Liên kết cơ quan báo chí để ngăn việc AI tự động quét, khai thác thông tin từ các báo

Diễn đàn có sự tham gia của lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương, Thành ủy - UBND TP Quảng Ninh, cùng hơn 100 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương.

Đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, trao đổi với các đồng chí lãnh đạo Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TPHCM tại diễn đàn, chiều 25-9. Ảnh: QUANG PHÚC

AI tham gia ngày càng sâu vào hoạt động báo chí

Trao đổi tại diễn đàn, đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, nhận định, những biến chuyển của công nghệ, đặc biệt là sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), đang làm thay đổi cách báo chí sản xuất, phân phối nội dung và tiếp cận công chúng.

Những thay đổi này đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới về mô hình vận hành, nguồn nhân lực, dữ liệu, công nghệ và kinh tế báo chí.

Tổng Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TPHCM Lê Văn Minh phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: QUANG PHÚC

Theo đồng chí Lê Quốc Minh, AI đang chuyển từ công cụ hỗ trợ sang một phần ngày càng quan trọng trong hạ tầng hoạt động của tòa soạn. Sự xuất hiện của Agentic AI (trí tuệ nhân tạo hành động độc lập) với khả năng thực hiện liên tiếp nhiều tác vụ đã đưa AI tham gia sâu hơn vào quy trình sản xuất và vận hành báo chí.

Do đó, các tòa soạn không chỉ lựa chọn công cụ mà cần tổ chức lại quy trình, dữ liệu, hạ tầng và nguồn nhân lực phù hợp.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn Tổng Biên tập 2026 chiều 25-9. Ảnh: QUANG PHÚC

Tại diễn đàn, đồng chí Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ VH-TT-DL) nhấn mạnh, chuyển đổi số báo chí không chỉ dừng ở xây dựng hệ sinh thái số hay phát triển nội dung số, mà phải hướng tới xây dựng một hệ sinh thái giá trị báo chí trong không gian phát triển mới.

Theo đó, yêu cầu đặt ra với các cơ quan báo chí hiện nay là phải chuyển đổi để tạo ra những giá trị mới, đồng thời thay đổi tư duy quản trị phù hợp với sự phát triển nhanh của công nghệ, đặc biệt là AI.

Cục trưởng Cục Báo chí cho rằng, để AI trở thành một phần của quá trình chuyển đổi, các cơ quan báo chí cần xây dựng cơ chế quản trị thống nhất, quy định rõ phạm vi sử dụng, nguyên tắc dữ liệu, trách nhiệm của từng bộ phận và đánh giá các rủi ro về pháp lý, đạo đức, vận hành, uy tín.

Việc ứng dụng AI vì vậy không chỉ là lựa chọn công cụ, mà cần được đặt trong hệ thống quản trị tổng thể, phù hợp với yêu cầu phát triển của báo chí trong không gian mới.

Cần sớm có cơ chế để các nền tảng AI trả phí khai thác nội dung báo chí

Chia sẻ tại diễn đàn, đồng chí Trần Xuân Toàn, Phó Tổng Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TPHCM, Tổng Biên tập Báo Tuổi Trẻ cho biết, sau gần 3 tháng triển khai mô hình cơ quan báo chí mới, các đơn vị báo chí tại TPHCM đang đi theo hướng thuận lợi và có những bước đi tích cực.

Đồng chí Trần Xuân Toàn phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: QUANG PHÚC

Từ thực tế hoạt động của Báo Điện tử Tuổi Trẻ, đồng chí Trần Xuân Toàn cho biết, lượng độc giả tiếp cận báo điện tử từ các nguồn trực tiếp, tìm kiếm và mạng xã hội đều đang có xu hướng giảm. Do đó, bài toán đặt ra là làm thế nào để gia tăng lượng người dùng, đồng thời định danh và giữ chân độc giả.

Từ đó, Tổng Biên tập Báo Điện tử Tuổi Trẻ kiến nghị cần sớm có cơ chế để các nền tảng AI trả phí khi khai thác, sử dụng nội dung báo chí. Hiện nhiều nội dung của Báo Điện tử Tuổi Trẻ được các nền tảng AI trích dẫn, sử dụng nhưng cơ quan báo chí chưa có quyền thương lượng và chưa nhận được khoản phí tương xứng.

Hội Nhà báo Việt Nam có thể đóng vai trò đầu mối tập hợp các cơ quan báo chí, cùng xây dựng cơ chế và đại diện đàm phán với các nền tảng AI, qua đó bảo vệ quyền lợi của báo chí và người sản xuất nội dung.

Đồng quan điểm, Tổng Biên tập Báo VnExpress Phạm Hiếu cho biết, đơn vị đã thực hiện một số biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế các hệ thống AI truy cập, khai thác nguồn tin của báo. Sau khi triển khai, lượng view và người dùng của VnExpress giảm khoảng 4%. Tuy nhiên, đây là cách để bảo vệ thương hiệu và nội dung của cơ quan báo chí.

'Nếu chỉ một mình VnExpress thực hiện thì tôi nghĩ là không có nhiều ý nghĩa. Hội Nhà báo Việt Nam cần xem xét khả năng hình thành một liên minh giữa các cơ quan báo chí để cùng ngăn chặn việc AI tự động quét, truy xuất và khai thác thông tin từ các báo', Tổng Biên tập VnExpress nhấn mạnh.

Các đại biểu dự Diễn đàn Tổng Biên tập 2026, chiều 25-9. Ảnh: QUANG PHÚC

Theo đồng chí Lê Quốc Minh, các cơ quan báo chí đang đối mặt với nhiều khó khăn trong chuyển đổi số, trong đó có thách thức từ sự phát triển của AI và tình trạng sao chép, tái sử dụng nội dung báo chí trên các nền tảng số.

'Hiện nay, nhiều kênh trên YouTube và mạng xã hội khai thác nội dung do báo chí sản xuất, sau đó dùng công cụ AI để đọc lại, dựng lại và phát hành với tốc độ rất nhanh. Trong khi đó, các cơ quan báo chí phải đầu tư đáng kể về nhân lực, thời gian và chi phí để tạo ra nội dung, dẫn đến sức ép ngày càng lớn đối với hoạt động sản xuất và bảo vệ giá trị nội dung báo chí', đồng chí Lê Quốc Minh nhấn mạnh.

Từ thực tế đó, đồng chí cho rằng, báo chí cần chủ động ứng dụng công nghệ vào toàn bộ quy trình hoạt động, từ sản xuất nội dung đến quản trị tài chính, nhân sự.