt.

Chính áp lực này khiến việc chọn nguyện vọng trở thành bài toán khó với nhiều gia đình. Nếu đặt mục tiêu quá cao, học sinh có thể trượt cả ba nguyện vọng. Nhưng nếu chọn an toàn quá sớm, các em lại mất cơ hội thử sức.

Bởi vậy, lời khuyên từ giáo viên thường trở nên nhạy cảm, nhất là khi nó liên quan trực tiếp đến cánh cửa tương lai của học sinh.

PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, dù đã có nhiều điều chỉnh nhằm giảm áp lực thi cử, kỳ thi vào lớp 10 vẫn tạo sức ép lớn với cả học sinh lẫn phụ huynh.

Theo ông, nguyên nhân không chỉ đến từ tỷ lệ cạnh tranh mà còn bởi quan niệm xã hội vẫn đặt nặng 'trường tốt', 'trường top', trong khi con đường học tập của học sinh ngày nay đa dạng hơn trước rất nhiều.

Kỳ thi vào lớp 10 ở Hà Nội năm nay diễn ra trong hai ngày 30-31/5.

Áp lực kéo dài có thể khiến học sinh rơi vào trạng thái quá tải: cảm xúc thất thường, giảm tập trung, mất ngủ, học nhiều nhưng không hiệu quả.

Vì vậy, phụ huynh cần giữ tâm lý bình tĩnh, tránh truyền căng thẳng sang con. Thay vì liên tục nhắc đến nguy cơ trượt, cha mẹ nên ghi nhận nỗ lực của con, giúp các em củng cố sự tự tin.

Về phương pháp học, ông Nam khuyến nghị học sinh áp dụng chu kỳ học tập hợp lý, như tập trung 25 phút, nghỉ 5 phút; sau bốn chu kỳ nghỉ dài hơn và vận động nhẹ.

'Cách học này giúp duy trì hiệu suất tốt hơn so với ngồi lì nhiều giờ trong trạng thái căng thẳng', ông Nam nói.

Theo nhiều chuyên gia, việc giáo viên góp ý định hướng là cần thiết, nhưng cách tư vấn phải khách quan, tôn trọng học sinh và không tạo cảm giác áp đặt.

Một lời khuyên đúng lúc có thể giúp gia đình tránh lựa chọn thiếu thực tế. Nhưng nếu thiếu tinh tế, nó cũng có thể trở thành rào cản tâm lý với học sinh ngay trước kỳ thi.

Sau cùng, lựa chọn thi hay không thi, đặt nguyện vọng cao hay an toàn, vẫn nên dựa trên năng lực thực tế, mong muốn của học sinh và sự đồng hành tỉnh táo từ gia đình.