El Nino gây mưa lũ cực đoan, hồ chứa vừa và nhỏ đối mặt nhiều rủi ro

Trước diễn biến phức tạp của hiện tượng El Nino có thể làm gia tăng nguy cơ mưa lũ cực đoan trong những tháng cuối năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có hồ chứa thủy lợi, yêu cầu khẩn trương triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn đập, hồ chứa và vùng hạ du trong mùa mưa lũ năm nay cũng như các năm tiếp theo.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường dẫn dự báo của Trung tâm Khí tượng thủy văn Quốc gia cho thấy, hiện tượng El Nino đang ảnh hưởng đến nước ta và cường độ có xu hướng tiếp tục gia tăng trong khoảng ba tháng tới, duy trì cường độ mạnh trong giai đoạn từ tháng 10-12/2026.

Mặc dù El Nino là nguyên nhân chính gây thiếu hụt lượng mưa, song vẫn tiềm ẩn xảy ra tình trạng mưa lũ cực đoan, mưa lũ có cường độ rất lớn tập trung trong thời gian ngắn, dẫn đến dòng chảy đến hồ chứa tăng đột biến, mực nước trong các hồ chứa tăng rất nhanh, nhất là với các hồ chứa vừa và nhỏ, có khả năng sẽ đầy nước ngay trong một trận mưa. Nhiều hồ chứa phải chuyển từ trạng thái thiếu nước sang điều tiết lũ trong thời gian ngắn, gây khó khăn cho vận hành và bảo đảm an toàn công trình.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương tăng cường kiểm tra, đánh giá an toàn đập, hồ chứa thủy lợi; xây dựng phương án vận hành linh hoạt, sẵn sàng ứng phó với các tình huống mưa lớn, lũ cực đoan trong mùa mưa lũ năm 2026. Ảnh minh hoạ

Để chủ động ứng phó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan thực hiện nghiêm các quy định về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước; tổ chức kiểm tra, đánh giá hiện trạng công trình và năng lực của các đơn vị quản lý, khai thác.

Các địa phương được yêu cầu thực hiện việc phân cấp quản lý đập, hồ chứa thủy lợi theo quy định; đồng thời rà soát, củng cố năng lực đối với các tổ chức khai thác công trình thủy lợi chưa đáp ứng yêu cầu.

Đối với các hồ chứa có nguy cơ mất an toàn, hồ đang bị hư hỏng hoặc đang thi công, Bộ đề nghị các đơn vị quản lý, chủ đầu tư thường xuyên kiểm tra, đánh giá, có giải pháp bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du; hạn chế tích nước đối với những hồ chứa chưa bảo đảm điều kiện an toàn.

Đối với các hồ chứa có cửa van điều tiết, các địa phương cần rà soát, điều chỉnh quy trình vận hành; kiểm tra toàn diện tình trạng an toàn của công trình, hệ thống cấp điện, thiết bị đóng mở cửa van, hệ thống giám sát vận hành và các thiết bị liên quan, bảo đảm luôn trong trạng thái sẵn sàng hoạt động.

Bộ cũng yêu cầu tổ chức vận hành thử các cửa van, thiết bị điều khiển theo quy định; duy trì hoạt động ổn định của hệ thống quan trắc khí tượng thủy văn chuyên dùng; xây dựng các kịch bản vận hành linh hoạt ứng với các tình huống mưa lớn, mưa đặc biệt lớn, thường xuyên cập nhật dự báo để điều chỉnh phương án phù hợp.

Cùng với đó, các địa phương phải tổ chức trực ban nghiêm túc, thường xuyên kiểm tra công trình, chuẩn bị phương án ứng phó, xử lý sự cố ngay từ giờ đầu theo phương châm '4 tại chỗ'; kịp thời thông báo cho chính quyền và người dân vùng hạ du khi có tình huống bất thường.