Chăm sóc sức khỏe người yếu thế còn bất cập

'Đội phản ứng nhanh' phường Minh Phụng (Thành phố Hồ Chí Minh) khám sức khỏe tại nhà cho bà Lê Thị Đời - 81 tuổi, đối tượng yếu thế. (Ảnh: MINH ANH)

Mới đây, thành phố Hà Nội đã triển khai thí điểm mô hình phát hiện sớm, can thiệp sớm, quản lý và phục hồi chức năng cho các đối tượng yếu thế dựa vào gia đình và cộng đồng. Mô hình hoạt động theo nguyên tắc tận dụng tối đa cơ sở vật chất, nhân lực sẵn có của trạm y tế mà không phát sinh tổ chức bộ máy mới. Trạm y tế xã giữ vai trò là đầu mối rà soát, sàng lọc, đánh giá chức năng, lập hồ sơ quản lý sức khỏe đối với các đối tượng yếu thế; xây dựng kế hoạch can thiệp, theo dõi và phối hợp chuyển tuyến cho người bệnh khi cần thiết.

Trong 5 xã, phường thí điểm gồm Xuân Mai, Khương Đình, Tây Mỗ, Phúc Thịnh và Ba Vì, thì xã Xuân Mai là nơi đầu tiên triển khai và nhận được sự hỗ trợ tích cực của các đơn vị như Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, Bệnh viện đa khoa Chương Mỹ, Trung tâm Phục hồi chức năng Việt Hàn…

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho biết, các bệnh viện tuyến trên sẽ trực tiếp hỗ trợ chuyên môn, bố trí cán bộ xuống trạm y tế để khám sức khỏe cho người dân; đồng thời đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ y tế cơ sở. Những người già neo đơn, trẻ em khuyết tật, khó khăn sẽ được chăm sóc sức khỏe tốt hơn.

Bà Hà khẳng định, trước số lượng người yếu thế trên địa bàn còn lớn, thành phố xác định phải triển khai mô hình với quyết tâm cao, bảo đảm tinh thần 'không để ai bị bỏ lại phía sau'.

Còn tại Thành phố Hồ Chí Minh, từ năm 2025, Sở Y tế thành phố đã triển khai chương trình chăm sóc sức khỏe toàn diện cho các đối tượng tại 19 trung tâm bảo trợ với gần 8.000 người, phân công 16 bệnh viện hỗ trợ khám, chữa bệnh, trong đó có khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại chỗ cho người cao tuổi, người khuyết tật và người bệnh mạn tính. Một trong những điểm sáng mà Sở Y tế thành phố đang triển khai là đưa hoạt động khám, chữa bệnh đến tận các trung tâm bảo trợ xã hội thay vì đưa người bệnh đến bệnh viện như trước đây.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình chăm sóc sức khỏe lưu động, mang y tế đến tận nơi chăm sóc cho người yếu thế tại Thành phố Hồ Chí Minh là mô hình đầu tiên trên cả nước được triển khai và Bộ Y tế đánh giá cao.

Các bệnh viện được phân công đều thực hiện tốt nhiệm vụ, chủ động thành lập các đội khám, chữa bệnh lưu động, định kỳ đưa bác sĩ, điều dưỡng, thuốc men, trang thiết bị y tế và các dịch vụ cận lâm sàng phù hợp đến tận nơi. Hiện nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước cũng tích cực chăm sóc người yếu thế.

Chính quyền địa phương thường xuyên phối hợp ngành y tế tổ chức các hoạt động thăm hỏi, khám, chữa bệnh, cấp thuốc miễn phí và tặng quà tại các trung tâm bảo trợ xã hội.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại không ít khó khăn, như việc xây dựng cơ chế tài chính bền vững để hỗ trợ các dịch vụ phục hồi chức năng tại nhà, nghiên cứu cơ chế chi trả bảo hiểm y tế đối với các dịch vụ chăm sóc tại cộng đồng…

Mô hình thành lập các đội khám, chữa bệnh lưu động đến tận nơi khám, chữa bệnh cho người yếu thế tại Thành phố Hồ Chí Minh dù rất nhân văn, mang lại hiệu quả cao, nhưng hiện có nguy cơ dừng triển khai vì vướng mắc trong cơ chế thanh toán bảo hiểm y tế.

Theo đó, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho rằng, với các quy định hiện hành (Luật Bảo hiểm y tế, Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15) thì chưa có cơ sở pháp lý để thanh toán từ quỹ bảo hiểm y tế đối với trường hợp khám bệnh, chữa bệnh lưu động, cụ thể là tại các trung tâm bảo trợ xã hội.

Về vấn đề này, mới đây Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vừa kiến nghị Bộ Y tế, Bộ Tài chính và Bảo hiểm xã hội Việt Nam tháo gỡ vướng mắc trong thanh toán để bảo đảm quyền lợi cho những người yếu thế.

Hy vọng, những bất cập trong hành lang pháp lý sớm được tháo gỡ để những mô hình, hoạt động chăm lo cho sức khỏe các đối tượng yếu thế được triển khai hiệu quả, bảo đảm an sinh xã hội.