Nghẹn ngào ngày 'gặp lại' đồng đội sau 54 năm của cựu chiến binh

Tự tay chôn cất đồng đội giữa chiến trường

Mới đây, chính quyền xã Vạn An (Nghệ An) đã cùng thân nhân của liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế tổ chức lễ cất bốc, đưa hài cốt liệt sĩ từ Nghĩa trang liệt sĩ xã Hải Trường (Quảng Trị) về quê nhà. Tham dự buổi lễ truy điệu và an táng có nhiều đồng đội cũ, trong đó có cựu chiến binh Hồ Việt Hùng (SN 1953), trú xã Kim Liên, Nghệ An.

'Hôm nay, sau 54 năm, Quế đã về yên nghỉ bên các đồng đội tại nghĩa trang liệt sĩ Nam Đàn. Chúng tôi lần thứ 2 làm lễ mai táng Quế. Thắp nén tâm nhang lên bàn thờ đặt hài cốt của Quế hôm nay có Dũng, Xuân, Định, An, Anh. Khóc lần thứ 2 nhưng còn đâu nước mắt nữa… Thương lắm Quế ơi, hãy ngủ ngon nhé. Tổ quốc và Nhân dân ngàn đời ghi nhớ sự hy sinh của bạn', ông Hồ Việt Hùng viết trên trang cá nhân sau đó.

Cựu chiến binh Hồ Việt Hùng chia sẻ ký ức những ngày tháng đạn bom khốc liệt. Ảnh: Kim Long

Ngược thời gian trở về 55 năm trước, vào tháng 8/1971, khi vừa cầm trên tay giấy báo trúng tuyển vào khoa Triết, Trường đại học Tổng hợp, thanh niên Hồ Việt Hùng lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện ở miền Bắc, người lính trẻ cùng 92 đồng đội thuộc Tỉnh đội Nghệ An hành quân vào chiến trường, bổ sung cho Trung đoàn 27, Mặt trận B5, chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị.

Tháng 2/1972, đơn vị vượt sông Bến Hải vào giữ chốt ở thôn An Lộng, xã Triệu Hòa, huyện Triệu Phong (cũ), tỉnh Quảng Trị. Suốt những ngày đêm chiến đấu trên chốt, hai người lính đồng hương Hồ Việt Hùng và Nguyễn Hữu Quế (SN 1952, quê thị trấn Nam Đàn, huyện Nam Đàn cũ, Nghệ An) luôn sát cánh cùng nhau.

Nhớ về những ngày chiến đấu ác liệt, ông Hùng trầm ngâm cho biết: Chiến tranh ác liệt nên nhiều đồng đội hy sinh, được chôn vội trong đêm. Còn ông, sau mỗi lần bị thương, được rút về bên này sông Bến Hải chữa trị. Khi vết thương ổn định, ông lại vượt sông vào bám trận địa.

Trở về từ chiến trường, thương binh Hồ Việt Hùng vẫn còn nhiều viên đạn trong cơ thể. Ảnh: Kim Long

Rạng sáng ngày 24/8/1972, địch dùng máy bay, xe tăng, pháo binh dọn đường cho một đại đội bộ binh tấn công vào chốt ở thôn An Lộng. Sau một giờ chiến đấu, tiểu đội do Tiểu đội trưởng Hồ Việt Hùng chỉ huy đã đánh bật địch ra khỏi chốt, làm chủ trận địa. Tiểu đội trưởng Hùng dù mang vết thương ở chân nhưng vẫn cố gắng trườn lên để kiểm tra tình hình và bàng hoàng phát hiện người đồng đội thân thiết Nguyễn Hữu Quế đã hy sinh.

'Tôi nhớ hôm đó trăng rất sáng, có cả pháo sáng của địch dội từ biển vào. Chúng tôi đào huyệt, vội vàng an táng Quế. Tôi cắt một miếng sắt từ thùng đựng đạn, dùng tống chốt khẩu AK khắc tên, tuổi, quê quán của Quế rồi chôn cùng. Mộ của Quế chỉ đắp cao hơn mặt đất tầm 40cm, chúng tôi đánh dấu bằng một tảng đá. Không nói ra, nhưng tôi lo pháo địch cày trúng mộ', ông nhớ như in ngày đồng đội nằm xuống.

