Đàn ông Việt Nam cô đơn trong chính căn nhà vì những 'gánh nặng' của phái mạnh

Nam giới cô đơn, chịu nhiều áp lực

Nhiều năm làm nghiên cứu về giới, TS Khuất Thu Hồng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội ISDS cho rằng, nam giới ngày càng phải đối diện với nhiều áp lực. Chính truyền thống 'nam tôn nữ ti' hàng ngàn năm đã đặt lên vai nam giới một gánh nặng mà không thể rũ bỏ, làm cho họ căng thẳng, thất vọng, cô đơn, thậm chí là tuyệt vọng khi đối mặt với xã hội đang thay đổi nhanh chóng. Nhiều nam giới cô đơn trong chính căn nhà của mình.

Chúng ta thấy cuộc sống hiện đại ngày càng đắt đỏ, diễn ra rất là nhanh, phải đối diện với cơm áo, việc làm, thu nhập. Chúng ta hiểu sự căng thẳng, áp lực đối với đàn ông lớn nhường nào. Tuy nhiên, nếu là phụ nữ khi buồn, khổ có thể khóc, than vãn, chia sẻ nhưng nam giới không được như thế vì được gán cái danh là phái mạnh cho nên không thể chia sẻ, khóc, buồn. Họ phải luôn tỏ ra mạnh mẽ nhưng trong sâu thẳm có thể lo sợ, hoang mang, thậm chí cô đơn, đau khổ vì như thế đánh mất hình ảnh của mình.

Chính vì vậy, nhiều người đàn ông gặp vấn đề về sức khoẻ tâm thần. Họ bị trầm cảm, tìm đến rượu và các chất gây nghiện khác. 'Chúng ta hiểu hậu quả của hành vi lạm dụng chất gây nghiện như thế nào. Chúng ta nhìn thấy những tai nạn giao thông hàng ngày, chủ yếu do nam giới gây ra và chính là nạn nhân của tai nạn ấy. Nam giới cũng mắc bệnh nhiều hơn do uống rượu, ma tuý, hút thuốc lá…Không phải tự nhiên mà nam giới như vậy' - TS Khuất Thu Hồng cho hay.

TS Khuất Thu Hồng. Ảnh tG

TS Hoàng Tú Anh - Chủ tịch mạng lưới Phòng ngừa và ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới GBVNet tại Việt Nam cũng cho hay, bất bình đẳng giới gây ra rất nhiều hệ luỵ cho nam giới cũng bắt nguồn từ chính khuôn mẫu. Nam giới luôn được cho rằng phải mạnh mẽ, phải là trụ cột, không chịu những áp lực, chỉ trích nếu không theo những chuẩn mực như nữ giới. Nam giới hiện nay cũng có nhu cầu được chia sẻ, quan tâm, giải toả áp lực cuộc sống. Con trai cũng có nhiều điều trăn trở, tâm tư trong xã hội phát triển như ngày nay, nhất là khi giao thoa với nhiều nền văn hoá, mọi người được tiếp xúc với nhiều hình mẫu nam giới khác trên thế giới.

Cách truyền thống khiến cho anh có vẻ 'oai' đấy nhưng chưa chắc đã được hạnh phúc. Nam giới giờ chịu nhiều áp lực, mất nhiều cơ hội. Ngày xưa, mọi người nghĩ nam giới có nhiều cơ hội việc làm, kiếm tiền nhiều hơn nữ giới nhưng ngày nay điều đó đã thay đổi. Thị trường lao động thay đổi khiến nhiều nam giới khó khăn để kiếm một việc làm tốt.

Thay đổi định kiến giới

Trong quan niệm truyền thống về bình đẳng giới, nam giới luôn được coi là tác nhân gây ra sự bất bình đẳng giữa nam và nữ. Bởi vậy, có rất nhiều chính sách, luật để nâng cao vị thế của người phụ nữ, lên án trừng phạt hành vi bạo lực của nam giới lên phụ nữ. Tuy nhiên, phát biểu tại buổi ra mắt Diễn đàn Kết nối nam giới vì bình đẳng giới và phát triển bền vững (VNMenNet), PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu - Đại biểu Quốc hội, Giám đốc Bệnh viện ĐH Y Hà Nội cho rằng, cách tiếp cận này hiện nay cần thảo luận thêm.

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu cho rằng Việc chấm dứt hành vi bạo lực giới cần bắt đầu từ thay đổi định kiến

Việc chấm dứt hành vi bạo lực giới không hẳn đòi hỏi những điều luật, chính sách, chương trình, kế hoạch đồ sộ trên giấy mà trước hết cần bắt đầu thay đổi cơ bản những định kiến. Từ đó tạo ra giá trị, niềm tin mới tác động tới hành động của mỗi cá nhân, tổ chức. Chỉ có thay đổi những định kiến bình đẳng giới mới duy trì sự ổn định và xã hội có thể phát triển bền vững.

Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, bất bình đẳng giới trước hết gắn liền với những chuẩn mực xưa cũ về mối quan hệ giữa nam và nữ trong xã hội; hình mẫu nữ tính, nam tính trong xã hội. Theo đó, mẫu người đàn ông thành đạt, thành công thường được hình dung như người đẹp trai, tài năng, giàu có, có địa vị trong xã hội, trong bộ máy công quyền. Trong gia đình, người chồng phải luôn mạnh mẽ, là trụ cột, bảo vệ, lãnh đạo gia đình. Người vợ phải biết là hậu phương vững chắc để chồng yên tâm công tác và thăng tiến. Những quan niệm đó vẫn hiển hiện trên các phương tiện truyền thông đại chúng và tạo ra niềm tin cho giới trẻ rằng đó là mẫu hình cần phải phấn đấu, đạt được. Những truyền thống hàng nghìn năm về khái niệm phái mạnh đã đặt lên vai người đàn ông những gánh nặng họ không thể rũ bỏ, hình mẫu cần phấn đấu.

Với xu hướng phát triển mẫu hình truyền thống đó, xã hội vẫn đầy rẫy những bất công diễn ra hàng ngày. Do đó, có thể bắt đầu thách thức những định kiến cũ bằng cách thảo luận về những câu hỏi tưởng chừng đã được mặc nhiên xác định như: Thế nào là người đàn ông lý tưởng? Xã hội, gia đình mong chờ điều gì nhất ở người nam giới? Trẻ em trai được dạy gì trong cộng đồng, trường học, gia đình về những điều cần đạt được với tư cách là nam giới?...

Nhiều nam giới Việt Nam cô đơn 'gánh nặng' của phái mạnh. Ảnh minh họa

Theo TS Khuất Thu Hồng, nam giới bạo hành cũng liên quan một phần đến những áp lực. Trong tất cả các chương trình, dự án về bình đẳng giới, chúng ta thường đẩy nam giới sang phía đối diện để chê trách, phê phán, lên án. Cách làm như vậy không mang lại hiệu quả. Việc tập trung vào phụ nữ những năm qua giúp chị em tiến bộ nhiều nhưng chúng ta bỏ quên nam giới. Đặt nam giới ở phía đối diện nên không thu hút được họ vào nỗ lực chung vì bình đẳng. Chúng ta không dành cho nam giới sự quan tâm mà lẽ ra họ được nhận. Đã đến lúc phải thay đổi cách làm để giúp nam giới có khoảnh khắc của mình, cũng được hỗ trợ, quan tâm và đồng hành cùng phụ nữ và các giới khác trong những nỗ lực chung để thay đổi quan niệm xưa cũ để bình đẳng hơn, hạnh phúc hơn.

Diễn đàn Kết nối nam giới vì bình đẳng giới và phát triển bền vững (VNMenNet) ra đời là sáng kiến rất cần thiết, kịp thời. Đây là không gian mở kết nối các cá nhân và tổ chức nhằm thúc đẩy bình đẳng giới và chấm dứt bạo lực trên cơ sở giới tại Việt Nam. Ngoài ra, VNMenNet cũng hướng tới việc kết nối nam giới để chia sẻ kinh nghiệm, cùng hành động trong các hoạt động chung và vấn đề đang tác động tới nam giới.

PGS Nguyễn Lân Hiếu, Đại biểu Quốc hội tỉnh Bình Định, Giám đốc Bệnh viện ĐH Y Hà Nội, được bầu làm Chủ tịch lâm thời của VNMenNet. Ban điều hành còn có sự tham gia của một số nhân vật như ông Đặng Hoa Nam - Cục trưởng Cục Trẻ em, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội; TS Trần Kiên - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển Xã hội (ISDS); ông Lương Thế Huy - Viện trưởng Viện iSEE; nhà báo Trương Anh Ngọc...

TS Khuất Thu Hồng mong rằng, tất cả mọi người, chị em phụ nữ cũng hiểu rằng nam giới đang gặp phải rất nhiều vấn đề, những khó khăn, áp lực. Từ đó có sự sẻ chia, thông cảm nhiều hơn. Phụ nữ và nam giới cùng gánh vác, chia sẻ từ công việc gia đình đến xã hội, rõ ràng gánh nặng được san sẻ, hạnh phúc nhân đôi. Những thành viên nam giới rất ưu tú trong mạng lưới sẽ truyền cảm hứng cho những nam giới khác để thấy rằng khi chúng ta thay đổi suy nghĩ, cùng làm việc với phụ nữ, tham gia vào hoạt động thúc đẩy bình đẳng giới sẽ mang lại lợi ích cho cả 2 bên. Nếu chúng ta cùng làm việc với nhau, cùng hưởng thành quả sẽ hạnh phúc hơn nhiều so với chỉ một bên cố gắng.