Đừng đợi đến già mới lo cho... tuổi già!

'Xây móng' cho tuổi xế chiều

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.

Dự thảo đề xuất nhiều giải pháp nhằm thích ứng với già hóa dân số, trong đó có việc xây dựng tài liệu và tổ chức hướng dẫn để trang bị kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già đối với người từ 40 tuổi trở lên. Nội dung tập trung vào xây dựng lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe, chuẩn bị tài chính, việc làm phù hợp trước tuổi nghỉ hưu, đồng thời trang bị kỹ năng chăm sóc người cao tuổi tại gia đình.

Không dừng lại đó, chương trình còn hướng đến người dân dưới 60 tuổi với các nội dung về nuôi dạy con, lao động, tích lũy để có cuộc sống chủ động khi bước vào tuổi xế chiều.

Người cao tuổi sinh hoạt bán trú tại Trung tâm Sinh hoạt người cao tuổi Genki (ẢNH: TRUNG TÂM CUNG CẤP)

Ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TPHCM, cho biết: 'Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số thuộc nhóm nhanh trên thế giới. Năm 2011, nước ta bước vào giai đoạn già hóa dân số và dự báo mất hơn 2 thập niên để chuyển sang giai đoạn dân số già - ngắn hơn nhiều so với các quốc gia phát triển'.

Đối với TPHCM, quá trình này diễn ra rõ nét hơn khi thành phố có mức sinh thấp nhất cả nước. Tính đến cuối năm 2025, người từ 60 tuổi trở lên chiếm khoảng 11,4% dân số (tương đương gần 1,6 triệu người) và dự báo tiếp tục tăng nhanh trong những thập niên tới. Điều này đồng nghĩa với nhu cầu về chăm sóc sức khỏe, chăm sóc dài hạn và an sinh xã hội sẽ gia tăng đáng kể.

'Việc hướng dẫn người từ 40 tuổi chuẩn bị cho tuổi già là rất đúng thời điểm. Đây là giai đoạn con người còn đủ thời gian để điều chỉnh lối sống, quản lý sức khỏe, tích lũy tài chính và xây dựng kế hoạch. Đầu tư cho tuổi già từ tuổi 40 chính là đầu tư cho chất lượng cuộc sống chính mình sau này, góp phần xây dựng một xã hội già hóa khỏe mạnh, chủ động và bền vững', ông Phạm Chánh Trung nhận định.

'Quan điểm của ngành dân số hiện nay là hướng tới 'già hóa khỏe mạnh' theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới, giúp người dân duy trì tối đa khả năng về thể chất, tinh thần và xã hội. Để đạt được trạng thái lý tưởng đó, lộ trình chuẩn bị phải được khởi động ngay từ tuổi trung niên, thay vì chờ đến lúc bóng ngả về chiều mới bắt đầu quan tâm', Chi cục trưởng Chi cục Dân số TPHCM PHẠM CHÁNH TRUNG.

Khỏe thể chất, vững tinh thần

Theo BS CK2 Lê Công Thuyên, Phó trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Thống Nhất, khi bước qua tuổi 40, cơ thể bắt đầu quá trình lão hóa. Trong giai đoạn này, Bộ Y tế cho rằng người dân cần chuẩn bị sức khỏe cho tuổi già bởi có nhiều bệnh lý (tim mạch, mạch vành, nội tiết, cơ xương khớp...) có thể tầm soát khi mới khởi phát để có phác đồ can thiệp kịp thời.

Với chương trình khám sức khỏe tổng quát hiện nay, những bệnh lý thường gặp đã được tầm soát khá kỹ. Bệnh nhân yên tâm vì sau khi khám tổng quát và tầm soát ban đầu, bác sĩ sẽ tư vấn cần khám thêm những khoa chuyên sâu phù hợp.

Đáng chú ý, trong dự thảo lần này, Bộ Y tế không chỉ nhấn mạnh yếu tố y tế mà còn đề cập đến các nội dung mang tính toàn diện. Đó là duy trì lối sống lành mạnh, xây dựng thói quen vận động, chuẩn bị việc làm phù hợp, tích lũy tài chính và phát triển kỹ năng thích ứng với tuổi già. Cách tiếp cận đa chiều này hoàn toàn phù hợp với xu hướng 'già hóa khỏe mạnh' trên toàn cầu.

Ở góc độ kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển thị trường tài chính và bất động sản toàn cầu, nhận định, sự thay đổi cơ cấu dân số đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách nhìn về tuổi già. Quá trình đô thị hóa khiến quy mô gia đình nhỏ dần, người cao tuổi ngày nay có nhu cầu độc lập hơn và mong muốn tiếp cận các dịch vụ chất lượng cao.

Sự phát triển của 'kinh tế bạc' (kinh tế phục vụ người cao tuổi - PV) cho thấy tuổi già không rời khỏi đời sống kinh tế. Nhiều người sau tuổi hưu vẫn tiếp tục lao động bán thời gian để duy trì thu nhập và nâng cao giá trị bản thân.

'Để về hưu an bình, sống trong điều kiện thoải mái, cần có kế hoạch tài chính từ trước. Thậm chí ngay từ tuổi 20, vừa gia nhập thị trường lao động đã cần chương trình tiết kiệm. Tuổi 40 mới chuẩn bị theo tôi là chậm nhưng chưa phải quá muộn', TS Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo ông Phạm Chánh Trung, không nên chỉ nhìn việc chuẩn bị tuổi già dưới góc độ sức khỏe và tài chính. Mỗi người còn cần làm giàu đời sống tinh thần, trau dồi kiến thức và mở rộng các mối quan hệ xã hội.

Một tuổi già viên mãn không chỉ ở cơ thể ít bệnh tật, mà còn là được sống trong môi trường thân thiện, có gia đình, bạn bè đồng hành và cơ hội tiếp tục cống hiến.