Trong những năm tháng chiến đấu nơi chiến trường ác liệt, ông Hùng ba lần bị thương. Đến giờ, cơ thể ông vẫn còn 4 mảnh đạn, trong đó có mảnh đạn 'lạc' vào phổi, mỗi khi trái gió trở trời lại đau nhức.

Đầu tháng 2/1973, trước yêu cầu của tình hình mới, người lính Hồ Việt Hùng được lệnh ra Bắc học sỹ quan rồi làm công tác giảng dạy trong Trường Sĩ quan lục quân, Học viện chính trị quân sự. Năm 1984, do hoàn cảnh gia đình, ông xin về Nghệ An công tác trong ngành giáo dục cho đến khi về hưu. Hiện ông Hùng là thương binh hạng 3/4.

Nghẹn ngào 'gặp lại' đồng đội giữa thời bình

Ngày trở về từ chiến trường, những thông tin về sự hy sinh, vị trí an táng của liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế được ông Hùng cung cấp cho người thân. Ông Nguyễn Hữu Sơn (SN 1964, trú xã Vạn An, Nghệ An), em trai của liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế chia sẻ sau nhiều năm tìm kiếm, đến năm 2008, gia đình mới tìm thấy phần mộ liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Hải Trường (Quảng Trị).

Ông Nguyễn Hữu Sơn, em trai của liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế, chia sẻ về hành trình tìm kiếm mộ anh trai. Ảnh: Kim Long

Theo thông tin từ Ban quản lý nghĩa trang, sau chiến tranh, hài cốt liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế được quy tập về đây với đầy đủ thông tin trên bia mộ theo thông tin mảnh sắt phát hiện cùng hài cốt. Những thông tin đó trùng khớp với chi tiết mà cựu chiến binh Hồ Việt Hùng cung cấp cho thân nhân liệt sĩ Quế.

'Từ khi biết nơi yên nghỉ của anh trai, bố mẹ luôn trông ngóng ngày đưa con về quê. Năm 2000, mẹ tôi qua đời khi niềm mong mỏi ấy chưa thực hiện được. Đến năm 2011, trước khi bố tôi qua đời, ông chỉ nói 'tìm được mộ anh Quế là tốt rồi, khi nào có điều kiện thì đưa anh về', ông Sơn nhớ lại.

Lễ truy điệu và an táng hài cốt Liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế tại quê nhà Nghệ An. Ảnh: Vạn An

Sau nhiều năm chờ đợi, vì nhiều lý do, đến ngày 27/7/2026, người thân, dòng họ mới có thể vào cất bốc, đưa hài cốt liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế trở về quê. Hành trình về chiến trường xưa đón đồng đội về có sự đồng hành của cựu chiến binh Hồ Việt Hùng.

Trong ngày đón liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế trở về, ngoài ông Hùng còn có 5 người đồng đội cùng huyện Nam Đàn trước kia. Những người lính cùng ra trận năm xưa nay đã già, cơ thể mang nhiều vết thương chiến tranh đứng lặng rất lâu trước hài cốt đồng đội…

Người cựu chiến binh Hồ Việt Hùng nghẹn ngào trong ngày 'gặp lại' đồng đội. Ảnh: Vạn An

Nhắc về ký ức của người đồng đội đã anh dũng hy sinh, cựu chiến binh Hồ Việt Hùng nghẹn ngào: 'Quế dân thị trấn trắng trẻo, đẹp trai, sống nghĩa tình. Trong chiến đấu lì lợm, thông minh, dũng cảm không ai bằng. Một con người chỉ biết dành thuận lợi cho đồng đội, luôn nhận sự hy sinh mất mát cho riêng mình. Nay, Quế đã về yên nghỉ trên quê hương. Chúng tôi cảm thấy như đồng đội đang ở gần bên mình'.