Đồng hành cùng Nhà nước đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh xung đột Trung Đông

Nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu

Xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đang leo thang nghiêm trọng. Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày, tương đương 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Giá dầu thế giới đã tăng 20% từ đầu năm và có nguy cơ tăng đột biến lên 120-140 USD/thùng nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn. Toàn thế giới, khu vực châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á trong đó có Việt Nam, được dự báo chịu tác động nặng nề nhất do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.

Tại Việt Nam, tổng nguồn xăng dầu tiêu thụ nội địa năm 2025 đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn, bình quân 2,2-2,3 triệu m³/tấn/tháng. Mặc dù có hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Bình Sơn, nước ta vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu. Nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương là hoàn toàn có thể xảy ra.

Ngay khi chiến sự nổ ra, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo rất kịp thời. Các bộ ngành và địa phương đều được phân công cụ thể và phối hợp với Bộ Công Thương để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Ngày 4/3/2026, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ký Quyết định số 385/QĐ-TTg thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông do Phó Thủ tưởng Bùi Thanh Sơn làm Tổ trưởng để theo dõi, rà soát và báo cáo hàng ngày.

Trong những ngày qua, Bộ Công Thương đã xây dựng các kế hoạch, phương án để kiểm soát tình hình. Bộ đã chỉ đạo, đôn đốc các nhà máy lọc dầu và toàn bộ chuỗi cung ứng xăng dầu cả nước, từ thương nhân đầu mối - phân phối - bán lẻ, tập trung tháo gỡ khó khăn, tìm kiếm nguồn xăng dầu mới, duy trì hoạt động sản xuất - kinh doanh để đảm bảo cung ứng xăng dầu ra thị trường được duy trì liên tục. Bộ cũng đã chỉ đạo các địa phương, Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường giám sát, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Bộ Công Thương và Bộ Tài chính đang xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ các phương án bình ổn giá trong đó có sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Bộ cũng đang tích cực phối hợp với các bộ ngành, báo cáo Chính phủ để triển khai các biện pháp khác như đề xuất giảm thuế bảo vệ môi trường và các biện pháp hữu hiệu khác nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho nền kinh tế.

Tình hình các quốc gia trong khu vực

Lào: ghi nhận đợt tăng giá xăng dầu mạnh nhất khu vực. Ngày 4/3, giá xăng thường tăng 890 kíp lên 23.260 kíp/lít; xăng cao cấp lên 28.420 kíp/lít. Chỉ 2 ngày sau (6/3), Lào tiếp tục tăng sốc: diesel nhảy 33% từ 21.930 lên 29.310 kíp/lít, xăng thường tăng 16% lên 27.070 kíp/lít, xăng cao cấp tăng 11% lên 31.570 kíp/lít (tương đương khoảng 1,46 USD/lít). Đây là một trong những mức điều chỉnh lớn nhất trong nhiều tháng gần đây.

Thái Lan: giá xăng Gasohol 95 tại Thái Lan tính đến 5/3 ở mức 30,55 baht/lít (khoảng 0,92 USD/lít), diesel B7 ở mức 29,94 baht/lít. Ngày 3/3, Shell Thái Lan đã tăng giá diesel thêm 4,20 baht/lít lên 34,14 baht/lít. Thái Lan là một trong các quốc gia đã áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để ưu tiên nhu cầu nội địa.

Trung Quốc và Singapore: giá xăng Trung Quốc tính đến 2/3 ở mức 7,62 CNY/lít (1,10 USD/lít), tăng 4,5% so với tháng trước. Singapore duy trì mức giá cao nhất khu vực với xăng RON95 khoảng 3,05 SGD/lít (2,17 USD/lít).

Rủi ro lớn nhất hiện nay là khủng hoảng eo biển Hormuz chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Nếu tình trạng phong tỏa kéo dài, các chuyên gia cảnh báo giá dầu Brent có thể vượt 120-140 USD/thùng. Một số quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan đã hạn chế xuất khẩu nhiên liệu. Nhiều nước trong khu vực đã triển khai các biện pháp tiết kiệm xăng dầu trong nội địa, kêu gọi người dân sử dụng các phương tiện thay thế trong bối cảnh khan hiếm nguồn cung xăng dầu trong khu vực.

Người dân và doanh nghiệp chung tay đồng hành cùng Nhà nước chia sẻ với Nhà nước

- Thấu hiểu khó khăn trong điều hành: Bộ Công Thương đã nhanh chóng, liên tục ban hành các văn bản chỉ đạo hệ thống phân phối xăng dầu trên cả nước yêu cầu đảm bảo nguồn cung và duy trì hoạt động bán hàng liên tục tại các cửa hàng xăng dầu. Bên cạnh đó, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đa dạng nguồn cung nhập khẩu xăng dầu để phục vụ sản xuất, tiêu dùng trong nước. Người dân và doanh nghiệp cần đồng thuận với chủ trương điều hành, không hoang mang, không mua tích trữ gây mất cân đối cung cầu cục bộ.

- Không đầu cơ, găm hàng: Tuyệt đối không lợi dụng tình hình để đầu cơ, tích trữ xăng dầu trái phép. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt, ảnh hưởng đến cộng đồng.

- Phản ánh kịp thời: Khi phát hiện cửa hàng xăng dầu ngừng bán hàng không lý do, bán sai giá niêm yết hoặc có dấu hiệu găm hàng, người dân cần chủ động phản ánh đến Bộ Công Thương (Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, đường dây nóng: 1900 888 655) và Chi cục Quản lý thị trường ở địa phương để kịp thời xử lý.

Giải pháp tiết kiệm xăng dầu

Đối với người dân:

- Hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân: khi không cần thiết; ưu tiên đi chung xe, sử dụng phương tiện công cộng hoặc xe đạp cho quãng đường ngắn.

- Bảo dưỡng phương tiện định kỳ: Kiểm tra lốp xe đúng áp suất, thay dầu nhớt đúng hạn, tắt máy khi dừng đỗ lâu giúp giảm 10-15% lượng xăng tiêu hao.

- Lái xe tiết kiệm nhiên liệu: Giữ tốc độ ổn định, tránh tăng giảm ga đột ngột, hạn chế chạy tốc độ cao không cần thiết.

- Chuyển đổi phương tiện: Cân nhắc sử dụng xe điện, xe hybrid hoặc phương tiện sử dụng nhiên liệu sinh học E5/E10 theo lộ trình từ ngày 01/6/2026.

Đối với doanh nghiệp:

- Xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu cho từng quy trình sản xuất, vận tải; áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn ISO 50001.

- Tối ưu hóa logistics: Sắp xếp tuyến vận chuyển hợp lý, tăng tải trọng mỗi chuyến hàng, giảm số lượt xe chạy rỗng.

- Đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng: Nâng cấp máy móc, thiết bị sản xuất, chuyển đổi sang năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió) cho các hoạt động phụ trợ.

- Khuyến khích làm việc từ xa khi có thể để giảm nhu cầu đi lại, vận chuyển.

Xăng dầu là mặt hàng chiến lược, nhưng nguồn cung thì lại hữu hạn. Trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran gây bất ổn thị trường năng lượng toàn cầu, mỗi lít xăng tiết kiệm được là một đóng góp thiết thực cho an ninh năng lượng quốc gia. Người dân, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí, truyền thông hãy đồng lòng, chia sẻ trách nhiệm cùng Nhà nước: không hoang mang, không tích trữ, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả - vì lợi ích chung của đất nước và vì một tương lai năng lượng bền vững.