Mất quyền kinh doanh vì bị đánh cắp thông tin căn cước

Tá hỏa vì 'bỗng dưng' có hộ kinh doanh

Mới đây, anh P.L.V. (ngụ Hà Nội) chia sẻ trên mạng xã hội câu chuyện khiến nhiều người không khỏi giật mình. Theo anh V., khi chuẩn bị đăng ký mở một cơ sở kinh doanh tại Hà Nội, hồ sơ của anh bất ngờ bị từ chối.

Nguy cơ lộ dữ liệu cá nhân thông qua chụp, gửi căn cước trên mạng xã hội (Ảnh: AI)

Tìm đến cơ quan thuế để tìm hiểu nguyên nhân, anh mới biết thông tin căn cước của mình đã được sử dụng để đăng ký một cơ sở kinh doanh mắt kính, kính thuốc tại một địa chỉ trên đường Trần Quốc Thảo (quận 3, TPHCM trước đây) từ năm 2023. Anh V. bức xúc vì từ trước đến nay chỉ sinh sống, học tập và làm việc tại Hà Nội, chưa từng đến địa chỉ trên, càng không hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh mắt kính. 'Tôi vừa được thông báo tạm hoãn xuất cảnh vì quá 120 ngày không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký kinh doanh. Đây là việc nhiều người dân gặp phải nhưng quy trình giải quyết vụ việc còn rắc rối, mong có giải pháp xử lý những trường hợp tương tự như tôi', anh V. chia sẻ.

Trên các diễn đàn mạng xã hội, nhiều người cũng chia sẻ những tình huống tương tự anh V. Tài khoản K.Y. cho biết một người bạn bất ngờ phát hiện mình đứng tên 2 doanh nghiệp đang nợ thuế khi làm thủ tục xuất cảnh, dù chưa từng tham gia thành lập hay điều hành công ty nào. Một tài khoản khác kể, khi tra cứu thông tin trên hệ thống đăng ký doanh nghiệp và cơ quan thuế đã phát hiện 2 doanh nghiệp tại TPHCM đứng tên mình từ nhiều năm trước. Theo người này, cả hai doanh nghiệp hiện đã ngừng hoạt động nhưng vẫn còn tồn tại nghĩa vụ thuế. Điều đó khiến anh ấy lo ngại có thể ảnh hưởng đến hồ sơ pháp lý, nghĩa vụ tài chính cũng như các giao dịch trong tương lai của mình.

Với những câu chuyện thực tế đó, nhiều người dân bày tỏ lo lắng khi hiện nay thông tin căn cước được sử dụng trong rất nhiều giao dịch, từ mở tài khoản ngân hàng, đăng ký doanh nghiệp, hộ kinh doanh đến các thủ tục hành chính khác.

Thu hồi giấy chứng nhận

Theo Luật sư Đậu Đức Ninh (Đoàn Luật sư TPHCM), trong trường hợp thông tin căn cước của một cá nhân bị người khác sử dụng trái phép để đăng ký hộ kinh doanh, nếu xác định cơ quan đăng ký kinh doanh có sai sót trong quá trình tiếp nhận, thẩm tra hoặc giải quyết hồ sơ thì cơ quan này phải có trách nhiệm khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.

Cụ thể, khi phát hiện hồ sơ đăng ký có thông tin giả mạo, kê khai không đúng chủ thể hoặc sử dụng trái phép giấy tờ của người khác, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã có trách nhiệm thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh đã cấp theo khoản 1 Điều 105 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP. Nếu việc cấp giấy chứng nhận xuất phát từ lỗi của cán bộ, công chức trong quá trình tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ thì tùy tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xem xét xử lý kỷ luật theo quy định của Luật Cán bộ, công chức. Trường hợp gây thiệt hại cho người bị mạo danh, Nhà nước có trách nhiệm bồi thường nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017.

Luật sư Đậu Đức Ninh nêu rõ, khi phát hiện bị mạo danh để đăng ký hộ kinh doanh hoặc thực hiện các thủ tục hành chính khác, người dân cần tra cứu thông tin trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký hộ kinh doanh, đồng thời liên hệ cơ quan thuế để xác định tình trạng hoạt động và nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh; trình báo cơ quan công an để xác minh hành vi giả mạo. Tiếp theo, người dân nộp hồ sơ đề nghị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh tại cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi đã cấp giấy chứng nhận. Hồ sơ gồm đơn đề nghị, văn bản của cơ quan công an hoặc cơ quan có thẩm quyền xác nhận việc giả mạo cùng bản sao căn cước.

Theo Luật sư Trương Văn Tuấn (Đoàn Luật sư TPHCM), từ ngày 1-7-2025, việc ủy quyền đăng ký doanh nghiệp phải xác thực điện tử theo quy định của Nghị định số 168/2025/NĐ-CP. Tiếp đó, Nghị định 296/2026/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 168/2025/NĐ-CP) quy định về xác thực điện tử trong thủ tục đăng ký doanh nghiệp được cụ thể hóa, trong đó người ủy quyền và người được ủy quyền phải xác thực điện tử khi thực hiện thủ tục thành lập doanh nghiệp, thay đổi người đại diện theo pháp luật cùng một số trường hợp khác. Việc xác thực điện tử qua hệ thống sẽ chứng minh việc người ủy quyền đồng ý đăng ký, tránh tình trạng dùng giấy tờ, căn cước của người khác để tự ý đăng ký doanh nghiệp.