Giữ hồn nhạc cụ Chăm từ những nhịp trống

Nghệ nhân Dụng Bông đánh trống ginăng - nhạc cụ linh thiêng của người Chăm

Một tháng thuộc 63 bản nhạc

Niềm say mê với âm nhạc truyền thống Chăm đến với ông Dụng Bông từ những năm còn trẻ. Niềm yêu thích ấy lớn dần theo năm tháng và đến năm 20 tuổi, ông quyết định tìm thầy học nhạc cụ truyền thống. Năm 1983, ông bắt đầu theo học, với sự say mê và tập trung cao độ, ông tiếp thu rất nhanh. Chỉ khoảng một tháng, ông đã thuộc 63 bản nhạc của trống ginăng. Điều mà người thầy quá cố từng nói với ông, người học chậm có thể mất nửa năm, thậm chí một năm mới nắm được từng ấy bản nhạc.

Nghệ nhân Dụng Bông chia sẻ, thuộc bản nhạc mới chỉ là bước đầu, người học phải nắm được bản gốc, biết phần đệm, rồi luyện tập đến khi các nhịp điệu hòa quyện tự nhiên. Khi đã thuần thục, người chơi mới có thể đưa cảm xúc của mình vào tiếng trống, tiếng đàn. Hơn 40 năm gắn bó với nhạc cụ Chăm, ông không chỉ chơi trống ginăng, đàn kanhi mà còn thuần thục một số nhạc cụ truyền thống khác. Ông thường xuyên tham gia biểu diễn, phục vụ các lễ hội, nghi lễ và hoạt động văn hóa Chăm tại địa phương.

Gắn bó lâu năm với nhạc cụ, nghệ nhân Dụng Bông đã hình thành cho mình khả năng cảm nhận về âm thanh. Ông nhận ra mỗi bộ trống có một sắc thái khác nhau, từ chất gỗ đến chất liệu da. Da trâu, da dê rừng hay những loại da có đặc tính riêng tạo nên những âm sắc khác nhau; có loại cho tiếng trống vang, có loại tạo âm thanh trong, thanh thoát. Người chơi phải hiểu được đặc tính của từng nhạc cụ để lựa chọn và sử dụng phù hợp. 'Mỗi nhạc cụ đều mang âm hưởng tâm linh, gắn bó với đời sống tín ngưỡng của bà con Chăm. Muốn tiếng trống có hồn, nhạc công phải nhuần nhuyễn, điêu luyện; bản gốc và bản đệm phải hòa quyện với nhau, âm thanh mới vang lên cuốn hút người nghe. Không chỉ cần kỹ thuật mà người nghệ nhân còn phải có tâm', ông Bông chia sẻ.

Âm vang tiếng trống Ghinăng cuốn hút người nghe không phân biệt độ tuổi

Từ người học đến truyền nghề

Với nghệ nhân Dụng Bông, giữ nhạc cụ truyền thống cũng là giữ một phần bản sắc của cộng đồng. Nhưng điều mà ông luôn trăn trở là lớp trẻ hôm nay mặc dù có đam mê nhưng chưa kiên trì để theo đuổi nhạc cụ truyền thống đến cùng. Nhiều năm qua, nghệ nhân Dụng Bông tập hợp những nhóm nhỏ để truyền dạy tại nhà vừa tham gia các lớp dạy nhạc cụ truyền thống do địa phương tổ chức tại nhà văn hóa thôn. Người học có nhiều độ tuổi, khả năng tiếp thu khác nhau. Có người học nhanh, cũng có người cần nhiều thời gian để làm quen với từng nhịp trống, nốt nhạc.

Để việc truyền dạy thuận lợi hơn, ông tự xây dựng giáo trình tiếng Chăm ghi chép lại từng nốt nhạc, ký hiệu, cách đánh và sắp xếp bài từ dễ đến khó. Đây là cách ông lưu lại những kiến thức mà mình đã tích lũy sau hàng chục năm gắn bó với nhạc cụ Chăm, đồng thời giúp người trẻ dễ tiếp cận hơn. 'Tôi học với tất cả niềm đam mê của mình và mong muốn truyền lại cho thế hệ sau tiếp tục chơi, phục vụ lễ hội, gìn giữ để âm nhạc dân tộc không bị mai một', ông Bông bộc bạch.

'

Nghệ nhân Dụng Bông là một trong những người tích cực tham gia truyền dạy nhạc cụ truyền thống Chăm. Việc các nghệ nhân phát huy vai trò truyền dạy góp phần gắn kết cộng đồng, bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống, đồng thời tạo thêm giá trị cho các hoạt động văn hóa, du lịch và quảng bá hình ảnh địa phương.

Ông Đỗ Tấn Thông - Phó Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Liên Hương