Miễn dịch trị liệu mở ra những bước tiến vượt bậc trong chẩn đoán và điều trị ung thư

Quang cảnh hội nghị.

Trong hai ngày 26 và 27/6, Bệnh viện Bạch Mai phối hợp Hội Miễn dịch trị liệu ung thư Việt Nam, Trường đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội), Hội Điện quang và Y học hạt nhân Việt Nam tổ chức Hội nghị khoa học 'Cập nhật tiến bộ trong miễn dịch trị liệu - Ung thư và Y học hạt nhân năm 2026'.

Tham gia hội nghị có hơn 1.500 đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học và cán bộ y tế đến từ nhiều cơ sở y tế trên cả nước đã tham gia hội nghị, trong đó có nhiều chuyên gia đầu ngành trong nước đến từ các bệnh viện: Bạch Mai, K, Chợ Rẫy, Ung Bướu Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Y Hà Nội, Ung Bướu Hà Nội và nhiều chuyên gia quốc tế trong lĩnh vực y học hạt nhân, xạ trị và ung thư học…

Hội nghị có 116 báo cáo khoa học, tập trung vào các nội dung quan trọng: cập nhật tiến bộ trong miễn dịch trị liệu ung thư; vai trò của dấu ấn sinh học; điều trị cá thể hóa; phối hợp đa mô thức; ứng dụng y học hạt nhân trong chẩn đoán và điều trị; kỹ thuật hình ảnh hiện đại; chăm sóc giảm nhẹ và an toàn người bệnh.

Báo cáo của Ban tổ chức cho thấy, trước gánh nặng bệnh tật ngày càng gia tăng, việc ứng dụng các tiến bộ của y học hiện đại nhằm chẩn đoán sớm, điều trị chính xác và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những năm gần đây, miễn dịch trị liệu, điều trị nhắm trúng đích, y học chính xác, sinh học phân tử, giải trình tự gen và các kỹ thuật hiện đại của y học hạt nhân đã tạo ra những bước tiến vượt bậc trong chẩn đoán và điều trị ung thư. Những thành tựu này đang góp phần thay đổi toàn diện chiến lược tiếp cận người bệnh, từ phát hiện sớm, phân tầng nguy cơ, lựa chọn điều trị, đánh giá đáp ứng cho đến theo dõi tái phát.

Miễn dịch trị liệu, đặc biệt là các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch, đã mở ra hướng điều trị mới cho nhiều loại ung thư, giúp cải thiện thời gian sống và chất lượng sống cho người bệnh. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, việc lựa chọn người bệnh phù hợp, xác định dấu ấn sinh học dự báo đáp ứng, tối ưu hóa phác đồ phối hợp và xử trí các tác dụng không mong muốn liên quan miễn dịch vẫn là những vấn đề cần được cập nhật, thảo luận và chuẩn hóa.

Đáng chú ý, y học hạt nhân đóng vai trò then chốt trong chẩn đoán sớm và theo dõi đáp ứng điều trị ung thư thông qua các kỹ thuật ghi hình chức năng như PET/CT và SPECT/CT, SPECT. Phương pháp này cho phép đánh giá chuyển hóa tế bào ung thư ngay cả khi chưa có tổn thương hình thái, giúp phát hiện di căn sớm và chính xác.

Trong điều trị, các liệu pháp phóng xạ nhắm trúng đích là phương pháp sử dụng cùng một phân tử cho cả ghi hình và điều trị, cho phép xác định chính xác vị trí tổn thương và đánh giá đáp ứng điều trị theo thời gian thực, góp phần tiêu diệt tế bào ung thư mà ít ảnh hưởng đến mô lành. Nhờ đó mà y học hạt nhân hỗ trợ cá thể hóa điều trị, lựa chọn phác đồ phù hợp với từng người bệnh dựa trên đặc điểm sinh học của từng khối u. Có thể nói đây là lĩnh vực tiên phong trong y học chính xác, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân ung thư.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, ung thư hiện vẫn là một trong những thách thức lớn nhất đối với hệ thống y tế toàn cầu. Đây không chỉ là gánh nặng bệnh tật đối với người bệnh và gia đình, mà còn là thách thức lớn đối với hệ thống y tế, đối với năng lực quản trị bệnh viện, năng lực nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực và tổ chức mạng lưới chăm sóc ung thư trên phạm vi quốc gia.

