Ứng dụng AI trong giáo dục: Giáo viên phải giữ vai trò định hướng

Hội thảo 'Trí tuệ nhân tạo trong giáo dục: Những vấn đề trọng yếu trong nghiên cứu và đào tạo giáo viên' quy tụ hơn 200 tác giả, chuyên gia đến từ các cơ quan quản lý (Bộ GD-ĐT, Ban Dân tộc và Tôn giáo), cùng hơn 40 tổ chức, doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu và trường đại học trong và ngoài nước. Chương trình gồm các phiên toàn thể và bốn tiểu ban: khoa học tự nhiên; khoa học xã hội và ngoại ngữ; giáo dục đặc thù; giáo dục học và quản lý giáo dục.

Phát biểu khai mạc, TS Cao Anh Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm TPHCM nhấn mạnh, AI đang làm thay đổi sâu sắc giáo dục, mở ra cơ hội đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, đánh giá người học và quản trị. Đồng thời, công nghệ đặt ra thách thức về đạo đức, trách nhiệm sử dụng và yêu cầu đổi mới mô hình đào tạo, bồi dưỡng giáo viên.

TS Cao Anh Tuấn, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm TPHCM, phát biểu.

'Nhà trường kỳ vọng hội thảo tạo diễn đàn trao đổi kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn, đề xuất giải pháp cho xây dựng chính sách và phát triển chuyên môn của giáo viên. Sự kiện cũng nằm trong chuỗi hoạt động hướng tới kỷ niệm 50 năm thành lập trường' - TS Cao Anh Tuấn chia sẻ.

Trình bày báo cáo 'Công nghệ AI: Công cụ giải quyết vấn đề hay tác nhân gây hỗn loạn?', GS Ho Ryong Park, Đại học Murray State (Hoa Kỳ), cho rằng câu hỏi trọng tâm hiện nay là làm thế nào sử dụng AI mà vẫn giữ những giá trị con người trong giáo dục.

GS Ho Ryong Park trình bày tham luận tại hội thảo.

Theo GS Ho Ryong Park, AI hiện diện ngày càng rộng rãi trong học tập và giảng dạy, trong khi việc hướng dẫn sử dụng chưa theo kịp. Nhiều giáo viên, sinh viên khai thác công nghệ dựa trên kinh nghiệm cá nhân, chưa có cơ sở chắc chắn để đánh giá tính phù hợp và hiệu quả.

Sự phát triển của internet và AI cũng làm thay đổi mô hình giáo dục vốn đặt giáo viên ở vị trí trung tâm cung cấp kiến thức. Cả người thầy và người học đều có thể sử dụng AI như một nguồn hỗ trợ. Tuy nhiên, việc mỗi bên khai thác công cụ riêng lẻ chưa đủ tạo nên môi trường học tập hiệu quả.

'Giáo viên cần thiết kế hoạt động kết nối người thầy, người học và AI, duy trì tương tác, đối thoại có ý nghĩa. Trong quá trình đó, giáo viên giữ vai trò định hướng, lựa chọn cách sử dụng công nghệ phù hợp với nhu cầu học tập', GS Park nhấn mạnh.

Một vấn đề GS Park đặt ra là trách nhiệm kiểm tra sản phẩm AI. Chẳng hạn, giáo viên chuyển phản hồi do AI tạo ra cho sinh viên mà không xem xét, hoặc sinh viên yêu cầu AI viết toàn bộ bài tập rồi nộp. Những tình huống này cần được xem xét về đạo đức và tính trung thực trong dạy học.

GS Park cho rằng, AI có thể nhanh chóng tạo hoạt động hấp dẫn, cung cấp phản hồi, cá nhân hóa tài liệu và hỗ trợ chuẩn bị bài giảng. Tuy nhiên, khả năng tạo nội dung nhanh không tự động bảo đảm chất lượng. Giáo viên cần kiểm tra độ chính xác, mức độ phù hợp và khả năng giúp người học tiến bộ.

Từ kinh nghiệm đào tạo giáo viên ngôn ngữ, ông nhận định AI có thể giảm rào cản ngoại ngữ nhờ khả năng tương tác, dịch và giải thích bằng nhiều ngôn ngữ. Công nghệ cũng hỗ trợ tạo tình huống, câu hỏi, mô phỏng, mở rộng những trải nghiệm học tập trước đây khó thực hiện.

Dù vậy, hoạt động học tập cần gắn với kiến thức, trải nghiệm sẵn có và nhu cầu tìm hiểu của học sinh, sinh viên. Phản hồi phải giúp người học hiểu vấn đề và biết cách cải thiện. Sự hấp dẫn của công cụ chỉ có ý nghĩa khi phục vụ mục tiêu học tập.

GS Park cũng đề xuất bồi dưỡng năng lực AI cho giáo viên, phát triển phương pháp sư phạm dựa trên bằng chứng và đổi mới đánh giá để thể hiện quá trình suy nghĩ của người học. Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ dữ liệu, bảo đảm tiếp cận công bằng và phát triển nghiên cứu về AI trong giáo dục tại Việt Nam.

Ngoài báo cáo của GS Ho Ryong Park, phiên toàn thể có các chủ đề về đào tạo giáo viên trước sự phát triển nhanh của công nghệ; mức độ chấp nhận AI tạo sinh của sinh viên sư phạm Việt Nam; quản lý việc sử dụng AI trong học tập và đánh giá ở bậc sau đại học; ứng dụng AI trong giáo dục phổ thông.

Các phiên tiểu ban tập trung vào khung năng lực AI của giáo viên, phân định vai trò giữa giáo viên, người học và AI trong thiết kế dạy học. Nhiều tham luận đề cập việc tích hợp ChatGPT vào đào tạo giáo viên Toán, hướng dẫn học sinh sử dụng AI có trách nhiệm trong môn Ngữ văn, ứng dụng AI trong giáo dục mầm non, giáo dục đặc biệt và đổi mới quản trị nhà trường.