Mã định danh địa điểm có thay thế 'sổ đỏ'?

Một mã riêng cho mỗi địa điểm

Từ ngày 1.9.2026, Nghị định số 326/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về định danh địa điểm chính thức có hiệu lực. Theo đó, mã định danh địa điểm là dãy số tự nhiên gồm 12 chữ số do Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm xác lập.

Mã định danh địa điểm không thay thế giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Ảnh minh họa)

Mỗi địa điểm được gắn một mã riêng biệt, không trùng lặp trong toàn hệ thống và bảo đảm tính ổn định lâu dài. Việc định danh được thực hiện nhằm phân biệt địa điểm này với địa điểm khác, tạo đầu mối kết nối thông tin đang được quản lý tại nhiều cơ sở dữ liệu.

Dãy số gồm 12 chữ số dễ khiến người dân liên tưởng đến một loại địa chỉ mới có thể thay cho số nhà. Tuy nhiên, theo Nghị định số 326/2026/NĐ-CP, mã định danh địa điểm không thay thế số nhà, địa chỉ hành chính, mã bưu chính, số thửa đất hay thông tin trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Ngược lại, địa chỉ, mã bưu chính, tọa độ và thông tin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nếu có, là những trường dữ liệu được gắn với mã định danh. Như vậy, số nhà vẫn được sử dụng để nhận biết địa chỉ; mã bưu chính vẫn phục vụ hoạt động bưu chính; số thửa đất, tờ bản đồ và giấy chứng nhận tiếp tục có giá trị trong quản lý đất đai.

Mã định danh địa điểm có vai trò liên kết những thông tin này với đúng một địa điểm trong hệ thống dữ liệu. Một địa điểm có thể được thể hiện khác nhau trong hồ sơ đất đai, đăng ký cư trú, giấy phép xây dựng hoặc dữ liệu chuyên ngành. Khi có mã nhận diện thống nhất, các cơ quan có cơ sở đối chiếu, xác định những thông tin đó cùng thuộc một địa điểm.

Đối tượng được định danh không chỉ là nhà ở. Theo danh mục ban hành kèm Nghị định, phạm vi định danh gồm thửa đất, công trình kiến trúc, công trình xây dựng, nhà ở, trụ sở, trường học, bệnh viện, cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhà ga, bến xe, bến cảng, sân bay và nhiều công trình hạ tầng.

Các tuyến đường, cầu, hầm, đập, hồ chứa nước, công trình điện, viễn thông, cấp nước, thoát nước, phòng cháy, chữa cháy cũng thuộc phạm vi định danh. Danh mục còn bao gồm địa danh, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, địa điểm du lịch và những đối tượng địa lý tự nhiên như sông, suối, núi, đồi, đảo, hang động, khu bảo tồn thiên nhiên.

Đối với công trình có kết cấu kéo dài dọc tuyến giao thông và có thể tiếp cận từ nhiều vị trí, địa điểm được xác định theo điểm đầu, điểm cuối, các nút giao hoặc vị trí giao cắt với địa giới hành chính cấp tỉnh.

Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm được xây dựng tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Ngoài mã định danh, dữ liệu của một địa điểm có thể gồm tên, địa chỉ, lối tiếp cận, mã bưu chính, tọa độ, trạng thái hoạt động và dấu hiệu nhận biết.

Tùy từng đối tượng, hệ thống có thể lưu trữ thêm thông tin về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, kết cấu công trình, dữ liệu không gian ba chiều, cơ quan chủ quản, tổ chức hoặc cá nhân sở hữu, sử dụng địa điểm.

Các dữ liệu này được phân thành hai nhóm công khai và không công khai. Mã định danh, loại đối tượng, địa chỉ, lối tiếp cận, mã bưu chính, tọa độ, trạng thái hoạt động, tên và dấu hiệu nhận biết của địa điểm thuộc nhóm dữ liệu công khai.

Thông tin về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, kết cấu công trình, dữ liệu không gian ba chiều, cơ quan chủ quản, chủ sở hữu hoặc người sử dụng thuộc nhóm không công khai. Việc khai thác, chia sẻ nhóm dữ liệu này phải tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo vệ bí mật nhà nước.

Khi địa chỉ hoặc trạng thái của một địa điểm thay đổi, cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu gốc có trách nhiệm cập nhật và đồng bộ thông tin. Nguyên tắc ổn định lâu dài của mã định danh giúp duy trì sự liên kết với địa điểm trong quá trình những thông tin mô tả liên quan được điều chỉnh.

Nhà hát Lớn Hà Nội thuộc nhóm công trình được định danh địa điểm. Ảnh: Bảo tàng Hà Nội

Việc cấp mã định danh không phải là thủ tục xác lập quyền sở hữu nhà ở hoặc quyền sử dụng đất. Giá trị pháp lý của giấy chứng nhận và các giấy tờ liên quan tiếp tục được thực hiện theo pháp luật chuyên ngành.

Người dân không phải đăng ký đồng loạt

Nghị định số 326/2026/NĐ-CP không đặt ra thủ tục bắt buộc để từng hộ gia đình, cá nhân phải nộp hồ sơ xin cấp mã định danh địa điểm.

Mã được tạo lập trên cơ sở thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành về đất đai, công trình, giao thông, địa danh. Cơ quan quản lý có trách nhiệm rà soát, chuẩn hóa và đồng bộ dữ liệu để thực hiện cấp mã.

Địa điểm đã có đủ thông tin sẽ được đồng bộ vào Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm. Trường hợp dữ liệu còn thiếu, cơ quan quản lý tiếp tục thu thập, bổ sung theo lộ trình. Vì vậy, Nghị định có hiệu lực từ ngày 1.9.2026 không đồng nghĩa mọi địa điểm trên cả nước đều lập tức có mã và hiển thị đầy đủ.

Người dân có thể khai thác dữ liệu công khai về định danh địa điểm và thông tin của mình trên ứng dụng VNeID. Những thông tin liên quan đến giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, kết cấu công trình, chủ sở hữu hoặc người sử dụng địa điểm thuộc nhóm dữ liệu không công khai, việc khai thác phải tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Nếu phát hiện thông tin về địa điểm có sai sót, cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền phản ánh, kiến nghị với cơ quan nhà nước để được kiểm tra, điều chỉnh.

Cơ quan giải quyết thủ tục hành chính không được yêu cầu cung cấp lại thành phần hồ sơ nếu thông tin tương ứng đã có trong Cơ sở dữ liệu định danh địa điểm. Khi hệ thống được kết nối đầy đủ, mã định danh sẽ giúp xác định chính xác địa điểm, hạn chế kê khai lặp lại và giảm tình trạng thông tin địa chỉ không thống nhất giữa các thủ tục.

Dữ liệu định danh địa điểm còn được khai thác phục vụ quản lý cư trú, phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, phòng, chống thiên tai và các hoạt động quản lý nhà nước khác.