Trong nhiều thập kỷ trước đây, ung thư thường được tiếp cận chủ yếu theo mô hình điều trị kinh điển: phẫu thuật, hóa trị và xạ trị. Những phương pháp này đã cứu sống rất nhiều người bệnh và vẫn giữ vai trò nền tảng trong điều trị ung thư hiện đại. Tuy nhiên, khoa học y học ngày nay đang bước vào một giai đoạn phát triển mới.

Nếu trước đây ung thư thường được xem là một căn bệnh có tiên lượng rất nặng nề, thì ngày nay, với sự phát triển của khoa học, nhiều loại ung thư đã có thể được phát hiện sớm hơn, phân tầng nguy cơ chính xác hơn, lựa chọn điều trị hợp lý hơn và kiểm soát bệnh lâu dài hơn. Người bệnh không chỉ có thêm cơ hội kéo dài thời gian sống mà còn có cơ hội được sống với chất lượng tốt hơn, nhân văn hơn và phù hợp hơn với điều kiện cụ thể của từng cá thể.

Miễn dịch trị liệu, điều trị nhắm trúng đích, sinh học phân tử, giải trình tự gen thế hệ mới, trí tuệ nhân tạo, y học chính xác và đặc biệt là các tiến bộ vượt bậc của y học hạt nhân đã mở ra một kỷ nguyên mới trong chẩn đoán và điều trị ung thư.

Giám đốc bệnh viện Bạch Mai khẳng định, miễn dịch trị liệu không đơn thuần là bổ sung thêm một phương pháp điều trị mới bên cạnh phẫu thuật, hóa trị hay xạ trị. Sâu xa hơn, đây là một thay đổi căn bản trong tư duy điều trị ung thư. Thay vì chỉ tập trung tiêu diệt tế bào ung thư từ bên ngoài, miễn dịch trị liệu hướng tới việc huy động chính hệ miễn dịch của người bệnh trở thành lực lượng nhận diện, kiểm soát và tấn công tế bào ung thư. Những thành công của các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch, các liệu pháp tế bào, các chiến lược phối hợp miễn dịch trị liệu với hóa trị, xạ trị, điều trị nhắm trúng đích và y học hạt nhân đang mở ra nhiều triển vọng rất quan trọng cho người bệnh ung thư.

Tuy nhiên, miễn dịch trị liệu không phải là 'chiếc chìa khóa vạn năng' cho mọi người bệnh ung thư. Hiệu quả điều trị phụ thuộc rất nhiều vào lựa chọn đúng người bệnh, đúng chỉ định, đúng thời điểm, đúng phác đồ và quản lý tốt các độc tính liên quan đến miễn dịch. Do đó, yêu cầu đặt ra đối với các bệnh viện tuyến cuối, các trung tâm ung thư và các nhà khoa học không chỉ là cập nhật thuốc mới, kỹ thuật mới, mà còn phải xây dựng được năng lực đánh giá chỉ điểm sinh học, năng lực hội chẩn đa chuyên khoa, năng lực theo dõi đáp ứng điều trị, quản lý biến chứng và cá thể hóa quyết định điều trị cho từng người bệnh.

Trong khuôn khổ hội nghị, Bệnh viện Bạch Mai công bố thành lập Viện Y học hạt nhân và Ung bướu trên cơ sở Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu (trước đây). Việc nâng cấp lên mô hình Viện không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng cho những thành tựu đã đạt được, mà còn hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm chuyên sâu, dẫn dắt hàng đầu khu vực về ung thư học và y học hạt nhân.