Liệt mặt sau đau quanh tai, nổi mụn nước: Cẩn trọng với Ramsay Hunt

Người dân cần đi khám ngay nếu xuất hiện dấu hiệu méo miệng. (Ảnh minh họa có sử dụng AI)

Từ đau quanh tai đến liệt mặt

Nam bệnh nhân Đ.Q.T. (53 tuổi, Hưng Yên) đến Bệnh viện đa khoa Medlatec khám vì đau nửa đầu và đau quanh tai trái kéo dài.

Khoảng 2 tuần trước khi đến viện, người bệnh xuất hiện đau vùng gáy lan lên đỉnh đầu, thái dương trái, kèm cảm giác rát quanh tai và góc hàm. Người bệnh đã chụp MRI sọ não tại một cơ sở y tế địa phương nhưng chưa ghi nhận bất thường và được chẩn đoán đau nửa đầu, viêm quanh răng.

Vài ngày sau, mụn nước xuất hiện ở vành tai, kèm chảy dịch tai trái nhưng người bệnh chưa đi khám. Bệnh nhân tiếp tục sử dụng thuốc theo đơn cũ song các triệu chứng không cải thiện.

Tại Bệnh viện đa khoa Medlatec, Thạc sĩ, bác sĩ Bùi Thị Thanh, chuyên khoa Thần kinh, ghi nhận vành tai trái của bệnh nhân viêm, tấy, nề đỏ. Người bệnh bị liệt dây thần kinh VII ngoại biên cùng bên, khiến khó nhắm kín mắt.

Khai thác bệnh sử cho thấy bệnh nhân có đái tháo đường type 2, rối loạn chuyển hóa lipid và tăng men gan. Tuy nhiên, người bệnh đã tự ngừng thuốc điều trị đái tháo đường khoảng 2 tháng.

Theo bác sĩ Thanh, diễn biến triệu chứng từ đau và rát quanh tai, xuất hiện mụn nước đến liệt mặt là những dấu hiệu quan trọng gợi ý hội chứng Ramsay Hunt. Bệnh nhân được chỉ định thăm khám Thần kinh, Tai Mũi Họng, Mắt và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.

Kết quả xét nghiệm VZV-IgM âm tính, trong khi VZV-IgG tăng cao. Kết hợp diễn biến bệnh và các dấu hiệu lâm sàng, bệnh nhân được xác định mắc hội chứng Ramsay Hunt, kèm đái tháo đường type 2, rối loạn chuyển hóa lipid và tăng men gan.

Một điểm đáng lưu ý trong trường hợp của bệnh nhân Đ.Q.T. là kết quả xét nghiệm VZV-IgM âm tính nhưng VZV-IgG dương tính. Theo bác sĩ, kết quả VZV-IgM âm tính không đủ để loại trừ hội chứng Ramsay Hunt. Kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ đánh giá trong mối liên hệ với diễn biến bệnh và biểu hiện lâm sàng, thay vì dựa vào một chỉ số đơn lẻ.

Bệnh nhân được điều trị ngoại trú bằng acyclovir, corticoid, thuốc hỗ trợ thần kinh, giảm đau, đồng thời kiểm soát đường huyết, mỡ máu và được hướng dẫn chăm sóc mắt, tai.

Hội chứng Ramsay Hunt dễ nhầm với liệt mặt thông thường

Hội chứng Ramsay Hunt là tình trạng liệt dây thần kinh mặt ngoại biên kết hợp với đau tai và tổn thương dạng mụn nước do virus Varicella-Zoster (VZV), thường xuất hiện ở vùng tai, ống tai hoặc các vị trí lân cận. Chẩn đoán chủ yếu dựa vào bệnh sử, triệu chứng và thăm khám lâm sàng.

Sau khi gây bệnh thủy đậu, VZV có thể tồn tại tiềm ẩn trong các hạch thần kinh. Khi tái hoạt động, virus có thể gây viêm và tổn thương dây thần kinh, trong đó thường gặp dây thần kinh VII.

Điển hình, người bệnh có thể xuất hiện đau tai hoặc đau quanh tai, mụn nước vùng tai và liệt mặt cùng bên. Tuy nhiên, các biểu hiện này không nhất thiết xuất hiện đồng thời. Mụn nước có thể xuất hiện trước hoặc sau liệt mặt. Một số trường hợp thậm chí không có tổn thương da rõ ràng, được gọi là zoster sine herpete.

Ngoài liệt mặt, người bệnh có thể xuất hiện ù tai, giảm thính lực, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc buồn nôn khi dây thần kinh tiền đình - ốc tai bị ảnh hưởng. Một số dây thần kinh sọ khác cũng có thể bị tổn thương trong những trường hợp nặng hơn.

Ramsay Hunt và liệt Bell đều có thể gây liệt dây thần kinh mặt ngoại biên, nhưng có những đặc điểm giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân. Liệt Bell thường được xem là liệt mặt ngoại biên vô căn, trong khi Ramsay Hunt liên quan đến sự tái hoạt động của VZV.

Về triệu chứng đau, liệt Bell thường không gây đau hoặc chỉ đau nhẹ, tức vùng sau tai. Trong khi đó, Ramsay Hunt thường gây đau tai hoặc đau quanh tai dữ dội, có thể xuất hiện trước liệt mặt. Mụn nước dạng zona ở vành tai, ống tai, dái tai, vòm họng hoặc lưỡi cũng là dấu hiệu gợi ý Ramsay Hunt.

Hội chứng này còn có thể đi kèm ù tai, giảm thính lực, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc buồn nôn. Trong những trường hợp nặng, các dây thần kinh sọ lân cận cũng có thể bị ảnh hưởng. Ramsay Hunt thường gây liệt mặt nặng hơn và có nguy cơ để lại biến chứng cao hơn nếu chẩn đoán, điều trị muộn.

Theo bác sĩ Thanh, hội chứng Ramsay Hunt có thể để lại các biến chứng như đau thần kinh sau zona, giảm thính lực và tổn thương giác mạc. Theo các tài liệu ca bệnh được ghi nhận, tỷ lệ hồi phục khoảng 30-50% nếu không điều trị và có thể đạt 70-80% khi được điều trị sớm.

Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi xuất hiện đau sâu hoặc đau dữ dội trong và quanh tai, đặc biệt nếu triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện thêm tổn thương da.

Các dấu hiệu như đau sâu, đau dữ dội trong hoặc quanh tai, nhất là ở một bên; rát da, phát ban hoặc mụn nước ở vành tai, ống tai hoặc vùng miệng; méo miệng, yếu hoặc liệt mặt một bên; khó nhắm kín mắt bên tổn thương; ù tai, giảm thính lực; chóng mặt, mất thăng bằng hoặc buồn nôn đều cần được lưu ý.

Đặc biệt, đau quanh tai xuất hiện trước hoặc đồng thời với mụn nước và liệt mặt là dấu hiệu cần được thăm khám sớm. Người bệnh không nên tự theo dõi kéo dài hoặc chỉ điều trị triệu chứng tại nhà.

Trong trường hợp nghi ngờ Ramsay Hunt, không nên chỉ dựa vào kết quả VZV-IgM âm tính để loại trừ bệnh. Cần kết hợp diễn biến triệu chứng, thăm khám thần kinh, đánh giá vùng tai-mặt và các xét nghiệm phù hợp để có định hướng chẩn đoán chính xác.