Đừng hiểu sai khám chữa bệnh tại nhà, không phải cứ ở nhà là bác sĩ sẽ đến

Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, TTND.PGS.TS Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam, nguyên Giám đốc Học viện Y Dược học Cổ truyền Việt Nam, cho rằng đây là chủ trương nhân văn, nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi người bệnh được chẩn đoán chính xác, có hồ sơ quản lý đầy đủ và quy trình giám sát chặt chẽ.

PGS.TS Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam.

Việc bác sĩ đến chăm sóc tại nhà chỉ là phương thức thực hiện

+ Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định thanh toán bảo hiểm y tế đối với khám, chữa bệnh tại nhà cho một số nhóm người bệnh. Ông đánh giá như thế nào về chủ trương này?

- Tôi cho rằng đây là một chính sách rất tốt, vừa mang ý nghĩa nhân văn, vừa góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe.

Đối với những người không may mắc bệnh nặng, không thể đến cơ sở y tế nhưng tình trạng bệnh vẫn cho phép điều trị tại nhà, việc được bác sĩ đến khám, theo dõi và chăm sóc sẽ giúp họ tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn.

Chính sách này vừa nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe, vừa thể hiện tính nhân đạo, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa gia đình với cơ sở y tế trong quá trình điều trị và chăm sóc người bệnh.

+ Theo dự thảo, các nhóm được hưởng chính sách gồm người từ 75 tuổi trở lên bị hạn chế khả năng đi lại, người khuyết tật nặng, người mắc bệnh tâm thần không có khả năng tự chăm sóc, người mắc bệnh mạn tính bị hạn chế vận động hoặc bị liệt... Theo ông, nhóm nào sẽ được hưởng lợi nhiều nhất?

- Tôi nghĩ khi xác định đối tượng thì yếu tố quyết định trước hết vẫn phải là tình trạng bệnh lý của người bệnh. Bên cạnh đó, cũng cần quan tâm đến những nhóm mà xã hội đặc biệt quan tâm như người cao tuổi, người thuộc diện chính sách, người có hoàn cảnh khó khăn, người neo đơn không có điều kiện để được chăm sóc.

Một nhóm rất quan trọng nữa là những người mắc các bệnh mà hoàn toàn có thể điều trị tại nhà. Tuy nhiên, điều trị tại nhà phải bảo đảm vẫn giữ được hiệu quả điều trị.

Đây mới là điều quan trọng nhất. Quyền lợi của người bệnh trước hết là được chữa bệnh có hiệu quả, bệnh được kiểm soát, sức khỏe được cải thiện. Còn việc bác sĩ đến chăm sóc tại nhà chỉ là phương thức thực hiện. Nếu điều trị tại nhà nhưng hiệu quả không rõ ràng thì nên đưa người bệnh vào cơ sở y tế để điều trị.

Người cao tuổi khám chữa bệnh tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2.

+ Theo ông, khám chữa bệnh tại nhà có góp phần giảm tải bệnh viện và thực hiện mục tiêu chăm sóc sức khỏe người dân ngay từ tuyến cơ sở hay không?

- Theo tôi, khám chữa bệnh tại nhà và chăm sóc sức khỏe ban đầu ở tuyến cơ sở là hai việc khác nhau.

Ví dụ, một trạm y tế quản lý hàng trăm, hàng nghìn hộ dân thì phải có hồ sơ theo dõi sức khỏe của từng người. Những trường hợp chưa được chẩn đoán chính xác vẫn phải được chuyển lên tuyến trên, đặc biệt là tuyến chuyên sâu để chẩn đoán đầy đủ và xây dựng phác đồ điều trị.

Sau khi bệnh đã được chẩn đoán chính xác, có kế hoạch điều trị ổn định thì mới chuyển về cơ sở để tiếp tục chăm sóc tại nhà. Không nên hiểu cứng nhắc rằng cứ người bệnh ở nhà thì bác sĩ đến điều trị là phù hợp. Chỉ những trường hợp đã được chẩn đoán rõ ràng, bệnh ổn định và việc điều trị tại nhà vẫn bảo đảm hiệu quả thì mới nên áp dụng. Làm được như vậy sẽ giảm thời gian nằm viện, giảm áp lực cho nhân viên y tế, giảm chi phí điều trị nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả khám chữa bệnh.

Người bệnh phải được chẩn đoán chính xác và có hồ sơ bệnh án đầy đủ

+ Y học cổ truyền có nhiều phương pháp điều trị tại cộng đồng như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt, phục hồi chức năng... Theo ông, đây có phải là cơ hội để phát huy thế mạnh của y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe tại nhà?

- Tôi cho rằng đây là cơ hội rất tốt.

Ví dụ một người bệnh tai biến mạch máu não đã được bệnh viện tuyến trên chẩn đoán chính xác, đã qua giai đoạn cấp và hiện nay chủ yếu là điều trị phục hồi chức năng thì các thầy thuốc đông y hoàn toàn có thể đến tận nhà để châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt, tập vận động, phục hồi chức năng.

Đó là những phương pháp mang lại hiệu quả rất tốt. Hay với các bệnh không lây nhiễm như thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp, rối loạn mỡ máu, rối loạn tiêu hóa, mất ngủ... khi đã xác định rõ nguyên nhân thì y học cổ truyền cũng có nhiều lợi thế trong chăm sóc tại nhà.

Đây vừa là cơ hội để phát huy thế mạnh của y học cổ truyền, vừa khẳng định mục tiêu cao nhất vẫn là hiệu quả điều trị cho người bệnh.

Khi người bệnh được phân loại đúng, việc chăm sóc tại nhà mới giúp giảm thời gian nằm viện, giảm chi phí điều trị và giảm áp lực cho các cơ sở y tế.

+ Theo ông, cần những tiêu chí và cơ chế giám sát như thế nào để vừa bảo đảm chất lượng chuyên môn, vừa tránh lạm dụng quỹ bảo hiểm y tế?

- Điều quan trọng nhất là người bệnh phải được chẩn đoán chính xác và có hồ sơ bệnh án đầy đủ. Trên cơ sở hồ sơ bệnh án, bác sĩ sẽ quyết định người bệnh điều trị tại bệnh viện hay chăm sóc tại nhà.

Tuyến y tế cơ sở phải quản lý toàn bộ quá trình điều trị và chịu trách nhiệm về chuyên môn. Đặc biệt, cần có bệnh án điện tử và hồ sơ theo dõi để cơ quan bảo hiểm y tế có thể kiểm tra bất cứ lúc nào.

Làm được như vậy sẽ bảo đảm tính minh bạch, hạn chế được những hành vi không đúng quy định, đồng thời sử dụng quỹ bảo hiểm y tế đúng đối tượng và hiệu quả.

+ Dự thảo quy định giá khám tại nhà sẽ cao hơn giá khám tại cơ sở và người bệnh phải đồng chi trả một phần chi phí. Theo ông, cơ chế này có hợp lý không?

- Theo tôi, quy định đồng chi trả là hợp lý nhưng cũng cần có sự linh hoạt để người bệnh lựa chọn. Nếu người bệnh vẫn có khả năng đi đến cơ sở y tế thì họ hoàn toàn có thể lựa chọn khám tại bệnh viện hoặc trạm y tế.

Còn với những trường hợp thực sự khó khăn như người bị liệt, nằm một chỗ, việc mời bác sĩ đến nhà điều trị là cần thiết. Khi đó, gia đình có thể chủ động chia sẻ thêm một phần chi phí. Cách làm này cũng góp phần hạn chế tình trạng yêu cầu khám chữa bệnh tại nhà một cách không cần thiết, bảo đảm quỹ bảo hiểm y tế được sử dụng đúng đối tượng.

+ Nếu chính sách được triển khai từ năm 2027, theo ông ngành y tế cần chuẩn bị những gì?

- Theo tôi, trước hết phải bảo đảm người bệnh được chẩn đoán chính xác, có hồ sơ bệnh án đầy đủ và được quản lý chặt chẽ.

Việc lựa chọn điều trị bằng y học hiện đại hay y học cổ truyền sẽ do bác sĩ quyết định trên cơ sở tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Cơ chế đồng chi trả cũng góp phần hạn chế tình trạng yêu cầu khám tại nhà một cách tràn lan, bảo đảm nguồn lực BHYT được sử dụng đúng đối tượng và đúng nhu cầu thực sự.

Riêng hệ thống y học cổ truyền hiện nay có mạng lưới khá rộng, gần như xã nào cũng có các thầy thuốc đông y đang hành nghề. Đây là lực lượng có thể phối hợp rất tốt với trạm y tế để chăm sóc người bệnh ngay tại cộng đồng.

Tuy nhiên, mọi hoạt động đều phải có sự quản lý của trạm y tế, có hồ sơ bệnh án đầy đủ và tuân thủ đúng quy định chuyên môn. Có như vậy mới bảo đảm quyền lợi của người bệnh, quyền lợi của quỹ bảo hiểm y tế cũng như sự minh bạch trong hoạt động khám, chữa bệnh.

+ Trân trọng cảm ơn TTND.PGS.TS Đậu Xuân Cảnh!